Ο νόμος 5265/2026 ήταν αυτός που εισήγαγε σημαντικές αλλαγές στη βαθμολογική εξέλιξη, την εκπαίδευση και την επαγγελματική ανάπτυξη των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και επηρέασε σημαντικά την εξέλιξη των Υπαξιωματικών προκαλώντας μάλιστα και αντιδράσεις.
Ωστόσο το Υπουργείο και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας που σχεδίασαν τις αλλαγές και καλούνται να τις υλοποιήσουν επιμένουν ότι έχουν στόχο την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του προσωπικού, την αναγνώριση της εμπειρίας και των προσόντων του και την προσαρμογή στις σύγχρονες επιχειρησιακές και τεχνολογικές απαιτήσεις.
Υπόσχονται δε υιοθέτηση του αμερικανικού μοντέλου στο οποίο οι ρόλοι των υπαξιωματικών είναι σαφώς αναβαθμισμένοι, διακριτοί και με τον απαιτούμενο σεβασμό.
Νέο βαθμολόγιο και αναβαθμισμένα καθήκοντα Μονίμων Υπαξιωματικών
Το νέο βαθμολόγιο των Μονίμων Υπαξιωματικών περιλαμβάνει 12 διακριτούς βαθμούς. Η νέα διάρθρωση προβλέπει ενδιάμεσους βαθμούς που αντανακλούν συγκεκριμένους διοικητικούς και λειτουργικούς ρόλους σε επίπεδο Υπομονάδας, Μονάδας, Σχηματισμού και Γενικού Επιτελείου, συνδέοντας σαφέστερα τη βαθμολογική εξέλιξη με τις αρμοδιότητες των στελεχών. Στέλνοντας επί της ουσίας και ένα μήνυμα πως ο καθένας θα ακολουθεί καριέρα σύμφωνα με την ειδικότητα του.
Παράλληλα, αλλάζει και η φιλοσοφία της σταδιοδρομίας τους. Σύμφωνα με τα όσα ευαγγελίζεται η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, η επαγγελματική εξέλιξη δεν ταυτίζεται πλέον με την ένταξη στο Σώμα των Αξιωματικών. Δημιουργείται μια αυτοτελής σταδιοδρομία υπαξιωματικού, με διακριτό ρόλο, αυτοτελή βαθμολογική εξέλιξη, σαφείς ευθύνες και προοπτική μέχρι τις ανώτατες βαθμίδες της δικής τους ιεραρχίας.
Την ίδια στιγμή, η δυνατότητα μετάταξης στο Σώμα των Αξιωματικών παραμένει ανοικτή, υπό κατά των ανωτέρω νόμο συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για όσους πληρούν τα προβλεπόμενα ακαδημαϊκά, υπηρεσιακά και αξιολογικά κριτήρια, όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές.
Ιδιαίτερη σημασία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει η καθιέρωση των βαθμών Ανθυπασπιστών Διοίκησης, στους οποίους ανατίθενται καθήκοντα «Υπασπιστή Διοίκησης», με αρμοδιότητες σε θέματα εκπαίδευσης, επαγγελματικής εξέλιξης, επιχειρησιακής αξιοποίησης και μέριμνας προσωπικού. Παράλληλα, ο Ανθυπασπιστής ΓΕΕΘΑ αναλαμβάνει θεσμικό συμβουλευτικό ρόλο προς τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ για ζητήματα που αφορούν το Σώμα των Υπαξιωματικών.
Κάτι που προϋποθέτει την αλλαγή νοοτροπίας.
Ακαδημαϊκή αναβάθμιση των στρατιωτικών σχολών
Η ανωτατοποίηση των Σχολών Μονίμων Υπαξιωματικών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει ο ν. 5265/2026. Οι νέες Ανώτατες Σχολές Μονίμων Υπαξιωματικών (ΑΣΜΥ), με το νέο πλαίσιο που θα λειτουργήσει από το ακαδημαϊκό έτος 2027-2028, θα παρέχουν ανώτατη εκπαίδευση, με τετραετή φοίτηση, οκτώ ακαδημαϊκά εξάμηνα και συνολικά 240 πιστωτικές μονάδες ECTS.
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια απλή αλλαγή ονομασίας, αλλά για ουσιαστική αναβάθμιση του μορφωτικού και επαγγελματικού επιπέδου των αυριανών υπαξιωματικών, όπως σχολιάζουν αρμόδιες πηγές στο in.
Οι Σχολές Μονίμων Υπαξιωματικών του Στρατού Ξηράς (ΣΜΥ), του Πολεμικού Ναυτικού (ΣΜΥΝ) και της Πολεμικής Αεροπορίας (ΣΜΥΑ) οργανώνονται σε διακριτές κατευθύνσεις σπουδών, με αντικείμενα που ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές, τεχνολογικές και υποστηρικτικές ανάγκες κάθε Κλάδου. Με στόχο να συνδεθούν οι σχολές με τα νέα εξοπλιστικά.
Η ακαδημαϊκή αναβάθμιση δημιουργεί παράλληλα προϋποθέσεις για περαιτέρω εξειδίκευση, μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές, καθώς και για την αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Αλλά και για βαθμολογική εξέλιξη σύμφωνα με το νόμο.
Σταδιοδρομική εκπαίδευση και βαθμολογική εξέλιξη
Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 54 παρ. 6 του Ν. 5265/2026, προωθείται η έκδοση υπουργικής απόφασης για τη δημιουργία ενός «ενιαίου και αξιοκρατικού πλαισίου σταδιοδρομικής εκπαίδευσης των Μονίμων Υπαξιωματικών», σύμφωνα με αρμόδιες πηγές.
Βασική επιδίωξη είναι η λειτουργική σύνδεση της εκπαίδευσης με το νέο βαθμολόγιο, ώστε η μετάβαση σε ανώτερα επίπεδα ιεραρχικής ευθύνης να συνοδεύεται από αντίστοιχη εκπαιδευτική προετοιμασία. Τα προβλεπόμενα σταδιοδρομικά σχολεία έχουν στόχο να ενταχθούν ένα σαφές πλαίσιο επαγγελματικής εξέλιξης, ενισχύοντας τις γνώσεις, τις διοικητικές ικανότητες και την τεχνική επάρκεια των στελεχών, χωρίς να υποκαθιστούν τα λοιπά νόμιμα κριτήρια προαγωγής.
Εξειδίκευση και σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις
Η μεταρρύθμιση αυτή συνδέεται άμεσα με την «Ατζέντα 2030» και τον τεχνολογικό μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τα νέα οπλικά συστήματα, οι σύγχρονες επικοινωνίες, τα μη επανδρωμένα μέσα, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου και οι δικτυοκεντρικές δυνατότητες απαιτούν προσωπικό υψηλής κατάρτισης και εξειδίκευσης.
Οι νέες πλατφόρμες και ο ρόλος των υπαξιωματικών
Ο υπαξιωματικός της επόμενης δεκαετίας σύμφωνα με τους στόχους της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας είναι να βρεθεί σε μεγάλο βαθμό στον επιχειρησιακό και τεχνικό πυρήνα αυτών των συστημάτων, είτε ως χειριστής σύγχρονων μη επανδρωμένων μέσων, όπως το V-BAT, είτε ως χειριστές ελικοπτέρων Black Hawk, Chinook, Apache, είτε στην επιχειρησιακή και τεχνική υποστήριξη τεχνολογικά προηγμένων πλατφορμών, όπως τα SPIKE N-LOS, τα συστήματα αεράμυνας και πυραυλικού πυροβολικού, κλπ.
Στο πλαίσιο αυτό διαφοροποιείται και η λογική της στελέχωσης των νέων οπλικών συστημάτων. Στον σύγχρονο αμυντικό σχεδιασμό πρώτα αναγνωρίζεται η απειλή, στη συνέχεια η επιχειρησιακή ανάγκη, κατόπιν οι απαιτούμενες δυνατότητες και τα μέσα που θα τις εξασφαλίσουν και, τέλος, προσδιορίζεται το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο και αποκτά όλα τα επιχειρησιακά τους πλεονεκτήματα.
Η στελέχωση αντιμετωπίζεται πλέον ως το κύριο οργανικό αλλά και πλέον κομβικό μέρος κάθε νέας επιχειρησιακής δυνατότητας που αποκτάται και αποτελεί δομικό πυλώνα στον νέο Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) της Ατζέντας 2030.
Αυτό σημαίνει ότι και η κατανομή των αποφοίτων των ΑΣΜΥ κατά την αποφοίτησή τους θα ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες της νέας Δομής Δυνάμεων και των νέων οπλικών συστημάτων. Η ιστορικά διαμορφωμένη κατανομή μεγαλύτερου αριθμού προσωπικού σε παραδοσιακά Όπλα και μικρότερου σε περισσότερο τεχνολογικές ειδικότητες βάσει προϊσχυόντων οροφών δεν μπορεί να αποτελεί πλέον τον κανόνα για τα νέα στελέχη των ΑΣΜΥ.
Οι ανάγκες σε Διαβιβάσεις, Αεροπορία Στρατού, μη επανδρωμένα συστήματα, προηγμένες επικοινωνίες και τεχνική υποστήριξη θα καθορίζουν πλέον ανάλογα και τη στελέχωση και την ποσοστιαία κατανομή ως και επιστημονικές ειδικότητες, που θα αποκτώνται μέσω της νέας Ακαδημαϊκής πορείας.
Διακριτοί ρόλοι
Μέσα σε αυτό το νέο μοντέλο, οι ρόλοι αξιωματικών και υπαξιωματικών γίνονται περισσότερο διακριτοί και ταυτόχρονα συμπληρωματικοί, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές.
Οι αξιωματικοί θα έχουν αυξημένο βάρος στη διοίκηση, τη σχεδίαση, τη λήψη αποφάσεων και την ανάληψη διοικητικής ευθύνης, όπως επισημαίνουν στο in στρατιωτικές πηγές, ενώ οι σύγχρονοι υπαξιωματικοί απόφοιτοι ΑΣΜΥ στόχος είναι να αποτελούν τον υψηλού επιπέδου επιχειρησιακό, επιστημονικό και τεχνικό κορμό που μετατρέπει τις αποφάσεις και τις νέες δυνατότητες σε επιχειρησιακό αποτέλεσμα στο νικηφόρο πεδίο.
Δεν πρόκειται για ανώτερο και κατώτερο επαγγελματικό μονοπάτι, αλλά για δύο διακριτούς και αλληλοσυμπληρούμενους συνεργατικούς ρόλους σε μια σύγχρονη στρατιωτική δομή και λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων του 2030, όπως σχολιάζουν στο in αρμόδιες πηγές.
Με την πρόκληση να παραμένει η συνεργασία αξιωματικών και υπαξιωματικών με τρόπο που οι πρώτοι να αναγνωρίζουν την σαφώς μεγαλύτερη εμπειρία ετών των δεύτερων, στο πεδίο, όντας ανώτεροι τους βαθμολογικά.
Σύνδεση με τη Νέα Δομή Δυνάμεων
Κεντρική επιδίωξη είναι η αντιστοίχιση της οργανωτικής δομής και των σύγχρονων επιχειρησιακών δυνατοτήτων με κατάλληλα εκπαιδευμένο και εξειδικευμένο προσωπικό, ώστε κάθε στέλεχος να αξιοποιείται σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.
Εν κατακλείδι, στόχος είναι να δημιουργηθεί μια σύγχρονη, αυτοτελής και υψηλών απαιτήσεων σταδιοδρομία μονίμου υπαξιωματικού, με κατοχυρωμένη ανώτατη ακαδημαϊκή αναγνώριση και πιστοποίηση, ενεργή επαγγελματική προοπτική στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και κεντρικό ρόλο στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ατζέντα 2030.
Όπως όμως συμβαίνει σε κάθε ουσιαστική μεταρρύθμιση, έτσι και εδώ οι αλλαγές συναντούν αντιδράσεις. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί ουδόλως την ανάγκη εκσυγχρονισμού. Η κατεύθυνση προς ένα επαγγελματικό, διακριτό και υψηλών απαιτήσεων Σώμα Μονίμων Υπαξιωματικών, βρίσκεται στον πυρήνα και της συμμαχικής προσέγγισης για την εκπαίδευση και επαγγελματική ανάπτυξη των Μονίμων Υπαξιωματικών (Non-Comissioned Officers – NCOs), προσαρμοζόμενη κάθε φορά στις εθνικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες.
Το κρίσιμο είναι αν η κατεύθυνση υπηρετεί και νοηματοδοτεί περαιτέρω το ρόλο των Ενόπλων Δυνάμεων του αύριο και όχι τις παρωχημένες συνήθειες του χθες, που έχουν δημιουργήσει πλείστα προβλήματα στην χώρα, όπως λένε στρατιωτικές πηγές.
Για την επιτυχή εφαρμογή της μεταρρύθμισης ωστόσο απαιτείται η δέσμευση της πολιτικής ηγεσίας αλλά και της στρατιωτικής και η σαφής πρόθεση οι Ένοπλες Δυνάμεις να πάψουν να είναι «ταξικές». Κοινώς να γνωρίζει και να αναγνωρίζει ο καθένας την θέση, το ρόλο και την αξία του συναδέλφου του, πέραν των διακριτικών στη στολή, προκειμένου να υπάρξει όντως η μετάβαση στη νέα εποχή που ευαγγελίζεται η ηγεσία. Κάτι που σύμφωνα με όσους υπηρετούν σήμερα ως υπαξιωματικοί, θα είναι και το πλέον δύσκολο.
