6 μήνες πολέμου στο Ιράν, 6 συνέπειες που αλλάζουν τις ΗΠΑ, τη Μέση Ανατολή και τον κόσμο

Έξι μήνες μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν, ο πόλεμος δεν έχει φέρει ούτε την παράδοση της Τεχεράνης ούτε μια καθαρή διέξοδο από τη σύγκρουση.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σοβαρά διαταραγμένα, οι αγορές ενέργειας εξακολουθούν να πληρώνουν το τίμημα και η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιστρέφει σταδιακά από τη στρατιωτική πίεση στις οικονομικές κυρώσεις.

Σε ανάλυσή του, το Reuters καταγράφει έξι συνέπειες του πολέμου που έχουν ήδη αρχίσει να παγιώνονται – για τον Ντόναλντ Τραμπ, τις ΗΠΑ, το Ιράν, τη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια οικονομία.

Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προβλέψει ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να έχει τελειώσει μέσα σε τέσσερις εβδομάδες. Έξι μήνες αργότερα, όμως, το Ιράν δεν έχει υποχωρήσει, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει διαμηνύσει σε συμμάχους ότι νέα αμερικανικά πλήγματα δεν θεωρούνται πιθανό σενάριο «προς το παρόν».

1. Ο Τραμπ πληρώνει ήδη πολιτικό κόστος

Η πρώτη και ίσως πιο άμεση συνέπεια καταγράφεται στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις Reuters/Ipsos, η αποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ έχει υποχωρήσει από το 40% στο 33% από την έναρξη του πολέμου.

Μόλις 31% των Αμερικανών εγκρίνει τη σύγκρουση, ποσοστό χαμηλότερο από εκείνο που κατέγραφαν άλλες πρόσφατες αμερικανικές πολεμικές εμπλοκές στο ίδιο χρονικό σημείο.

Το πολιτικό πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι ο πόλεμος χτυπά ακριβώς πάνω σε μία από τις κεντρικές προεκλογικές υποσχέσεις του Τραμπ: τη μείωση του κόστους ζωής.

Η άνοδος των τιμών της βενζίνης λόγω των διαταραχών στην αγορά πετρελαίου έχει ενισχύσει τη δυσαρέσκεια, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου πλησιάζουν και οι Ρεπουμπλικανοί καλούνται να υπερασπιστούν οριακές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Ταυτόχρονα, ο πόλεμος βαθαίνει ένα ήδη υπαρκτό ρήγμα στους Ρεπουμπλικανούς: ανάμεσα σε όσους θέλουν ταχεία απεμπλοκή και σε εκείνους που ζητούν συνέχιση ή και ενίσχυση της στρατιωτικής πίεσης στην Τεχεράνη.

2. Η παγκόσμια οικονομία χτυπήθηκε – αλλά όχι όσο φοβούνταν οι αγορές

Η έναρξη του πολέμου προκάλεσε άμεσο συναγερμό στις αγορές.

Τα Στενά του Ορμούζ, με πλάτος περίπου 34 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο τους, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών.

Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας εκτίναξε τις τιμές της ενέργειας και αναζωπύρωσε τους φόβους για παγκόσμια ύφεση.

Το πλήγμα είναι σημαντικό, αλλά σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters αποδείχθηκε μέχρι στιγμής μικρότερο από τις αρχικές φοβίες.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει υποβαθμίσει δύο φορές την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη και πλέον περιμένει 3% για φέτος, έναντι 3,3% που προέβλεπε τον Ιανουάριο.

Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί πολύ πιο ανθεκτική από ό,τι στη διάρκεια των πετρελαϊκών σοκ της δεκαετίας του 1970.

Οι μεγαλύτερες οικονομίες είναι σήμερα λιγότερο ενεργοβόρες, ενώ η ισχυρή κατανάλωση και κυρίως η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη έχουν λειτουργήσει ως σημαντικό αντίβαρο.

SHUTTERSTOCK3. Το Ιράν έχει πληγωθεί βαριά – αλλά δεν έχει ηττηθεί

Η τρίτη συνέπεια αφορά το ίδιο το Ιράν. Οι ένοπλες δυνάμεις και η οικονομία της χώρας έχουν υποστεί τεράστιες ζημιές, όμως η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να εξαπολύει πυραυλικές και drone επιθέσεις και να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ.

Τον Μάιο, ο επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, είχε δηλώσει στο Κογκρέσο ότι οι ΗΠΑ είχαν καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και είχαν θέσει εκτός λειτουργίας το 82% των συστημάτων αεράμυνας της χώρας.

Παράλληλα, η ιρανική πολεμική αεροπορία, η οποία πραγματοποιούσε μέχρι και 100 εξόδους ημερησίως πριν από τον πόλεμο, είχε ουσιαστικά σταματήσει να επιχειρεί.

Όμως η εικόνα είναι πολύ διαφορετική στο πυραυλικό οπλοστάσιο.

Σύμφωνα με προηγούμενη έρευνα του Reuters, οι ΗΠΑ μπορούσαν να επιβεβαιώσουν ότι είχαν καταστρέψει με βεβαιότητα μόλις περίπου το ένα τρίτο του τεράστιου ιρανικού αποθέματος πυραύλων.

Η οικονομία, την ίδια ώρα, βυθίζεται ακόμη περισσότερο στην κρίση. Τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα εκτινάχθηκε στο 128% σε ετήσια βάση.

Κι όμως, ο πόλεμος έχει προκαλέσει και το αντίθετο πολιτικό αποτέλεσμα από εκείνο που πιθανόν επιδίωκαν Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ: έχει βάλει σε δεύτερη μοίρα εσωτερικές πολιτικές διαφορές και έχει συνοδευθεί από αυστηρότερη καταστολή της διαφωνίας.

Shutterstock4. Η Μέση Ανατολή πιο ασταθής, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ πιο εκτεθειμένοι

Ο τέταρτος άξονας της ανάλυσης του Reuters αφορά τη γεωπολιτική ισορροπία. Ο πόλεμος ξεκίνησε με την προσδοκία ότι θα περιορίσει δραστικά την ιρανική απειλή στη Μέση Ανατολή. Έξι μήνες αργότερα, πολλοί αναλυτές βλέπουν μια περιοχή περισσότερο και όχι λιγότερο ασταθή.

Ιρανικοί πύραυλοι και drones έχουν πλήξει κράτη του Κόλπου που είναι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον, καθώς και αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις.

Παράλληλα, οι επιθέσεις στη ναυτιλία και ο αποκλεισμός που έχουν επιβάλει οι Χούθι σε πλοία που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν αυξήσει ασφάλιστρα, μεταφορικά κόστη και αβεβαιότητα σε ολόκληρη την περιοχή.

Το κόστος, επομένως, δεν περιορίζεται στα πλοία που πλήττονται. Μεταφέρεται στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις τιμές και στην οικονομική δραστηριότητα του Κόλπου.

5. Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγάλο άγνωστο

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο επιχείρημα όσων θεωρούν ότι ο πόλεμος πέτυχε έναν από τους βασικούς στρατηγικούς στόχους του.

Τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου, καθώς και σε τοποθεσίες που συνδέονται με δραστηριότητες πυρηνικών όπλων. Ισραηλινές επιθέσεις έχουν επίσης σκοτώσει κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν τον Μάιο ότι ο λεγόμενος χρόνος «breakout» – ο χρόνος δηλαδή που θα απαιτούνταν για την παραγωγή αρκετού σχάσιμου υλικού για μια πυρηνική βόμβα – έχει αυξηθεί σε έως έναν χρόνο, από περίπου έξι μήνες πριν από τον πόλεμο.

Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι έχει απομείνει.

Οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν επιστρέψει στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να επιβεβαιώσει πού βρίσκονται περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.

Η ποσότητα αυτή θα μπορούσε θεωρητικά να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικό όπλο σε μυστική εγκατάσταση.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις στη Νατάνζ/ Vantor/Handout via REUTERS6. Ο πόλεμος έχει αποδυναμώσει τη στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ

Η έκτη συνέπεια είναι ίσως η λιγότερο ορατή, αλλά στρατηγικά μία από τις σημαντικότερες. Ο πόλεμος έχει αρχίσει να εξαντλεί κρίσιμα αμερικανικά στρατιωτικά αποθέματα.

Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου, μέχρι τον Μάιο οι ΗΠΑ είχαν χάσει 42 στρατιωτικά αεροσκάφη στη σύγκρουση, είτε από ιρανικά πυρά είτε από ατυχήματα.

Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελούν τα πυρομαχικά. Το Reuters είχε μεταδώσει ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλο» το παγκόσμιο απόθεμά τους σε ορισμένους τύπους πυραύλων ακριβείας.

Εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies ανέφερε ότι μέχρι τον Ιούλιο οι ΗΠΑ είχαν καταναλώσει περίπου το 65% των αναχαιτιστικών Patriot και είχαν μειώσει το απόθεμα αναχαιτιστικών THAAD κατά τουλάχιστον 38%.

Παράλληλα, μαχητικά αεροσκάφη, πλοία και άλλα μέσα έχουν μεταφερθεί στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας – Ειρηνικού.

Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford παρέμεινε σε αποστολή περισσότερο από έναν χρόνο, τη μεγαλύτερη ανάπτυξη αμερικανικού αεροπλανοφόρου από τον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ το USS Abraham Lincoln συμπλήρωσε 200 συνεχόμενες ημέρες στη θάλασσα.

Η αντικατάστασή του την περασμένη εβδομάδα από άλλο αεροπλανοφόρο που επιχειρούσε στον Ειρηνικό δείχνει πόσο έχει αρχίσει να τεντώνει τα όριά του το αμερικανικό στρατιωτικό σύστημα.

Έξι μήνες μετά, κανένας καθαρός νικητής

Η εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση του Reuters δεν είναι εκείνη μιας νίκης με καθαρές γραμμές.

Το Ιράν έχει αποδυναμωθεί στρατιωτικά, οικονομικά και πυρηνικά, αλλά δεν έχει παραδοθεί. Οι ΗΠΑ έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προκαλέσουν τεράστια ζημιά στην Τεχεράνη, αλλά πληρώνουν πολιτικό και στρατιωτικό κόστος. Η παγκόσμια οικονομία άντεξε καλύτερα από όσο φοβούνταν οι αγορές, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνεται από ακριβότερη ενέργεια και αβεβαιότητα.

Και η Μέση Ανατολή, αντί να έχει γίνει ασφαλέστερη, παραμένει εξαιρετικά εύφλεκτη.

Έξι μήνες μετά, το πιο καθαρό αποτέλεσμα του πολέμου ίσως είναι ακριβώς αυτό: η σύγκρουση έχει αλλάξει σχεδόν τα πάντα γύρω της, χωρίς ακόμη να έχει λύσει το βασικό πρόβλημα που την προκάλεσε.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.