Η Τουρκία δεν αντιδρά, δρα και προαναγγέλλει τις προθέσεις της, η Ελλάδα από την άλλη αντιδρά, αυτό σχολίαζαν αναλυτές στο in μετά την ανακοίνωση της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Μία έγκριση η οποία εκκρεμούσε και που εδώ και αρκετό καιρό η ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, γνώριζε πως θα δοθεί, αφού οι μεθοδεύσεις της Άγκυρας προς την πλευρά της Βεγγάζης ήταν πολύ συγκεκριμένες και είχαν δύο πολύ ισχυρά χαρακτηριστικά, ισχύ και χρήμα.
Τα ερωτήματα της επόμενης μέρας από την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η επόμενη μέρα της επικύρωσης και το τι θα φέρει είναι τα ερωτήματα που θέτουν αναλυτές, διερωτώμενοι αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει έρευνες στις περιοχές που καλύπτονται από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σημειώνουν δε ότι η μέχρι την Τρίτη μη κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων ήταν ένα χαρτί στο οποίο η Ελλάδα είχε υπερεπενδύσει και δεν υπάρχει πια.
Με τις δηλώσεις τόσο του εν δυνάμει διαδόχου του Χαλίφα Χαφτάρ, Σαντάμ Χαφτάρ αλλά και της Τουρκίας να προμηνύουν εξελίξεις στην περιοχή που δεν θα είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας, αν κρίνουμε και από τις δηλώσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που δεν δείχνουν να το καταδικάζουν μάλλον να τηρούν μία στάση ανοχής.
Μπορούσε να παρέμβει η ελληνική διπλωματία;
Κατά τον Γιώργο Γεραπετρίτη (MegaNEWS FM) η Ελλάδα δεν μπορούσε να προλάβει τις εξελίξεις, ενώ όπως διαμηνύει το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν θα εφαρμοστεί με κανένα τρόπο.
Το αν η ελληνική διπλωματία μπορούσε να παρέμβει σε αυτό το στάδιο όπως λένε διπλωμάτες δεν είναι βέβαιο δεδομένου και του χαρακτήρα των λιβυκών αρχών. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς αστοχίες και παλινωδίες τους παρελθόντος, με την Αθήνα να αφήνει για καιρό τη Λιβύη στην άκρη, προτού υπάρξει επανενεργοποίηση των διαύλων επικοινωνίας και επιστροφή του Γιώργου Γεραπετρίτη σε Τρίπολη και Βεγγάζη, παράλληλα με τις τεχνικές επιτροπές για τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών της Ελλάδας με την επίσημη κυβέρνηση της Λιβύης, που εδρεύει στην Τρίπολη των οποίων προΐσταται η Υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Συνομιλίες που εξαρχής είχαν πιο πολύ συμβολικό χαρακτήρα, αφού ειδικά η Τρίπολη και πλέον και η Βεγγάζη δεν μπορούν να υπαναχωρήσουν από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ισχύς και χρήμα
Ωστόσο η τουρκική ισχύς και κυρίως το τουρκικό χρήμα σε επενδύσεις, στην Ανατολική Λιβύη έφεραν και τη Βεγγάζη στην αγκαλιά της Τουρκίας, που εργαζόταν με απόλυτη προσήλωση στο στόχο της.
Την ίδια στιγμή οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη κυρίως στη Συρία, για τις χώρες της περιοχής δείχνουν μία Τουρκία με μεγάλη ισχύ, ικανή να εκβιάζει και να εξαγοράζει καταστάσεις.
Οι πανηγυρισμοί στην Άγκυρα
Για την Άγκυρα η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, μετά από επτά χρόνια, από την υπογραφή του, υπήρξε μία μεγάλη διπλωματική νίκη, με τον τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κάνει λόγο για ευχάριστη είδηση και τον Υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν να δηλώνει πως πρόκειται για μία συμφωνία «απολύτως νόμιμη».
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Φιντάν «πρόκειται για μια συμφωνία που διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις βασικές αρχές της εξωτερικής μας πολιτικής, η οποία στηρίζει την ειρήνη και τη σταθερότητα και βασίζεται στην αρχή του αμοιβαίου οφέλους, του “win-win”».
Ενώ σχολιάζοντας τις αντιδράσεις, με δεδομένο ότι του τέθηκε το θέμα και από την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλας, είπε πως «υπάρχουν χώρες που αντιδρούν σε αυτή τη συμφωνία. Γνωρίζουμε πολύ καλά γιατί αντιδρούν. Ορισμένες αντιδρούν επειδή θεωρούν ότι πρέπει να αντιδράσουν. Άλλες αντιμετωπίζουν πραγματικά στρατηγικά προβλήματα σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα».
Ωστόσο η συντονισμένη αντίδραση τόσο από τους 27 της ΕΕ, η οποία ήταν σχετικά γρήγορη για τα δεδομένα της ΕΕ, αλλά και άλλων χωρών όπως η Αίγυπτος – την οποία επίσης προσπαθεί να προσεγγίσει η Άγκυρα – καθώς και το Ισραήλ, δεν ήταν ευχάριστες για την Τουρκία.
Ενδεικτική η ανακοίνωση του Κέντρου Καταπολέμησης Παραπληροφόρησης της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας το οποίο χαρακτηρίζει ως «στοχευμένη παραπληροφόρηση με στόχο τον επηρεασμό της κοινής γνώμης» τις αναφορές που στρέφονται κατά της παράνομης Συμφωνίας Οριοθέτησης Θαλάσσιων Ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Με την τουρκική πλευρά να κάνει λόγο για «παράγοντες που επιδιώκουν να μετατρέψουν την Ανατολική Μεσόγειο σε ζώνη σύγκρουσης» και διατυπώνουν παράνομους ισχυρισμούς σε θαλάσσιες περιοχές όπου δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη, ότι επιχειρούν απλώς να συγκαλύψουν τις δικές τους παραβάσεις. Η ανακοίνωση καταλήγει διαβεβαιώνοντας ότι η Τουρκία παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ισότητα στην περιοχή, καλώντας το κοινό να μην δίνει βάση σε ισχυρισμούς που αμφισβητούν νόμιμες διακρατικές συμφωνίες.
Οι διεθνείς αντιδράσεις στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Κατά της Τουρκίας και της Λιβύης βάλλουν ωστόσο Ευρωπαίοι και χώρες που έχουν συμμαχίες με την Ελλάδα. Ιδιαίτερης σημασίας χαρακτηρίζεται και η ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ, Κάγια Κάλας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο σύμφωνα με την οποία «η ΕΕ εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της για την κύρωση, στις 20 Οκτωβρίου 2026, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του «Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα» του 2019».
Σημειώνεται δε ότι «η θέση της ΕΕ αναφορικά με το εν λόγω Μνημόνιο είναι σταθερή και σαφής. Όπως διατυπώθηκε στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επιβεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι άκυρο και ανυπόστατο, ενώ δεν δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη».
«Η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και καλεί όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)» σημειώνει η Κάγια Κάλας.
Παράλληλα το τουρκολιβυκό μνημόνιο καταδίκασε και η αρμόδια Επίτροπος για τη Μεσόγειο Ντουμπράβκα Σουίτσα, σημειώνοντας σε ανάρτηση της στο X εκφράζοντας τη λύπη της για την επικύρωση του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης και δηλώνοντας την αλληλεγγύη της σε Ελλάδα και Κύπρο.
Η Σουίτσα σημειώνει με τη σειρά της πως «το εν λόγω μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη.Τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών πρέπει να γίνονται σεβαστά σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο».
Ωστόσο όπως γνωρίζουμε οι δηλώσεις πρέπει να συνοδεύονται και από τις ανάλογες πράξεις προκειμένου να γίνονται σεβαστές.
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Πέραν της ΕΕ, κατόπιν οδηγιών του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, ενημέρωσε την Τετάρτη το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, για τις εξελίξεις αναφορικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο «επισημαίνοντας τους κινδύνους που ενέχει για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Δήλωση είχαμε επίσης και από το Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου, στην οποία σημειώνεται ότι: «Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου απορρίπτει κατηγορηματικά την επικύρωση, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του Μνημονίου Συνεργασίας του 2019 που υπογράφηκε μεταξύ της «Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας» και της Δημοκρατίας της Τουρκίας σχετικά με την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Αίγυπτος και Ισραήλ
Η Αίγυπτος επαναλαμβάνει ότι το μνημόνιο είναι απολύτως άκυρο και άνευ νομικής ισχύος, και ότι η επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν συνεπάγεται καμία απολύτως νομική συνέπεια έναντι της Αιγύπτου.
Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου τονίζει επίσης ότι το προαναφερθέν μνημόνιο παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου και τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, η οποία καθορίζει την αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα με βάση τις αρχές της ισότητας και της δικαιοσύνης. Το μνημόνιο υπονομεύει σαφώς τα κυριαρχικά δικαιώματα της Αιγύπτου στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της.
Η Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου υπενθυμίζει ότι έχει ήδη απορρίψει κατηγορηματικά το προαναφερθέν μνημόνιο. Η Αίγυπτος επαναλαμβάνει την απόρριψή της έναντι του μνημονίου και οποιωνδήποτε διαδικασιών ή δηλώσεων εκδίδονται από οποιοδήποτε μέρος βάσει αυτού. Δεδομένου ότι το μνημόνιο έρχεται σε σύγκρουση με τα δηλωθέντα θαλάσσια όρια της Αιγύπτου, η Αίγυπτος θα προασπίσει τα δικαιώματά της βάσει του διεθνούς και του εθνικού δικαίου έναντι οποιασδήποτε απόπειρας παραβίασής τους».
Αξίζει να σημειωθεί πως την απόφαση της Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης καταδίκασε και το Ισραήλ.
Η προβληματική δήλωση των ΗΠΑ από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Προβληματική μπορεί να χαρακτηριστεί η απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στον Μιχάλη Ιγνατίου και το Hellas Journal, με την αμερικανική διπλωματία να παίζει το παιχνίδι των ίσων αποστάσεων.
«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα διεξαχθούν με καλή πίστη.
Η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πλευρών και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και δραστηριότητες εξερεύνησης, οι οποίες θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου.
Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να προχωρήσουν σε διμερείς επαφές, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τυχόν ζητήματα διαφωνίας», αναφέρει χαρακτηριστικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην ιστοσελίδα.
