Oι ανάγκες της καλλιέργειας µεταβάλλονται ανάλογα µε το στάδιο ανάπτυξης, την υγρασία του εδάφους, τη θερµοκρασία, την ηλιακή ακτινοβολία, τον άνεµο, τις βροχοπτώσεις και την εξατµισοδιαπνοή, παράγοντες που είναι κρίσιµοι για τις αποφάσεις άρδευσης. Ένα σύγχρονο σύστηµα άρδευσης , µπορεί να συλλέγει αυτές τις πληροφορίες µέσω αισθητήρων εδάφους και µετεωρολογικών ή µικροκλιµατικών σταθµών. Οι αισθητήρες µπορούν να καταγράφουν, µεταξύ άλλων, την υγρασία και τη θερµοκρασία του εδάφους, ενώ ένας µετεωρολογικός σταθµός µπορεί να παρακολουθεί θερµοκρασία, σχετική υγρασία, βροχόπτωση, ηλιακή ακτινοβολία, άνεµο και εξατµισοδιαπνοή.
Έτσι, ο παραγωγός µπορεί να περάσει από την απλή παρακολούθηση της υγρασίας του χωραφιού σε ένα σύστηµα που συνδυάζει διαφορετικές παραµέτρους και µπορεί να υποστηρίξει την απόφαση για το πότε πρέπει να γίνει η άρδευση, πόσο νερό χρειάζεται και για πόση ώρα πρέπει να λειτουργήσει.. Το επόµενο βήµα είναι ο αυτοµατισµός. Αντί ο παραγωγός να λαµβάνει απλώς µια ένδειξη ότι η υγρασία του εδάφους έχει πέσει, το σύστηµα µπορεί να συνδέεται µε τους ελεγκτές άρδευσης και να επιτρέπει τον αποµακρυσµένο προγραµµατισµό ή έλεγχο των ποτισµάτων. Υπάρχουν ήδη στην αγορά λύσεις που συνδυάζουν αισθητήρες, λογισµικό παρακολούθησης σε πραγµατικό χρόνο και «έξυπνους» ελεγκτές άρδευσης µε δυνατότητα αποµακρυσµένης διαχείρισης. Αξίζει να σηµειωθεί εδώ ότι όσο περισσότερα δεδοµένα συγκεντρώνονται, τόσο περισσότερο το σύστηµα µπορεί να προσαρµόζεται στις πραγµατικές συνθήκες του συγκεκριµένου αγροτεµαχίου.
Εξοικονόµιση ύδατος µε βάση µελέτες
Πρόσφατη συστηµατική ανασκόπηση στο Agricultural Water Management, η οποία εξέτασε 50 µελέτες για IoT-based έξυπνη άρδευση, δείχνει ότι. το εύρος των εξοικονοµήσεων νερού ήταν 9% έως 50% έναντι συµβατικών πρακτικών. Στις περισσότερες περιπτώσεις η εξοικονόµηση συνοδευόταν από διατήρηση ή βελτίωση της απόδοσης, συχνά κατά 5–25%, ενώ. οι τεχνολογίες που εξετάστηκαν περιλαµβάνουν αισθητήρες εδάφους, µετεωρολογικούς σταθµούς, cloud platforms, υπολογισµό εξατµισοδιαπνοής και AI.
Μελέτη του 2026 στο Applied Water Science δοκίµασε οικονοµικό IoT σύστηµα µε αισθητήρα υγρασίας εδάφους και αυτοµατοποιηµένη άρδευση. Σε δοκιµή 30 ηµερών, το σύστηµα κατέγραψε 33,3% µικρότερη κατανάλωση νερού σε σχέση µε άρδευση
µε σταθερό πρόγραµµα. Παράλληλα µειώθηκε το λειτουργικό κόστος, κυρίως επειδή µειώθηκε ο χρόνος λειτουργίας της αντλίας και η ανάγκη συνεχούς χειροκίνητης επίβλεψης.
Ενίσχυση 70% από τα Σχέδια Βελτίωσης
Στην κατηγορία αυτή µπορούν να ενταχθούν επενδύσεις που συνδυάζουν τον φυσικό εξοπλισµό µε την ψηφιακή υποδοµή, οι οποίες υποστηρίζονται από τα νέα Σχέδια Βελτίωσης, τα οποία επιδοτούν το 70% του κόστους τους, µε επιλέξιµο ποσό επιδότησης φακέλου τα 150.000 ευρώ στα φυσικά πρόσωπα. Οι επιλέξιµες δαπάνες περιλαµβάνουν ενδεικτικά ηλεκτρονικούς υπολογιστές και λογισµικό διαχείρισης της εκµετάλλευσης, δίκτυα µετεωρολογικών δεδοµένων, δοµηµένη καλωδίωση ή ασύρµατο
δίκτυο, εδαφολογικές αναλύσεις, αισθητήρες και µετρητές, αυτοµατοποιηµένο έλεγχο των συστηµάτων άρδευσης, καθώς και συστήµατα αποµακρυσµένου ελέγχου και προγραµµατισµού.
Κάλυψη κόστους µελετών για εφαρµογή της άρδευσης ακριβείας
Στα Σχέδια Βελτίωσης ο αιτούµενος προϋπολογισµός (δηµόσια δαπάνη και ιδιωτική συµµετοχή) των επενδύσεων άρδευσης για τα φυσικά και νοµικά πρόσωπα πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον 5.000 ευρώ. Στις επενδύσεις πρέπει να εφαρµόζεται υδροµέτρηση ή να προβλέπεται ότι θα εφαρµοστεί υδροµέτρηση µέχρι την ηµεροµηνία υποβολής της τελευταίας αίτησης πληρωµής. Σηµειώνεται εδώ ότι δεν ενισχύεται η αντικατάσταση µεµονωµένων εξαρτηµάτων, π.χ. αντικατάσταση µόνο των µικροεκτοξευτήρων του δικτύου, εκτός και αν µε την αντικατάσταση επιτυγχάνεται αλλαγή στον τρόπο άρδευσης, π.χ. από επιφανειακή σε υπόγεια.
Μέγιστο ύψος επιδοτούµενων δαπανών ανά κατηγορία επένδυσης
1) Η δαπάνη για την εκπόνηση µελέτης εγκατάστασης δικτύου µετεωρολογικών προειδοποιήσεων δεν µπορεί
να υπερβαίνει τα 400 ευρώ.
2) Η δαπάνη για την εκπόνηση µελετών εγκατάστασης και εφαρµογής δικτύου ολοκληρωµένων λύσεων άρδευσης
δεν µπορεί να υπερβαίνει τα 500 ευρώ.
3) Η δαπάνη για την εκπόνηση µελέτης δυνητικής εξοικονόµησης κατανάλωσης ύδατος δεν µπορεί να υπερβαίνει τα 2.000 ευρώ.
SynField: Σύγχρονες λύσεις άρδευσης και τεχνολογίες εξοικονόµησης νερού
του Απόστολου Σκιά*
Σε µια εποχή όπου η γεωργία αντιµετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις, ο παραγωγός έχει ανάγκη από σύγχρονες λύσεις άρδευσης και τεχνολογίες εξοικονόµησης νερού. Το SynField (www.synfield.gr) είναι µια ολοκληρωµένη και ευέλικτη λύση για εφαρµογές ευφυούς γεωργίας. Αυτοµατοποιεί στην πράξη την όλη διαδικασία άρδευσης γεωργικών εκµεταλλεύσεων εφαρµόζοντας άρδευση ακριβείας και παράλληλα προσφέρει αποµακρυσµένη παρακολούθηση κλιµατικών, περιβαλλοντικών και εδαφολογικών συνθηκών.
Λύσεις SynField για τα Σχέδια Βελτίωσης
Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023–2027 δηµιουργούν σηµαντικές ευκαιρίες για επενδύσεις στον τεχνολογικό εκσυγχρονισµό των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκµεταλλεύσεων.
Ψηφιακός εκσυγχρονισµός των γεωργικών εκµεταλλεύσεων µε το σύστηµα ευφυούς γεωργίας SynField
Γεωργία ακριβείας & παρακολούθηση καλλιέργειας: Οι τηλεµετρικοί σταθµοί SynField συλλέγουν δεδοµένα από αισθητήρες που εγκαθίστανται απευθείας στο πεδίο και τα µεταφέρουν στη διαδικτυακή πλατφόρµα. Ο παραγωγός και ο γεωπόνος έχουν έτσι αποµακρυσµένη πρόσβαση σε δεδοµένα από µετεωρολογικούς σταθµούς και αισθητήρες εδάφους, οι οποίοι µπορούν να καταγράφουν κρίσιµες παραµέτρους σε ένα ή περισσότερα βάθη. Η συνεχής καταγραφή των συνθηκών δηµιουργεί ένα πολύτιµο ιστορικό δεδοµένων για κάθε καλλιέργεια, επιτρέποντας στον παραγωγό τη λήψη βέλτιστων αποφάσεων βάσει πραγµατικών δεδοµένων από το πεδίο.
Άρδευση ακριβείας & εξοικονόµηση νερού: Η άρδευση ακριβείας αξιοποιεί δεδοµένα από το έδαφος, την καλλιέργεια, το µικροκλίµα και το αρδευτικό δίκτυο, βοηθώντας τον παραγωγό να αποφασίζει πότε και πόσο πρέπει να αρδεύσει, σύµφωνα µε τις ανάγκες της καλλιέργειας. Το SynField διαµορφώνει ένα στοχευµένο πλάνο άρδευσης για κάθε ζώνη άρδευσης. Παράλληλα, µε την ενσωµάτωση αυτοµατισµών, επιτρέπει την εφαρµογή και τον αποµακρυσµένο έλεγχο της άρδευσης, συνδέοντας τα δεδοµένα του πεδίου µε τη λειτουργία του αρδευτικού συστήµατος.
Παρακολούθηση ποιότητας νερού: Το SynField υποστηρίζει τη συνεχή παρακολούθηση της ποιότητας του νερού άρδευσης µέσω της µέτρησης παραµέτρων όπως το pH, το διαλυµένο οξυγόνο (DO), την ηλεκτρική αγωγιµότητα (EC) κ.λπ. Συνδυάζοντας τις µετρήσεις ποιότητας µε δεδοµένα από το αρδευτικό δίκτυο, όπως η πίεση και η κατανάλωση νερού, καθώς και µε τη διαθέσιµη ποσότητα νερού στις δεξαµενές, ο παραγωγός αποκτά µια ολοκληρωµένη εικόνα για τη διαχείριση του αρδευτικού νερού από διαφορετικές πηγές (γεωτρήσεις και δεξαµενές, αφαλατωµένο νερό, ανακτηµένο νερό από εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυµάτων / βιολογικό καθαρισµό).
Τα οφέλη της ολοκληρωµένης λύσης SynField
- Άρδευση ακριβείας και εξοικονόµηση νερού: Μείωση της κατανάλωσης αρδευτικού νερού έως και 55%, σε σύγκριση µε παραδοσιακές πρακτικές και ανάλογα µε τις συνθήκες εφαρµογής, µέσω της αξιοποίησης δεδοµένων για άρδευση όταν και όσο χρειάζεται η καλλιέργεια.
- Μείωση κόστους & εργατοωρών: Η αποµακρυσµένη παρακολούθηση και διαχείριση της καλλιέργειας και του αρδευτικού δικτύου περιορίζει την ανάγκη για συχνές µετακινήσεις και επιτόπιους ελέγχους.
- Αποµακρυσµένη παρακολούθηση & έλεγχος: Ο παραγωγός έχει πρόσβαση στα δεδοµένα της καλλιέργειας και του αρδευτικού δικτύου µέσω υπολογιστή ή κινητού τηλεφώνου και παράλληλα µπορεί να ελέγχει εξ αποστάσεως την άρδευση και άλλες λειτουργίες χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία στο χωράφι.
- Έγκαιρη διάγνωση δυσλειτουργιών: Η παρακολούθηση της λειτουργίας του αρδευτικού δικτύου, της γεώτρησης, της πίεσης και της κατανάλωσης νερού βοηθά στον έγκαιρο εντοπισµό αποκλίσεων. Το SynField µπορεί να αποστέλλει εξατοµικευµένες ειδοποιήσεις µέσω SMS ή email, επιτρέποντας στον παραγωγό να επέµβει άµεσα όταν χρειάζεται.
- Υποστήριξη αποφάσεων βάσει δεδοµένων: Η συνεχής παρακολούθηση κρίσιµων παραµέτρων, όπως η υγρασία και η ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους, παρέχει χρήσιµα δεδοµένα για την υποστήριξη αποφάσεων σχετικά µε την άρδευση και τη λίπανση της καλλιέργειας.
- Καλύτερη επικοινωνία µε τον γεωπόνο: Η κοινή πρόσβαση στα δεδοµένα του πεδίου διευκολύνει τη συνεργασία µεταξύ παραγωγού και γεωπόνου.
- Τεχνολογία φιλική προς τον χρήστη: Το SynField έχει σχεδιαστεί µε γνώµονα την ευκολία χρήσης, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση στα δεδοµένα και στις λειτουργίες παρακολούθησης και διαχείρισης του συστήµατος.
Αξιοπιστία και ∆ιεθνής Αναγνώριση
Η λύση ευφυούς γεωργίας SynField έχει δοκιµαστεί επί σειρά ετών σε πλήθος αγροτικών εκµεταλλεύσεων στην ελληνική επικράτεια, καθώς και σε 21 χώρες σε Ευρώπη, Αφρική και Ασία, αποκτώντας σηµαντική διεθνή παρουσία.
Η οικογένεια προϊόντων SynField υποστηρίζει πλήθος ερευνητικών έργων που χρηµατοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως το «Horizon Europe 101181572 GEORGIA» https://georgia-horizon.eu/ που στοχεύει στην ευφυή άρδευση και η Synelixis είναι ο συντονιστής του έργου. Το ερευνητικό έργο GEORGIA συνδυάζει τη σύγχρονη γεωργική τεχνογνωσία µε τεχνολογίες αιχµής και αποσκοπεί στη βέλτιστη χρήση του νερού για την επίτευξη ενός ανθεκτικού πρωτογενούς τοµέα.
*Marketing Manager, Synelixis Solutions SA
Μετρήσιµα αποτελέσµατα με εφαρµογη λυσεων Quhoma
του Κώστα Αναστασόπουλου*
Η άρδευση κατέχει κεντρική θέση στα νέα Σχέδια Βελτίωσης, αντανακλώντας τη σηµασία της για το κόστος παραγωγής και τη διαχείριση των υδατικών πόρων. Ο εκσυγχρονισµός των υποδοµών, όµως, είναι µόνο η µία πλευρά της εξίσωσης. Για να διαχειριστούµε πραγµατικά καλύτερα το νερό, πρέπει πρώτα να γνωρίζουµε πόσο χρειάζεται η καλλιέργεια και πότε.
Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης αναδεικνύουν τη βελτιστοποίηση της άρδευσης σε βασική επενδυτική προτεραιότητα. Και όχι τυχαία. Το νερό αποτελεί έναν από τους σηµαντικότερους παραγωγικούς πόρους της γεωργίας, ενώ µαζί µε την ενέργεια που απαιτείται για την άντληση και τη διανοµή του επηρεάζει άµεσα το κόστος της εκµετάλλευσης.
Το µεγαλύτερο βάρος των σχετικών επενδύσεων αφορά εύλογα τις αρδευτικές υποδοµές: σύγχρονα συστήµατα, δίκτυα, αυτοµατισµούς και εξοπλισµό που µπορούν να περιορίσουν τις απώλειες και να κάνουν την άρδευση αποτελεσµατικότερη.
Υπάρχει, όµως, ένα κρίσιµο ερώτηµα που προηγείται: Πόσο νερό χρειάζεται πραγµατικά το χωράφι;
Ακόµη και το πιο σύγχρονο αρδευτικό σύστηµα, χωρίς γνώση των πραγµατικών αναγκών της καλλιέργειας, βελτιώνει µόνο τον τρόπο παροχής του νερού — όχι τον τρόπο διαχείρισής του.
Ο αισθητήρας δεν αποτελεί απλώς ένα πρόσθετο στοιχείο της αρδευτικής εγκατάστασης. Είναι αυτό που µετατρέπει την υποδοµή σε σύστηµα διαχείρισης, δίνοντας στον παραγωγό εικόνα για το έδαφος, το µικροκλίµα και τις πραγµατικές ανάγκες της καλλιέργειας.
Η υποδοµή απαντά στο «πώς θα ποτίσω». Τα δεδοµένα απαντούν στο «πότε και πόσο να ποτίσω».
Και µόνο όταν υπάρχουν και τα δύο µπορούµε να µιλάµε για ολοκληρωµένη διαχείριση της άρδευσης.
Το χωράφι δεν ποτίζεται µε το ηµερολόγιο
Για πολλά χρόνια, η άρδευση στηρίχθηκε αναγκαστικά στην εµπειρία του παραγωγού και σε σχετικά σταθερά προγράµµατα. Όµως οι ανάγκες της καλλιέργειας δεν είναι σταθερές. Θερµοκρασία, υγρασία, άνεµος, βροχόπτωση, κατάσταση του εδάφους και στάδιο ανάπτυξης µεταβάλλονται συνεχώς.
Το χωράφι δεν γνωρίζει ότι κάθε Τρίτη είναι ηµέρα ποτίσµατος. Γνωρίζει µόνο αν χρειάζεται νερό.
Η γεωργία ακριβείας προσθέτει στην πολύτιµη εµπειρία του παραγωγού κάτι που µέχρι πρόσφατα δεν ήταν εύκολα διαθέσιµο: συνεχή δεδοµένα από το ίδιο του το χωράφι.
Και τα αποτελέσµατα µπορούν να είναι απολύτως µετρήσιµα.
Όταν τα δεδοµένα γίνονται αποτέλεσµα
Στη Λακωνία, ο ελαιοπαραγωγός ∆ηµοσθένης Χρόνης, αξιοποιώντας την QUHOMA στην εκµετάλλευσή του, κατέγραψε 65% µείωση στην κατανάλωση νερού, από 10.000 σε 3.500 κυβικά ανά στρέµµα, και 48% χαµηλότερη ενεργειακή κατανάλωση, από 3.300 kW σε 1.700 kW, διατηρώντας την παραγωγή στα ίδια επίπεδα.
Οι µετακινήσεις του στο χωράφι µειώθηκαν παράλληλα από οκτώ σε δύο τον µήνα, ενώ το κόστος θρέψης περιορίστηκε κατά 50%.
Ο ίδιος περιγράφει το αποτέλεσµα ακόµη πιο απλά: «Το πρώτο εξάµηνο λειτουργίας της QUHOMA εξοικονόµησα 1.500 ευρώ µόνο από τα ποτίσµατα».
Η άρδευση του επόµενου καλοκαιριού σχεδιάζεται από τώρα
Το φθινόπωρο, η καθηµερινότητα του παραγωγού στρέφεται σε άλλες προτεραιότητες, όπως η φυτοπροστασία. Οι βάνες µπορεί να κλείνουν σιγά σιγά στους οπωρώνες, όµως αυτό δεν σηµαίνει ότι η διαχείριση της επόµενης αρδευτικής περιόδου πρέπει να περιµένει µέχρι να επιστρέψει η ζέστη.
Τα Σχέδια Βελτίωσης αποτελούν αφορµή για µια συνολική επανεξέταση της άρδευσης και για επενδύσεις στις υποδοµές που χρειάζεται η ελληνική γεωργία.
Η γνώση, όµως, δεν χρειάζεται να περιµένει.
Η εγκατάσταση ενός συστήµατος παρακολούθησης επιτρέπει στην εκµετάλλευση να αρχίσει από σήµερα να δηµιουργεί το δικό της ιστορικό δεδοµένων, γνωρίζοντας καλύτερα το έδαφος, τις µικροκλιµατικές συνθήκες και τη συµπεριφορά της καλλιέργειας.
Αυτή είναι η φιλοσοφία της QUHOMA: όχι περισσότεροι αισθητήρες για χάρη της τεχνολογίας, αλλά δεδοµένα που αποκτούν νόηµα µέσα στην καθηµερινή λειτουργία της εκµετάλλευσης.
Γιατί η αποτελεσµατική διαχείριση του νερού δεν αρχίζει όταν ανοίγουµε την παροχή.
Αρχίζει όταν γνωρίζουµε αν πρέπει να την ανοίξουµε.
Πότισες. Χρειαζόταν;
Η QUHOMA είναι λύση έξυπνης γεωργίας της AIRTH Solutions, σχεδιασµένη για να µετατρέπει τα δεδοµένα του αγρού σε χρήσιµη πληροφορία για τον παραγωγό.
*CEO της AIRTH Solutions
Terra MIND: Πότισµα όταν χρειάζεται, όσο χρειάζεται
του Ιωάννη Σαφαρίκα*
Πότισµα σήµερα ή αύριο; Πόσο νερό και για πόση ώρα; Η Terra MIND δίνει στον παραγωγό ξεκάθαρες απαντήσεις στις καθηµερινές αποφάσεις του ποτίσµατος.
Το σύστηµα συνδυάζει αισθητήρες εδάφους, καιρικά δεδοµένα, τις ανάγκες της καλλιέργειας και το ιστορικό αρδεύσεων. Με τεχνητή νοηµοσύνη, µετατρέπει τις µετρήσεις σε πρακτική πρόταση: πότε χρειάζεται πότισµα, πόσο νερό να εφαρµοστεί και πόσα λεπτά να λειτουργήσει το αρδευτικό δίκτυο.
Στην οθόνη εµφανίζεται η σύσταση µαζί µε την εξήγησή της. Έτσι, ο παραγωγός γνωρίζει τι προτείνεται και γιατί, χωρίς να χρειάζεται να ερµηνεύει µόνος του κάθε µέτρηση και γράφηµα. Ο παραγωγός και ο γεωπόνος έχουν κοινή εικόνα για να οργανώσουν την επόµενη άρδευση.
Η στοχευµένη χρήση νερού περιορίζει την άσκοπη άντληση και βοηθά στον έλεγχο του κόστους ποτίσµατος. Με την Terra MIND, η εξοικονόµηση µπορεί να φτάσει έως 30% στο νερό και έως 25% στην ενέργεια της άρδευσης, ανάλογα µε τις συνθήκες του αγρού και τον τρόπο ποτίσµατος. Κάθε χωράφι έχει τις δικές του ανάγκες. Η Terra MIND λαµβάνει υπόψη τη συµπεριφορά του εδάφους πριν και µετά την άρδευση και προσαρµόζει τις συστάσεις καθώς αλλάζουν οι µετρήσεις και οι ανάγκες της καλλιέργειας. Ο τελικός έλεγχος παραµένει στον παραγωγό. Η λύση περιλαµβάνει επιλογή κατάλληλου εξοπλισµού, εγκατάσταση, ρύθµιση και υποστήριξη χρήσης, µε βάση την καλλιέργεια και το αρδευτικό δίκτυο.
Σχέδια Βελτίωσης
Για παραγωγούς που προετοιµάζουν Σχέδιο Βελτίωσης, η Terra MIND διαµορφώνει εξατοµικευµένη τεχνική πρόταση εξοπλισµού και λογισµικού έξυπνης άρδευσης. Η δυνατότητα ένταξης των δαπανών εξετάζεται µε τον σύµβουλο του παραγωγού, σύµφωνα µε τους όρους της πρόσκλησης. Η εταιρεία προσφέρει εξατοµικευµένη πρόταση για κάθε χωράφι, για ένα επόµενο πότισµα µε τεκµηριωµένη απόφαση.
* Μαθηµατικός, MSc στις Εφαρµογές Γεωργίας Ακριβείας
Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα της Agrenda στις λύσεις άρδευσης ακριβείας
