Το 2017, ο Εμανουέλ Μακρόν υποσχέθηκε στους Γάλλους ότι θα ξεκλείδωνε το μέλλον τους. Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, μαθητές βγαίνουν στους δρόμους επειδή φοβούνται ότι το μέλλον τους έχει ήδη κλειδώσει: από το σχολείο στο οποίο φοιτούν, τη γειτονιά στην οποία μεγάλωσαν και το εισόδημα των γονιών τους.
Η σημερινή πανεθνική κινητοποίηση ένωσε αυτή την αγωνία με την οργή για το κόστος ζωής. Περίπου 800.000 άνθρωποι διαδήλωσαν, σύμφωνα με τους διοργανωτές, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε τουλάχιστον 272 συλλήψεις.
Πυρπολισμοί, λεηλασίες και καταστροφές καταγράφηκαν σε πολλές πόλεις· στη Λυών πυρπολήθηκε το γραφείο τουρισμού. Στο Σεντ Ετιέν, διαδηλωτής έχασε το χέρι του σε έκρηξη αστυνομικής χειροβομβίδας, την οποία, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, φέρεται να είχε πιάσει.
Οι εικόνες των συγκρούσεων, όμως, δεν αρκούν για να εξηγήσουν το πλήθος. Ούτε περιγράφουν το σύνολό του. Στους δρόμους συναντήθηκαν μαθητές, φοιτητές, γονείς, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι και «Κίτρινα Γιλέκα», πολλοί από τους οποίους διαδήλωσαν ειρηνικά.
Η σύνθεσή τους αποκαλύπτει και το βάθος της κρίσης: διαφορετικές γενιές, με διαφορετικές αφετηρίες, καταλήγουν στην ίδια πεποίθηση. Ότι καλούνται διαρκώς να προσαρμοστούν, χωρίς εκείνοι που κυβερνούν να αντιλαμβάνονται πια σε τι συνίσταται η καθημερινότητά τους.
‼️ [ 🇫🇷 FRANCE ]
🔸 Le secteur de Châtelet est méconnaissable. https://t.co/x6vZ2HfwKN
— Little Think Tank (@L_ThinkTank) October 17, 2026
Η σπίθα άναψε εκεί όπου υποσχόταν να λειτουργεί η ισότητα
Η αφετηρία του μαθητικού κινήματος ήταν απολύτως συγκεκριμένη: ελλείψεις εκπαιδευτικών, ανεπαρκείς εγκαταστάσεις, υποβάθμιση των συνθηκών μάθησης. Στο λύκειο Σεντ Εξιπερί του Κρετέιγ, στα περίχωρα του Παρισιού, η διαμαρτυρία για την κατάσταση του σχολείου έγινε η αρχή μιας πολύ ευρύτερης αμφισβήτησης.
Το ερώτημα που αναδύθηκε ξεπερνά τον αριθμό των καθηγητών σε μια αίθουσα: πόσο ίσες είναι οι ευκαιρίες σε μια χώρα που έχει οικοδομήσει την ταυτότητά της πάνω στην υπόσχεση της ισότητας;
Το γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα εξακολουθεί να προσφέρει πρόσβαση σε καλές θέσεις εργασίας, κοινωνικό κύρος και εξουσία. Ακριβώς γι’ αυτό, οι ανισότητες μέσα σε αυτό αποκτούν τόσο εκρηκτικό χαρακτήρα. Ένα παιδί σε υποστελεχωμένο σχολείο ανταγωνίζεται συνομηλίκους με καλύτερη προετοιμασία, περισσότερους πόρους και γονείς που γνωρίζουν πώς να κινηθούν στον λαβύρινθο των επιλογών και των εισαγωγικών διαδικασιών.
Η επίδοση μετρά. Αλλά οι συνθήκες μέσα στις οποίες παράγεται η επίδοση απέχουν πολύ από το να είναι ίδιες.
Ανάλυση του TIME που συνοδεύει το κύμα διαδηλώσεων εντοπίζει εδώ μια βαθιά γαλλική αντίφαση: ένα σύστημα που παρουσιάζει την κοινωνική θέση ως ανταμοιβή της προσωπικής αξίας μπορεί να κάνει τον αποκλεισμό ακόμη πιο οδυνηρό. Όταν οι αφετηρίες είναι άνισες, η αποτυχία εμφανίζεται ως ατομική ευθύνη και το προνόμιο ως αποκλειστικά προσωπικό επίτευγμα.
REUTERSΗ απόσταση από το Παρίσι μετριέται και σε ευκαιρίες
Το Κρετέιγ βρίσκεται αρκετά κοντά στο Παρίσι ώστε η αντίθεση να είναι διαρκώς ορατή.
Στη γαλλική πρωτεύουσα συγκεντρώνονται πολιτική επιρροή, επιχειρηματικές ευκαιρίες, πολιτιστικό κύρος και κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα. Στα προάστια και σε τμήματα της περιφέρειας, η εμπειρία του κράτους μπορεί να είναι πολύ διαφορετική: δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες, λιγότερες επαγγελματικές διεξόδους, μεγαλύτερη εξάρτηση από το αυτοκίνητο και το κόστος των καυσίμων.
Για οικογένειες μεταναστευτικής καταγωγής, οι γεωγραφικοί και κοινωνικοί φραγμοί συχνά επιβαρύνονται από διακρίσεις.
Αυτή η απόσταση βοηθά να εξηγηθεί γιατί ένα μαθητικό κίνημα μπορεί να συναντήσει τους ανθρώπους που φόρεσαν κίτρινα γιλέκα το 2018. Ο μαθητής που ζητά καθηγητές και ο εργαζόμενος που δυσκολεύεται να πληρώσει τη μετακίνησή του δεν έχουν ταυτόσημα αιτήματα. Αναγνωρίζουν, όμως, ο ένας στην εμπειρία του άλλου την αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά τους.
REUTERS/Abdul SaboorΟ πρόεδρος της αλλαγής έγινε το πρόσωπο του συστήματος
Ο Μακρόν εξελέγη υποσχόμενος να υπερβεί τις παλιές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές. Η επαγγελματική του διαδρομή, η τεχνοκρατική του αυτοπεποίθηση και η ηλικία του παρουσιάστηκαν ως εφόδια για τον εκσυγχρονισμό της χώρας.
Σταδιακά, τα ίδια χαρακτηριστικά μετατράπηκαν σε πολιτικό βάρος. Για τους επικριτές του, ο πρώην τραπεζίτης της Rothschild έγινε η προσωποποίηση μιας εξουσίας που εξηγεί στους πολίτες γιατί οι μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες, αλλά δυσκολεύεται να τους πείσει ότι το κόστος τους μοιράζεται δίκαια.
Η εξέγερση των «Κίτρινων Γιλέκων» αποκάλυψε νωρίς αυτή τη ρωγμή. Ένας φόρος στα καύσιμα, σχεδιασμένος στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, προσέκρουσε στη ζωή ανθρώπων που χρειάζονταν το αυτοκίνητο για να εργαστούν. Η περιβαλλοντική στόχευση δεν εξουδετέρωνε την κοινωνική επιβάρυνση.
Ακολούθησε η σύγκρουση για το συνταξιοδοτικό. Η απαίτηση για περισσότερα χρόνια εργασίας προστέθηκε σε μια ήδη εδραιωμένη δυσπιστία απέναντι στον τρόπο άσκησης της εξουσίας.
Σήμερα, η σχολική κρίση αγγίζει την άλλη άκρη του ίδιου κοινωνικού συμβολαίου: οι μεγαλύτεροι αμφισβητούν τους όρους με τους οποίους θα αποχωρήσουν από την εργασία· οι νεότεροι τους όρους με τους οποίους θα μπουν σε αυτήν.
Το κράτος ξόδεψε πολλά. Η εμπιστοσύνη λιγόστεψε
Η εύκολη εξήγηση θα ήταν ότι ο Μακρόν περιόρισε το κράτος μέχρι να προκαλέσει κοινωνική έκρηξη. Η οικονομική διαδρομή της προεδρίας του είναι πιο αντιφατική.
Όπως καταγράφει το Bloomberg, οι αρχικές μειώσεις φόρων και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας ακολουθήθηκαν από μεγάλες κρατικές παρεμβάσεις: για την αποκλιμάκωση της κρίσης των «Κίτρινων Γιλέκων», τη στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων στην πανδημία και την προστασία των νοικοκυριών από την ενεργειακή ακρίβεια.
Το «ό,τι κι αν κοστίσει» περιόρισε τις άμεσες οικονομικές απώλειες. Άφησε, όμως, πίσω του βαριές δημοσιονομικές υποχρεώσεις, χωρίς να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη.
Εδώ βρίσκεται ένας από τους πυρήνες της σημερινής οργής: οι πολίτες ακούν ότι το κράτος έχει ξοδέψει υπερβολικά πολλά, ενώ στα σχολεία και στις δημόσιες υπηρεσίες συναντούν ελλείψεις.
Για την κυβέρνηση, το πρόβλημα είναι η χρηματοδότηση ενός ακριβού κοινωνικού μοντέλου. Για όσους διαδηλώνουν, είναι και η κατανομή των πόρων: ποιος προστατεύεται, ποιος πληρώνει και ποιος περιμένει.
EPA/CHRISTOPHE PETIT TESSONΗ δημοσιονομική παγίδα
Η Γαλλία χρειάζεται επενδύσεις στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην άμυνα, στις υποδομές και στις νέες τεχνολογίες. Ταυτόχρονα, πρέπει να πείσει τους επενδυτές ότι μπορεί να ελέγξει τα δημόσια οικονομικά της.
Το Bloomberg περιγράφει τη φθορά αυτού του εγχειρήματος: μια κυβέρνηση που επιχειρεί να διασώσει τη φιλοεπιχειρηματική κληρονομιά του Μακρόν, αλλά αναγκάζεται να συνδυάζει περικοπές με παρατάσεις έκτακτων φόρων στις επιχειρήσεις, αναζητώντας κοινοβουλευτική επιβίωση.
Ο φαύλος κύκλος είναι πολιτικά εξαιρετικά δύσκολος. Οι περικοπές ενισχύουν την κοινωνική αντίδραση. Η αδυναμία λήψης αποφάσεων τροφοδοτεί την ανησυχία των αγορών. Το ακριβότερο χρήμα περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια για παροχές και επενδύσεις.
Καμία δημοσιονομική εξίσωση δεν μπορεί να λυθεί εύκολα όταν έχει προηγηθεί η κατάρρευση της εμπιστοσύνης σε εκείνον που καλείται να την παρουσιάσει.
Η καταστολή προσθέτει νέο καύσιμο
Στην ήδη συσσωρευμένη δυσαρέσκεια προστίθεται πλέον η διαχείριση των κινητοποιήσεων.
Η αντιμετώπιση των εμπρησμών και των επιθέσεων αποτελεί υποχρέωση των αρχών. Η διάκριση, όμως, ανάμεσα στους δράστες της βίας και στο ευρύτερο πλήθος είναι κρίσιμη για την πολιτική έκβαση της κρίσης.
Όταν μαθητές και γονείς αισθάνονται ότι αντιμετωπίζονται συλλήβδην ως απειλή, η διαμαρτυρία αποκτά νέο περιεχόμενο. Στην απαίτηση για περισσότερους πόρους προστίθεται η απαίτηση για σεβασμό.
REUTERS/Abdul SaboorΤο 2027 δεν εγγυάται διέξοδο
Η προσέγγιση των προεδρικών εκλογών κάνει κάθε σύγκρουση πιο φορτισμένη.
Η ακροδεξιά επιχειρεί να συνδυάσει την αποδοκιμασία του Μακρόν με την υπόσχεση της τάξης. Η ριζοσπαστική Αριστερά προβάλλει την αναδιανομή και τη ρήξη με την οικονομική του πολιτική. Ο χώρος που στήριξε τον πρόεδρο καλείται να υπερασπιστεί έναν απολογισμό από τον οποίο οι πιθανοί διάδοχοί του χρειάζονται συγχρόνως να αποστασιοποιηθούν.
Η αλλαγή προσώπου στα Ηλύσια δεν συνεπάγεται αυτομάτως λειτουργική πλειοψηφία, χρηματοδοτήσιμες υποσχέσεις ή κοινωνική συναίνεση.
Η Γαλλία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρές επιχειρήσεις, επιστημονικό δυναμικό, πυρηνική τεχνογνωσία και διεθνή επιρροή. Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα πλεονεκτήματα δεν μεταφράζονται για αρκετούς πολίτες σε ασφάλεια και προοπτική.
Και αυτή η αδυναμία αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ είναι απαραίτητη για τις κοινές επενδύσεις, την άμυνα και την ευρωπαϊκή βιομηχανική απάντηση στις ΗΠΑ και στην Κίνα. Όσο δυσκολεύεται να συμφωνήσει στο εσωτερικό της ποιος θα επωμιστεί το κόστος της αλλαγής, τόσο δυσκολότερα μπορεί να ηγηθεί της αλλαγής στην Ευρώπη.
Η…επανάσταση
Ο Μακρόν ονόμασε «Επανάσταση» το βιβλίο με το οποίο προετοίμασε την άνοδό του στην προεδρία. Στο τέλος της διαδρομής του έρχεται αντιμέτωπος με μία επανάσταση εναντίον του. Αλλά το αίτημα που επιστρέφει από τους δρόμους δεν είναι καθόλου επαναστατικό. Είναι στοιχειώδες και απαιτητικό συνάμα: να αξίζει η προσπάθεια, να λειτουργεί το σχολείο, να βγαίνει ο μήνας. Και οι θυσίες να μην επιβάλλονται μονίμως στους ίδιους.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
