Ένα δεξαμενόπλοιο εμφανίζεται κοντά στον Βόσπορο. Την ίδια στιγμή, εκπέμπει σήμα ότι βρίσκεται περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά, στις τουρκικές ακτές. Δεν έχει μετακινηθεί με κάποια αδιανόητη ταχύτητα: έχει δημιουργήσει ένα ψηφιακό άλλοθι για τη θέση του.
Το περιστατικό αποτελεί μέρος μιας νέας μεθόδου παραπλάνησης που χρησιμοποιούν πλοία του ρωσικού «σκιώδους στόλου», σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times. Στόχος είναι να αποκρύπτουν τις πραγματικές διαδρομές τους, καθώς οι δυτικές κυρώσεις και οι ουκρανικές επιθέσεις αυξάνουν την πίεση στις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου της Μόσχας.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στα πλαστά στίγματα. Οι ομοιότητες στον τρόπο εκπομπής τους υποδηλώνουν μια ενδεχομένως συντονισμένη επιχείρηση, την ώρα που η Ρωσία φαίνεται να αναλαμβάνει στενότερο έλεγχο των πλοίων που μεταφέρουν τα ενεργειακά της φορτία.
Το πλοίο ταξιδεύει, το στίγμα μένει ακίνητο
Τουλάχιστον 12 δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις φαίνεται να χρησιμοποίησαν πανομοιότυπες συσκευές για να εκπέμπουν ψευδείς, σταθερές θέσεις, ενώ στην πραγματικότητα ταξίδευαν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Αυτό διαπίστωσε ο Όλι Μπάλιντζερ, ειδικός στην παρακολούθηση του «σκιώδους στόλου» στο University College London, ο οποίος εκτιμά ότι η μέθοδος παρουσιάζει ενδείξεις συντονισμού.
Έξι από τα δεξαμενόπλοια που παρακολούθησε εξέπεμπαν τους τελευταίους μήνες δύο διαφορετικές θέσεις ταυτόχρονα μέσω του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης, γνωστού ως AIS. Πρόκειται για το σύστημα με το οποίο τα πλοία μεταδίδουν, μεταξύ άλλων, τη θέση τους.
Η παραποίηση αυτών των δεδομένων, γνωστή ως «spoofing», δεν είναι καινούργια πρακτική. Χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για την παράκαμψη των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η ταυτόχρονη εμφάνιση, όμως, πολλών πλοίων σε δύο σημεία, με κοινά τεχνικά χαρακτηριστικά, προσθέτει μια νέα διάσταση.
Το πέρασμα από τον Βόσπορο αποκαλύπτει το τέχνασμα
Η διπλή εκπομπή εντοπίστηκε ιδιαίτερα κατά την έξοδο δεξαμενόπλοιων από τη Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου.
Οι τουρκικές αρχές απαιτούν από τα πλοία να μεταδίδουν τη θέση τους κατά τη διέλευση από το στενό πέρασμα, όπου καθοδηγούνται από ρυμουλκά. Τα δεξαμενόπλοια ενεργοποιούσαν για λίγο το AIS που έδινε την πραγματική τους θέση, την οποία κατέγραφαν οι δορυφόροι. Παράλληλα, συνέχιζαν να εκπέμπουν ένα δεύτερο, «παγωμένο» στίγμα κοντά στην είσοδο του Βοσπόρου.
Έτσι, καθώς προχωρούσαν στο ταξίδι τους, άφηναν πίσω μια ψευδή ψηφιακή εικόνα της παρουσίας τους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του υπό ρωσική σημαία Pirop. Στις 27 Αυγούστου εξέπεμπε θέση κοντά στον Βόσπορο και, ταυτόχρονα, ένα δεύτερο στίγμα περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά, στις τουρκικές ακτές.
Η She Ray Ships Co, η οποία εμφανίζεται ως διαχειρίστρια του πλοίου στη ναυτιλιακή βάση δεδομένων Equasis, δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα των FT για σχολιασμό.
Το κοινό «αποτύπωμα» στις 08:13
Οι ερευνητές εντόπισαν και άλλα στοιχεία που δείχνουν χρήση πανομοιότυπου εξοπλισμού και κοινού προγράμματος.
Οι συντεταγμένες επαναλαμβάνονταν απολύτως ίδιες. Σε κανονικές συνθήκες, ακόμη και ένα πλοίο που παραμένει στην ίδια περιοχή μετακινείται ελαφρά πάνω στο νερό, προκαλώντας μικρές μεταβολές στο στίγμα του.
Επιπλέον, όλες οι αναφορές θέσης είχαν «παγώσει» στην ίδια ώρα: 08:13 UTC.
Η παραποίηση θέσεων είναι συχνή μεταξύ δεξαμενόπλοιων που υπόκεινται σε κυρώσεις. Η φαινομενική χρήση ίδιων συσκευών σε πολλά πλοία, ωστόσο, θεωρείται ιδιαίτερα ασυνήθιστη.
Από την αποφυγή κυρώσεων στην αποφυγή drones
Η νέα πρακτική εμφανίζεται ενώ Μόσχα και Κίεβο ανταλλάσσουν πλήγματα στη Μαύρη Θάλασσα και τα πλοία προσαρμόζουν τις μεθόδους τους για να αποφεύγουν ουκρανικές επιθέσεις με drones.
Η Μπρίτζετ Ντιάκουν, διευθύντρια έρευνας στη Lloyd’s List Intelligence, χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά καινούργια για τα δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου» που επιχειρούν στην περιοχή.
Κατά την εκτίμησή της, εντάσσεται πιθανότατα στην ευρύτερη προσπάθεια της Ρωσίας να προστατεύσει αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς η ΕΕ εντείνει τις παρεμβάσεις της κατά πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις και η Ουκρανία επιχειρεί πιο επιθετικά να διαταράξει τις ρωσικές πετρελαϊκές εξαγωγές.
Το Κίεβο είχε ανακοινώσει στα τέλη Σεπτεμβρίου ότι έπληξε περισσότερα από 300 ρωσικά πλοία μέσα σε 11 εβδομάδες.
Η προστασία δεν περιορίζεται στην ηλεκτρονική παραπλάνηση: πολλά δεξαμενόπλοια έχουν εξοπλιστεί με δίχτυα και προστατευτικούς κλωβούς απέναντι στις επιθέσεις drones.
Η Μόσχα παίρνει τον στόλο υπό τη σημαία της
Από τα 12 δεξαμενόπλοια που εντοπίστηκαν να παραποιούν τις θέσεις τους, όλα πλην ενός είχαν περάσει υπό ρωσική σημαία μέσα στον τελευταίο χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι υπάγονται πλέον στους ναυτιλιακούς κανονισμούς της Μόσχας.
Το μοναδικό που ακολούθησε διαφορετική πορεία πέρασε στη σημαία της Ισημερινής Γουινέας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η χώρα έχει εξελιχθεί σε έμμεση δίοδο για τη Ρωσία, καθώς πλοία του νηολογίου της λαμβάνουν πιστοποίηση αξιοπλοΐας από το Ρωσικό Ναυτικό Νηογνώμονα.
Περισσότερα από 30 δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου» άλλαξαν επίσης ονομασία μέσα σε λίγες ημέρες από την ύψωση ρωσικής σημαίας το καλοκαίρι, επιλέγοντας ρωσικές λέξεις για πολύτιμους και διακοσμητικούς λίθους, όπως Gagat, Labrador και Sapfir.
Συνολικά, περισσότερα από 80 πλοία πέρασαν υπό ρωσική σημαία μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τη Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, ανώτερη αναλύτρια της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward.
Η ίδια βλέπει σε αυτή την εξέλιξη την ισχυρότερη μέχρι σήμερα ένδειξη ότι η Ρωσία επιδιώκει μεγαλύτερο έλεγχο της ναυτιλίας και της εφοδιαστικής της αλυσίδας, μετά τις κυρώσεις ευρωπαϊκών και βρετανικών αρχών σε σχεδόν 700 δεξαμενόπλοια μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου την τελευταία δυόμισι χρόνια.
Η Windward υπολογίζει τον «σκιώδη στόλο» σε 1.229 πλοία άνω των 20.000 τόνων νεκρού βάρους, με περισσότερα από τα τρία τέταρτα να υπόκεινται σε κυρώσεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας ή της ΕΕ.
Συνήθως πρόκειται για παλαιότερα πλοία, με αδιαφανή ιδιοκτησία, συχνές αλλαγές ονόματος ή σημαίας και ασφαλιστική κάλυψη εκτός των δυτικών σχημάτων. Μεταφέρουν φορτία που υπόκεινται σε κυρώσεις από τη Ρωσία, το Ιράν και, προηγουμένως, τη Βενεζουέλα.
Πλέον, η απόκρυψη της ταυτότητάς τους συνοδεύεται από μια πιο σύνθετη απόπειρα απόκρυψης της ίδιας της παρουσίας τους: το πλοίο συνεχίζει την πορεία του, ενώ το ψηφιακό του ίχνος μένει αλλού.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
