Πρόσφατα, ο Errol Morris πραγματοποίησε κρυφά, ένα παράξενο πείραμα στους αναγνώστες των New York Times. Το αποτέλεσμα δείχνει, ότι οι γραμματοσειρές μπορούν να επηρεάσουν την κρίση σου και ότι κάποιες γραμματοσειρές είναι περισσότερο “πειστικές“ από άλλες.

Το πείραμα έγινε σε 45.000 ανυποψίαστους αναγνώστες του nytimes.com και σύγκρινε την επιρροή 6 γραμματοσειρών: της Georgia, της Helvetica, της Baskerville, της Computer Modern, της Trebuchet και της Comic Sans. Η έρευνα έδειξε ότι οι αναγνώστες ήταν πιο πιθανό να πιστέψουν μια δήλωση όταν ήταν γραμμένη σε Baskerville, από ότι αν ήταν γραμμένη σε κάποια από τις άλλες.

Ο Morris, δημιουργός ντοκιμαντέρ και συνεργάτης του blog Opinionator των New York Times, ενθάρυνε τους αναγνώστες να μελετήσουν ένα εδάφιο από το βιβλίο του φυσικού David Deutsch, “The Beginning of Infinity“, για το πόσο απίθανο είναι να καταστραφεί η γη από αστεροηδή. Μετά τους εξέτασε στο κατά πόσο πίστευαν αυτό που διάβασαν και πόσο σιγουροι ένιωθαν για τα πιστεύω τους. Ο τίτλος του άρθρου ήταν “Είσαι Οπτιμιστής ή Πεσιμιστής;“.

Η ψηφοφορία όμως ήταν μια παραπλάνηση! Ήταν ένα τρικ για να φτάσουν στην πραγματική ερώτηση, που ήταν το πως επηρεάζει η τυπογραφία την αντίληψή μας για την αλήθεια. Χρησιμοποιώντας ένα πρόγραμμα από τον Benjamin Berman, το μήνυμα άλλαζε την γραμματοσειρά, κατά τυχαίο τρόπο, σε μία από τις 6 πιθανές γραμματοσειρές.

Τα αποτελέσματα: για κάθε 1000 επισκέπτες, περίπου 5 περισσότεροι συμφωνούσαν με την δήλωση, όταν ήταν γραμμένη σε Baskerville από ότι όταν ήταν γραμμένη σε Helvetica. Αυτό μπορεί να μην δείχνει τόσο εντυπωσιακό αλλά ο David Dunning, καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο Cornell, μας βεβαιώνει ότι η επίδραση του Baskerville είναι στατιστικά σημαντική.

Τα νούμερο μπορεί να δείχνει μικρό, αλλά το ποσοστό είναι στο 1% με 2% διαφορά (1.5% για να είμαστε ακριβείς), που για μένα είναι αρκετά σημαντικό. Συγκεντρώνουμε τα αποτελέσματα σε ένα μη ελεγχόμενο περιβάλλον (ποιος ξέρει για παράδειγμα πως φένεται μια γραμματοσειρά στην οθόνη κάποιου χρήστη, αν είναι σε laptop, πόσο μεγάλη δείχνει. κ.τ.λ.). Tο να δεις κάποια διαφορά είναι εντυπωσιακό. Πολλοί διαφημιστές του internet θα σκότωναν για ένα πλεονέκτημα 2% σε περισσότερα κλικ ή πωλήσεις.

Τι κάνει την Baskerville τόσο πειστική; Πολλές μπορεί να είναι οι εξηγήσεις. Η γραμματοσειρά έχει μια θρησκευτική κλίση που ξυπνάει κάτι πρωτόγονο/θεμελιώδες μέσα μας. Ίσως είμαστε εκπαιδευμένοι στο να δεχόμαστε κάποιες γραμματοσειρές σαν πιο επίσημες. Ίσως η Baskerville ήταν η αγαπημένη μας γραμματοσειρά στα παιδικά βιβλία μας. Όποια και να είναι η απάντηση, o Morris διερωτάται για την δύναμη της:

Μια αλήθεια δεν έχει καμιά σχέση με την γραμματοσειρά, αλλά μια γραμματοσειρά μπορεί ελαφρώς να μας επηρεάσει στο να πιστέψουμε ότι μια δήλωση είναι αληθινή. Μήπως θα μπορούσε να επηρεάσει τα αποτελέσματα εκλογών; Να μας παρασήρει να αγοράσουμε μια νέα τραπεζαρία; Να αλλάξει κάποια από τα βαθύτερα πιστεύω μας; Ίσως είμαστε στο έλεος των γραμματοσειρών κατά ένα τρόπο που μόλις αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε.

Θα ήταν εκπληκτικό, αν οι ερευνητές επαναλάμβαναν το πείραμα συγκαταλέγοντας όλες τις δημοφιλείς γραμματοσειρές που κυκλοφορούν. Ποιος ξέρει πως θα πήγαινε η Baskerville απέναντι στην Verdana ή την Times New Roman; Είναι καιρός να γνωρίσουμε την τυπογραφία λίγο καλύτερα