Πολλοί είναι εκείνοι που αναγκάζονται να προσφύγουν στον καφέ για να πάρουν την απαραίτητη τόνωση που χρειάζεται ο οργανισμός τους. Παρόλη όμως την υπερκατανάλωσή του, συνεχίζει να υπάρχει μεγάλη παρανόηση γύρω από την δράση του. Η καφεΐνη είναι το μόνο «ναρκωτικό» που βρίσκεται (είτε με φυσικό είτε με τεχνητό τρόπο) σε μια ευρεία γκάμα φαγητών και ποτών που καταναλώνουμε.

Η παγκόσμια κατανάλωση καφέ εκτιμάται στους 120.000 τόνους ετησίως και παρόλο που η καφεΐνη είναι ελαφρώς εθιστική, η χρόνια κατανάλωση της δείχνει να μην έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία μας, γεγονός που εξηγεί για ποιο λόγο συνεχίζει να είναι νόμιμη.

Με ποιον τρόπο όμως επηρεάζει η καφεΐνη τον εγκέφαλο μας; Το σίγουρο είναι ότι από μόνη της δεν έχει διεγερτική επίδραση με τον τρόπο που οι περισσότεροι από εμάς φανταζόμαστε.

Η ΚΑΦΕΙΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΑΝΑΖΟΩΓΟΝΕΙ

Αυτό που πραγματικά κάνει η καφεΐνη είναι μια καταπληκτική μίμηση μιας βιοχημικής ένωσης που υπάρχει στον εγκέφαλο και ονομάζεται «αδενοσίνη». Η αδενοσίνη παράγεται καθ’ όλη την διάρκεια της μέρας καθώς οι νευρώνες του εγκεφάλου δραστηριοποιούνται. Το νευρικό σύστημα είναι υπεύθυνο στο να ελέγχει τα επίπεδα της μέσω υποδοχέων. Έτσι, αν η ποσότητα αδενοσίνης φτάσει κάποιο όριο στον εγκέφαλο, τότε το σώμα θα «ζητήσει» ύπνο ή τουλάχιστον λίγη χαλάρωση.

Το αξιοσημείωτο «ταλέντο» της καφεΐνης είναι ότι μιμείται το σχήμα και το μέγεθος της αδενοσίνης. Έτσι καταφέρνει να «ξεγελά» το σώμα και να προσδένεται στους υποδοχείς χωρίς να ενεργοποιείται κάποιος αμυντικός μηχανισμός. Ως αποτέλεσμα, οι υποδοχείς αυτοί μπλοκάρονται από τα μόρια της καφεΐνης.

Μπλοκάροντας τους υποδοχείς η καφεΐνη δεν διακόπτει μόνο την παρακολούθηση της αδενοσίνης από το νευρικό σύστημα αλλά επιτρέπει και την εμφάνιση επιπλέον χημικών ουσιών .

Οι νευροδιαβιβαστές ντοπαμίνη και γλουταμινικό οξύ, τα διεγερτικά μόρια του μυαλού, ελευθερώνονται όσο οι υποδοχείς της αδενοσίνης είναι απασχολημένοι. Έτσι, το νευρικό σύστημα δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει, ώστε λάβει τα απαραίτητα μέτρα αντιμετώπισης της κατάστασης.

Με άλλα λόγια δεν είναι ότι η καφεΐνη επιδρά με κάποιo διεγερτικό τρόπο στον οργανισμό μας, αλλά ότι κρατά τις «πόρτες» κλειστές όσο τα πραγματικά party animals του μυαλού δραστηριοποιούνται!

ΚΑΦΕΙΝΗ, ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΙ

Γιατί οι ασθενείς που συνέρχονται από αναισθησία μετά από ένα χειρουργείο έχουν πονοκεφάλους; Είναι επειδή στις περισσότερες των περιπτώσεων ο οργανισμός τους δεν έχει συνηθίσει να μένει χωρίς καφεΐνη για τόσο καιρό. Τα καλά νέα πάντως είναι ότι με μερικές μέρες ακόμα αποχής θα είχαν πλήρη απεξάρτηση.

Η επίδραση της καφεΐνης ποικίλει, ανάλογα με τον σωματότυπο, το βάρος, την ηλικία κ.ά.. Για κάποιους ένα φλιτζάνι καφέ είναι αρκετό για να τους αναζωογονήσει, για άλλους όμως ίσως χρειάζονται τρία! Η ανεκτικότητα στην καφεΐνη όμως παίζει καθοριστικό ρόλο ανεξαρτήτως του είδους καφέ. Καθώς κάποιος αρχίζει να καταναλώνει καφεΐνη συστηματικά, το μυαλό και το σώμα θα αναπτύξουν ανεκτικότητα σε αυτό. Έτσι, σταδιακά χρειάζονται όλο και μεγαλύτερες δόσεις καφεΐνης για να πετύχει τα προηγούμενα επίπεδα διέγερσης.

Η έλλειψη της καφεΐνης αρχίζει να γίνεται αισθητή 12 με 24 ώρες μετά την τελευταία κατανάλωση. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που το πρωινό φλιτζάνι καφέ είναι τόσο σημαντικό. Είναι τα αρχικά συμπτώματα έλλειψης. Ο λόγος της έλλειψης είναι ο ίδιος όπως και με κάθε άλλη εθιστική ουσία. Ο οργανισμός έχει μάθει να λειτουργεί  με έναν συγκεκριμένο τρόπο (έχοντας καφεΐνη) και ξαφνικά βρίσκεται στην θέση να δουλεύει σε τελείως διαφορετικές συνθήκες.

Έτσι, πόσο καιρό θα έπαιρνε η «απεξάρτηση» αν αποφάσιζες να διακόψεις την κατανάλωση καφέ;

Αυτό εξαρτάται από το πόσο καφεΐνη έχεις συνηθίσει να καταναλώνεις καθημερινά. Αλλά για μια μέση κατανάλωση 2-3 καφέδων την ημέρα, σίγουρα μια περίοδος 10 ημερών, με συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, κόπωση και γενικό αίσθημα νευρικότητας είναι πιθανή.