Έδωσε 1.500 δραχμές για ένα φυλαχτό που θα τον βοηθούσε να περάσει στη Σχολή Ευελπίδων. Όταν απέτυχε, κατήγγειλε για απάτη τη γυναίκα που του το πούλησε. Στην Ελλάδα του 1939, η είδηση χώρεσε σε μια εφημερίδα και το συμπέρασμα σε μία φράση: «Το φυλακτόν δεν έφερε ουδέν αποτέλεσμα».
Δεν ήταν η μόνη ιστορία που έκανε την πραγματικότητα να συναγωνίζεται τη σάτιρα. Ένα υποθηκοφυλακείο κρυβόταν στο βάθος ενός ραφτάδικου. Μια γυναίκα ευχαριστούσε δημοσίως τον φωτογράφο που, χάρη στο πορτρέτο της, τη βοήθησε να παντρευτεί. Και ένα μπαρ διαφήμιζε ως «φάρμακο» κατά της γρίπης τα ψητά αρνιά, την μπύρα και τους μεζέδες του.
Αυτή την Ελλάδα ανασυνθέτει ο αθηναιογράφος και συγγραφέας Θωμάς Σιταράς στο νέο του βιβλίο «Και μη χειρότερα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Bell. Μέσα από 330 ιστορίες, αποκόμματα και γελοιογραφίες, συγκεντρώνει ανθρώπινες αδυναμίες, ευρηματικές διαφημίσεις και μικρά περιστατικά που αποκαλύπτουν πολλά για την εποχή τους.
«Λένε πως η σάτιρα ενέχει στοιχεία υπερβολής, χωρίς βεβαίως να απέχει της πραγματικότητας. Εδώ έχουμε μια σπάνια περίπτωση όπου η σάτιρα είναι η ίδια η πραγματικότητα», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Μια φωτογραφία, ένας γάμος και μια δημόσια ευχαριστία
Το 1921, στην εφημερίδα «Σφαίρα», μια καταχώριση με τίτλο «Πώς κατόρθωσα και υπανδρεύθηκα» έδινε μια απρόσμενη εξήγηση για έναν ευτυχισμένο γάμο.
Η γυναίκα που την υπέγραφε ανέφερε ότι, στα 40 της χρόνια, είχε χάσει κάθε ελπίδα πως θα έβρισκε σύζυγο. Μέχρι που επισκέφθηκε ένα φωτογραφείο στην οδό Αιόλου 188.
«Χάρις εις μίαν αξιοθαύμαστον φωτογραφίαν», έγραφε, η τύχη της άλλαξε, παντρεύτηκε και ήταν πλέον ευτυχής. Δημοσίευε λοιπόν την ευγνωμοσύνη της προς τον φωτογράφο, τον οποίο χαρακτήριζε «δημιουργόν της ευτυχίας μου».
Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, το 1939, ο «Ασύρματος» κατέγραφε από την Πάτρα μια συναλλαγή με λιγότερο ευτυχή κατάληξη: την αγορά του φυλαχτού για τις εισαγωγικές εξετάσεις της Σχολής Ευελπίδων. Ο υποψήφιος πλήρωσε, απέτυχε και προσέφυγε στην καταγγελία, θεωρώντας ότι είχε εξαπατηθεί.
Το υποθηκοφυλακείο ήταν στο βάθος του ραφτάδικου
Το 1909, η εφημερίδα «Καιροί» ασχολήθηκε με μια διαφορετική δοκιμασία: την προσπάθεια των πολιτών να εντοπίσουν μια δημόσια υπηρεσία.
Το υποθηκοφυλακείο είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει τον χώρο όπου στεγαζόταν στην Εθνική Τράπεζα. Η νέα του διεύθυνση ήταν ένα ραφτάδικο στην οδό Μιλτιάδου, με την υπηρεσία να καταλαμβάνει δύο ή τρία δωμάτια στο βάθος.
Μόνο που κανείς δεν είχε φροντίσει να ενημερώσει όσους την αναζητούσαν.
«Έξω εις την πόρτα του ραφείου δεν υπάρχει, τουλάχιστον ούτε μία πινακίς», παρατηρούσε ο συντάκτης. Οι πολίτες έπρεπε πρώτα να ανακαλύψουν το υποθηκοφυλακείο και μετά να εξυπηρετηθούν.
Το δημοσίευμα έκλεινε με μια αποστροφή που συνόψιζε την αγανάκτησή του: «Είμεθα οι αιώνιοι Ρωμηοί εις όλα μας».
«Ευρέθη το φάρμακον κατά της γρίππης»
Θωμάς Σιταράς /ΑΠΕ – ΜΠΕ
Οι διαφημίσεις είχαν τη δική τους θέση σε αυτό το καθημερινό θέατρο.
Το 1930, μια καταχώριση στο «Έθνος» ανακοίνωνε με κεφαλαία γράμματα: «ΕΥΡΕΘΗ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΙΠΠΗΣ».
Η συνέχεια αποκάλυπτε την ευρηματική εμπορική παγίδα: το «φάρμακο» ήταν ψητά αρνιά, μπύρα FIX και εκλεκτοί μεζέδες, που σερβίρονταν τα βράδια σε μπαρ κοντά στον σταθμό Λαυρίου.
Άλλοτε, πάλι, η διαφήμιση συναντούσε τον αθλητικό ενθουσιασμό. Το 1906, δέκα χρόνια μετά τον θρίαμβο του Σπύρου Λούη, καταστηματάρχες της Αθήνας έταζαν δώρα στον επόμενο Έλληνα νικητή του Μαραθωνίου, όπως κατέγραφε η εφημερίδα «Χρόνος».
Ένα καφενείο στα Λιόσια προσέφερε πρωινό καφέ για έναν χρόνο. Ένα μαγειρείο στο Βατραχονήσι καθημερινό πατσά, ένα ξενοδοχείο της Ομόνοιας μεσημεριανό και ένα μαστιχοπωλείο στα Πατήσια μία μαστίχα την ημέρα.
Το πακέτο συμπλήρωναν μπύρα πρωί και απόγευμα από ζυθοπωλείο στη Γαργαρέττα, ένα πακέτο τσιγάρα καθημερινά από καπνοπωλείο στο Μεταξουργείο, δωρεάν περιποίηση από κουρέα στο Θησείο και η τελευταία μπύρα της ημέρας από ζυθοπωλείο στην Κολοκυνθού.
Ένας ψηφιακός θησαυρός καθημερινής ζωής
Το υλικό προέρχεται από τις ψηφιοποιημένες συλλογές παλαιών εφημερίδων της Βιβλιοθήκης της Βουλής.
«Η βιβλιοθήκη της Βουλής έχει κάνει μια σπουδαία δουλειά, που δεν είναι και τόσο γνωστή στο ευρύ κοινό. Ψηφιοποίησε όλες τις παλιές εφημερίδες από το 1830 μέχρι το 1940. Χιλιάδες σελίδες στο πιάτο του ερευνητή», αναφέρει ο συγγραφέας.
Οι μεγάλες εφημερίδες, εξηγεί, παρακολουθούσαν συστηματικά και τον επαρχιακό Τύπο. Αναδημοσίευαν παράξενα περιστατικά και διατηρούσαν στήλες με γλωσσικά «μαργαριτάρια», φάρσες και ευτράπελα. «Ήταν τα πρώτα που διάβαζαν οι αναγνώστες μόλις άνοιγαν την εφημερίδα τους».
Πίσω από το αστείο, όμως, υπάρχει και η ιστορική μαρτυρία: τι απασχολούσε τους ανθρώπους, πώς συναλλάσσονταν, τι προσδοκούσαν και με ποιον τρόπο εξέφραζαν την απογοήτευση ή την ευγνωμοσύνη τους.
«Συναισθήματα, πάθη και συμπεριφορές που πιστέψτε με έχουν διαχρονικό χαρακτήρα. Λαογραφία και Κοινωνική Ιστορία στα καλύτερά της!», σημειώνει.
Όταν η Πρωταπριλιά ήταν «Εθνική Γιορτή»
Την επιλογή των ιστοριών συνοδεύει και η νοσταλγία του Θωμά Σιταρά για μια εποχή στην οποία το χιούμορ είχε, κατά τον ίδιο, πιο κεντρική θέση στη δημόσια ζωή.
Θυμάται τις ελληνικές και ιταλικές κωμωδίες που γέμιζαν τις αίθουσες τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, τις πρωταπριλιάτικες φάρσες και τις εφημερίδες που συναγωνίζονταν στην ευρηματικότητα.
«Τα παλιά χρόνια ο κόσμος γελούσε, γλεντούσε, αυτοσαρκαζόταν, σκάρωνε φάρσες… Η Πρωταπριλιά ήτανε “Εθνική Γιορτή”», λέει, χαρακτηρίζοντας το σημερινό χιούμορ είδος «εν ανεπαρκεία».
Η ευχή του για το βιβλίο είναι απλή: «Να μπορέσουμε βρε αδερφέ να γελάσουμε αβίαστα». Και, μαζί με το γέλιο, να διασωθεί κάτι από εκείνη την καθημερινότητα που οι παλιές εφημερίδες κράτησαν στις σελίδες τους — ακόμη κι όταν η ίδια ξεπερνούσε κάθε φαντασία.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
