Για χρόνια, η Τουρκία είχε ως βασικό της σύμμαχο στη Λιβύη την κυβέρνηση της Τρίπολης. Η Βεγγάζη, υπό τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, βρισκόταν στην απέναντι πλευρά: οι δυνάμεις του είχαν πολεμήσει για να καταλάβουν την πρωτεύουσα, ενώ η Άγκυρα είχε στηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση που την έλεγχε.
Η κύρωση, στις 20 Οκτωβρίου, του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη αποτυπώνει πόσο έχει αλλάξει αυτό το τοπίο.
Το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση το κύρωσε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Η συμφωνία προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου, καθώς είναι σαφές πως παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες και παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Πώς ανετράπη το αρχικό «όχι» της Βουλής
Η Βουλή της Βεγγάζης είχε απορρίψει το μνημόνιο το 2020. Η στάση αυτή, ωστόσο, δεν εμπόδισε την Άγκυρα να αναπτύξει σταδιακά διαύλους με την ανατολική Λιβύη. Το 2025 ο Σαντάμ Χαφτάρ επισκέφθηκε επανειλημμένα την Τουρκία, όπου είχε επαφές με ανώτατους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.
Η κινητικότητα συνεχίστηκε το 2026. Στις 15 Ιουνίου, ο Σαντάμ Χαφτάρ, υπαρχηγός της Γενικής Διοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, βρέθηκε στην Αθήνα και συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς και με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη.
Καλίν και Φιντάν
Οκτώ ημέρες αργότερα, στις 23 Ιουνίου, ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραήμ Καλίν, συναντήθηκε στη Βεγγάζη με τον Σαντάμ Χαφτάρ. Στο επίκεντρο, σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, βρέθηκαν η ειρήνευση και η ενοποίηση των λιβυκών διοικήσεων, αλλά και η διεύρυνση της συνεργασίας.
Στις 11 και 12 Αυγούστου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επισκέφθηκε διαδοχικά την Τρίπολη και τη Βεγγάζη. Στην ανατολική Λιβύη συναντήθηκε με τον Χαλίφα και τον Σαντάμ Χαφτάρ, καθώς και με τον πρόεδρο της Βουλής, Ακίλα Σάλεχ. Η επίσκεψη σηματοδότησε την αναβάθμιση των επαφών της Άγκυρας με την πλευρά που επί χρόνια αντιτασσόταν στις τουρκικές επιδιώξεις.
Την ίδια ημέρα με την κύρωση του μνημονίου, η Βουλή της Βεγγάζης ανακάλεσε και την απόφαση του 2020 για διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία. Η Αθήνα καταδίκασε την εξέλιξη, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο παραμένει παράνομο και άκυρο. Η Ρομπέρτα Μέτσολα δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να υπολογίζουν στην αλληλεγγύη της ΕΕ.
Η κύρωση δεν αλλάζει από μόνη της τη νομική θέση της συμφωνίας έναντι τρίτων κρατών. Αλλά η πολιτική της σημασία είναι σαφής: η Άγκυρα έχει πλέον οικοδομήσει σχέσεις και με τα δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας της Λιβύης, ενώ η Βεγγάζη πέρασε από την απόρριψη του μνημονίου στην έγκρισή του.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
