25 χρόνια από την ημέρα που άλλαξε ο κόσμος
25 χρόνια συμπληρώνονται από το τρομοκρατικό χτύπημα της Αλ Κάιντα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα συγκλονιστικό γεγονός που άλλαξε τις διεθνείς ισορροπίες και διαμόρφωσε τουλάχιστον το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα.
Το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, 19 αεροπειρατές της Αλ Κάιντα καταλαμβάνουν πολιτικά αεροσκάφη. Μέσα σε λίγη ώρα, τα δύο καρφώνονται στους Δίδυμους Πύργους, στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, το τρίτο στο Πεντάγωνο και το τέταρτο συντρίβεται στην Πενσιλβάνια. Ήταν η πτήση United 93.
Στις 8:46 π.μ., το πρώτο αεροσκάφος χτύπησε τον Βόρειο Πύργο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη. Στη σύγχυση που επικράτησε, η κυβέρνηση του Μπους του νεότερου θεώρησε ότι ήταν δυστύχημα. Όμως, μόλις 17 λεπτά αργότερα ένα δεύτερο αεροπλάνο πέφτει στον Νότιο Πύργο, επιβεβαιώνοντας πως δεν επρόκειτο για ατύχημα, αλλά για χτύπημα.
Ακολούθησε το πλήγμα στο Πεντάγωνο, όπου έπεσε το τρίτο αεροπλάνο, ενώ ένα τέταρτο συνετρίβη σε χωράφι της Πενσιλβάνια, έπειτα από ηρωική προσπάθεια των επιβατών να σταματήσουν τους τρομοκράτες.
Σε ένα στιγμιότυπο που έχει μείνει στην ιστορία, ο προσωπάρχης του Τζορτζ Μπους, Άντριου Καρντ, σκύβει και του ψιθυρίζει στο αυτί πως χτυπήθηκε και ο δεύτερος πύργος. Ήταν η ημέρα που άνοιξαν τα σχολεία και ο πρόεδρος βρισκόταν σε δημοτικό σχολείο στη Φλόριντα. Οι νεκροί των τρομοκρατικών επιθέσεων φτάνουν σχεδόν τις 3.000, οι τραυματίες είναι δεκάδες χιλιάδες, ενώ χιλιάδες θάνατοι αποδόθηκαν σε τοξικά αέρια μετά την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων.
Ο «τέλειος» στόχος
25 χρόνια από το πρωινό εκείνο, ο κόσμος που ξέραμε μέχρι τότε δεν επέστρεψε ποτέ. Η Νέα Υόρκη, σύμβολο του χρήματος και της δύναμης των ΗΠΑ, της ποικιλομορφίας και της ελευθερίας, δεχόταν επίθεση. Το πολύβουο χωνευτήρι αποτελούσε τον «τέλειο στόχο» της τζιχαντιστικής οργάνωσης της Αλ Κάιντα (σ.σ. τζιχάντ σημαίνει «ιερός πόλεμος») και του Οσάμα Μπιν Λάντεν.
Η επιχείρηση «Διαρκής Ελευθερία», που αποφάσισε ο Τζορτζ Μπους, ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου 2001, με μια εκστρατεία βομβαρδισμού εναντίον θέσεων της Αλ Κάιντα και των Ταλιμπάν. Ομάδες των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων συνεργάστηκαν με αφγανικές πολιτοφυλακές που αντιτίθεντο στους Ταλιμπάν. Για πρώτη φορά (και μοναδική για την ώρα), το ΝΑΤΟ ενεργοποιεί το περίφημο άρθρο 5, κρίνοντας ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν επίθεση σε ολόκληρη τη Συμμαχία. Τον Δεκέμβριο, ο Οσάμα μπιν Λάντεν, ηγέτης της Αλ Κάιντα, διαφεύγει στο Πακιστάν.
Στο κάδρο των ΗΠΑ μπαίνει δύο χρόνια αργότερα ο Σαντάμ Χουσεΐν. Το 2003 οι ΗΠΑ μαζί με τη Βρετανία του Τόνι Μπλερ εισέβαλαν και στο Ιράκ και ανέτρεψαν τον Σαντάμ, επικαλούμενες ψευδώς την απειλή όπλων μαζικής καταστροφής, χωρίς ποτέ να αποδειχθεί η σχέση του με την 11η Σεπτεμβρίου, όπως επίσης ποτέ δεν αποδείχθηκε ότι είχε όπλα μαζικής καταστροφής.
Στις αντιδράσεις και τις έρευνες που ακολούθησαν ήρθε το μεγάλο «χαστούκι» της έκθεσης Σίλκοτ στη Βρετανία το 2016, αναφορικά με τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στον πόλεμο του Ιράκ: Η απειλή σχετικά με τα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ παρουσιάστηκε ως μια βεβαιότητα που δεν δικαιολογούνταν από τις πραγματικές αναφορές των μυστικών υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες πληροφοριών δεν αμφισβητήθηκαν όσο έπρεπε, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιηθούν λανθασμένα και ανεπαρκή στοιχεία.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ βρέθηκε, προφανώς, στο επίκεντρο των αντιδράσεων και έσπευσε να δικαιολογηθεί: «Ήταν η πιο σκληρή και ταυτόχρονα σπαρακτική απόφαση που έπρεπε να πάρω», δήλωσε με χαρακτηριστική καθυστέρηση και ενώ είχε ήδη αποκαλυφθεί ότι εξέφρασε την τυφλή του εμπιστοσύνη στις ενέργειες του Μπους: «Η αξιολόγηση που έγινε εκείνη την εποχή, βάσει των πληροφοριών των μυστικών υπηρεσιών, η οποία οδήγησε στον πόλεμο, αποδείχθηκε εσφαλμένη», είχε πει.
Η έκθεση, που είναι σε έκταση τρεις φορές μεγαλύτερη από τη Βίβλο, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και λεπτομέρειες από τις συνομιλίες που είχε ο Τόνι Μπλερ με τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Τζορτζ Μπους σχετικά με την εισβολή. Μεταξύ αυτών και η στιχομυθία με τον Μπους οκτώ μήνες πριν από την εισβολή. Όπως του είχε πει χαρακτηριστικά ο Τόνι Μπλερ, προτού καν συμβουλευτεί τα υπόλοιπα μέλη της κυβέρνησής του, «θα είμαι μαζί σου ό,τι κι αν γίνει».
Μετά την εισβολή στο Ιράκ, το 2003, δημιουργήθηκαν συνθήκες που ευνόησαν την ανάπτυξη ένοπλων εξτρεμιστικών οργανώσεων. Μία από αυτές ήταν φυσικά και ο ISIS, που ισχυροποιήθηκε ιδιαιτέρως στη Συρία και το Ιράκ. Ο ISIS κατέλαβε μεγάλες περιοχές και το 2014 ανακήρυξε το λεγόμενο «Ισλαμικό Κράτος».
Τοξικά αέρια
Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, με αφορμή τη συμπλήρωση των 25 ετών, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, έδωσε στη δημοσιότητα δεκάδες χιλιάδες έγγραφα που αποτυπώνουν, κατά τον ίδιο, «όσα η πόλη γνώριζε σχετικά με την παρουσία τοξικών αερίων» μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
«Αυτά τα έγγραφα δείχνουν όσα η πόλη γνώριζε για την παρουσία τοξικού αέρα γύρω από το “Σημείο Μηδέν”, ποια χρονική στιγμή έμαθε σχετικά με αυτό και πώς ενήργησε προκειμένου να περιορίσει τη νομική ευθύνη της», δήλωσε ο δήμαρχος κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Η δημοσίευση αποφασίστηκε στο πλαίσιο μιας συμφωνίας με την 9/11 Health Watch, μια οργάνωση προάσπισης των θυμάτων, η οποία είχε προσφύγει στη δικαιοσύνη με στόχο να υποχρεώσει την πόλη να δημοσιοποιήσει αυτά τα έγγραφα. «Θέλω να ευχαριστήσω τον δήμαρχο Μαμντάνι που είναι ο πρώτος δήμαρχος, τα τελευταία 25 χρόνια, ο οποίος ξεκίνησε επιτέλους να δίνει απαντήσεις στο ερώτημα: Τι γνώριζε η πόλη για τους κινδύνους που συνδέονται με το τοξικό νέφος στο “Σημείο Μηδέν” και πότε το έμαθε;», ήταν η αντίδραση του διευθυντή της οργάνωσης Μπεν Τσέβατ.
Ερωτηθείς σχετικά με τα ονόματα των πολιτικών αξιωματούχων που απέκρυψαν πληροφορίες από τους πολίτες, ο Ζόραν Μαμντάνι δήλωσε πως «αυτό αφορά έναν μεγάλο αριθμό προσώπων τα οποία οι Νεοϋορκέζοι εμπιστεύονταν».
REUTERS/Ryan Murphy
Πέραν των 2.977 ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους την 11η Σεπτεμβρίου, κυρίως στη Νέα Υόρκη, περισσότεροι από 9.400 πολίτες πέθαναν έπειτα από ασθένειες που συνδέονταν με την έκθεσή τους σε αέρια μετά τις επιθέσεις, σύμφωνα με το ομοσπονδιακό πρόγραμμα που θεσπίστηκε για την ιατρική παρακολούθησή τους.
Δεν ήρθε «ξαφνικά»
Η 11η Σεπτεμβρίου δεν έσκασε σαν «κεραυνός εν αιθρία». Για να κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση, ο Οσάμα μπιν Λάντεν, Σαουδάραβας στην καταγωγή και από πλούσια οικογένεια, μετακόμισε στο Αφγανιστάν, καθώς η σοβιετική εισβολή τον Δεκέμβριο 1979 τον επηρέασε βαθιά. Το ποιος διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στον οπλισμό και την εκπαίδευση των μουτζαχεντίν είναι γνωστό.
Ο Μπιν Λάντεν δημιούργησε την Αλ Κάιντα το 1988 και εγκαταστάθηκε στο Αφγανιστάν, όπου βρίσκονταν και οι Ταλιμπάν. Το 1990 ο Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Κουβέιτ, με αποτέλεσμα οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους να επέμβουν στον Πόλεμο του Κόλπου. Μετά τον πόλεμο, αμερικανικά στρατεύματα παρέμειναν στη Σαουδική Αραβία. Το 2008, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, είχε υποσχεθεί πως «θα σκοτώσουμε τον Μπιν Λάντεν». Τον Απρίλιο του 2011, ο πρόεδρος Ομπάμα διέταξε μια μυστική επιχείρηση για τη δολοφονία ή τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν.
Vantor/Handout via REUTERS A
Στις 2 Μαΐου 2011, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι η ομάδα SEAL Six πραγματοποίησε με επιτυχία την επιχείρηση, σκοτώνοντάς τον στο συγκρότημα του Abbottabad στο Πακιστάν. Πριν από είκοσι πέντε χρόνια, ο Οσάμα μπιν Λάντεν ηγήθηκε του σχεδιασμού των επιθέσεων της Αλ Κάιντα στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, από ένα προπύργιο των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.
Σε αυτόν τον «ατελείωτο πόλεμο» ή τον «πόλεμο που κρατά για πάντα» (Forever War) που ακολούθησε, οι Ταλιμπάν κυβερνούν ξανά το Αφγανιστάν, προσπαθώντας να παρουσιάσουν ένα πιο σύγχρονο πρόσωπο στον κόσμο, μετά την άρον άρον αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων το 2021. Αλλά, παρά το πρόσχημα, οι Ταλιμπάν δεν έχουν αλλάξει την ιδεολογία τους και ένοπλες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων μελών της Αλ Κάιντα, παραμένουν στο Αφγανιστάν.
Χωρίς διέξοδο
25 χρόνια μετά, οι ΗΠΑ εμπλέκονται ξανά στη Μέση Ανατολή, εν προκειμένω στο Ιράν, σε έναν αδικαιολόγητο πόλεμο, χωρίς ορατή διέξοδο. Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 οδήγησαν σε δεκαετίες συγκρούσεων, ριζοσπαστικοποίησης και αστάθειας σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν.
Αν και δεν έχουν υπάρξει επιθέσεις παρόμοιας κλίμακας στις ΗΠΑ από τότε, και μόνο ένας μικρός αριθμός εμπνευσμένος από ακραίες ισλαμιστικές ιδεολογίες, πολλοί προειδοποιούν για τους αυξανόμενους κινδύνους.
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις οδήγησαν σε «αέναους πολέμους» στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, τους οποίους σε καμία περίπτωση οι ηγέτες των ΗΠΑ δεν κατάφεραν να κερδίσουν. Και στην αμερικανική πολιτική συνείδηση, όπως επισημαίνει άρθρο της «Wall Street Journal», επικρατεί η αγωνία «να μην υπάρξουν άλλοι τέτοιοι».
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
