Μια από τις πλουσιότερες σε πετρέλαιο περιοχές του Καναδά προσέρχεται σήμερα στις κάλπες με ένα ερώτημα που αγγίζει τη συνοχή ολόκληρης της χώρας: θα παραμείνει η Αλμπέρτα καναδική επαρχία ή θα ανοίξει τη διαδικασία για ένα δεσμευτικό δημοψήφισμα απόσχισης;
Η ψηφοφορία της Δευτέρας, 19 Οκτωβρίου, δεν αποφασίζει άμεσα την ανεξαρτησία. Αποτελεί, όμως, μια σημαντική δοκιμασία για την ενότητα του Καναδά, φέρνοντας στην επιφάνεια χρόνια παράπονα για την κατανομή του πλούτου, την ενεργειακή πολιτική και την επιρροή της Οτάβας στις δυτικές επαρχίες.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν καθαρό προβάδισμα της παραμονής. Το πολιτικό αποτύπωμα της αναμέτρησης, ωστόσο, μπορεί να ξεπεράσει το αποτέλεσμα.
Τι ακριβώς ψηφίζουν οι κάτοικοι
Το ερώτημα δεν περιορίζεται σε ένα απλό «μένουμε ή φεύγουμε».
Οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν εάν η Αλμπέρτα πρέπει να παραμείνει επαρχία του Καναδά ή εάν η τοπική κυβέρνηση πρέπει να ξεκινήσει τη νομική διαδικασία που απαιτείται, βάσει του καναδικού Συντάγματος, για τη διεξαγωγή δεσμευτικού δημοψηφίσματος απόσχισης.
Ακόμη και επικράτηση της δεύτερης επιλογής, επομένως, δεν θα σήμαινε απαραίτητα αποχώρηση από τον Καναδά. Θα άνοιγε τον δρόμο για επόμενα βήματα, με την πρωθυπουργό της επαρχίας, Ντανιέλ Σμιθ, να αναφέρει ότι μια νέα, δεσμευτική ψηφοφορία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και το 2027.
Η ίδια έχει δηλώσει ότι θα σεβαστεί το αποτέλεσμα, αλλά υποστηρίζει την παραμονή.
Πετρέλαιο, αγωγοί και η αίσθηση ότι «πληρώνουμε περισσότερα»
Στον πυρήνα της δυσαρέσκειας βρίσκεται η πεποίθηση των αυτονομιστών ότι η Αλμπέρτα συνεισφέρει στον Καναδά περισσότερα από όσα λαμβάνει και ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση περιορίζει τις οικονομικές της δυνατότητες.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η αντίθεση σε περιβαλλοντικές πολιτικές που, κατά το κίνημα, εμποδίζουν την κατασκευή αγωγών και την αξιοποίηση των πετρελαϊκών πόρων.
Πρόκειται για μια σύγχρονη εκδοχή της λεγόμενης «αποξένωσης της Δύσης»: της μακροχρόνιας αίσθησης σε τμήματα του δυτικού Καναδά ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από αυτά και χωρίς επαρκή εκπροσώπηση των συμφερόντων τους.
Οι υποστηρικτές της απόσχισης, πάντως, δεν επιδιώκουν όλοι το ίδιο. Ορισμένοι βλέπουν την απειλή ανεξαρτησίας ως διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην Οτάβα. Άλλοι θέλουν πραγματικό χωρισμό, ενώ κάποιοι δηλώνουν ανοικτοί ακόμη και στην ένταξη στις ΗΠΑ.
Οι πρωταγωνιστές και οι επαφές στην Ουάσιγκτον
Κεντρικά πρόσωπα του κινήματος είναι ο Μιτς Σιλβέστρ, ιδιοκτήτης καταστήματος όπλων στο Μπόνιβιλ, και ο Τζέφρι Ραθ, δικηγόρος με έδρα το Κάλγκαρι. Και οι δύο συμμετέχουν στην οργάνωση Alberta Prosperity Project.
Ο Ραθ υποστηρίζει ότι η επαρχία έχει πολιτισμικά περισσότερα κοινά με περιοχές των ΗΠΑ παρά με τον υπόλοιπο Καναδά.
Έχει επίσης αναφέρει ότι πραγματοποίησε επανειλημμένες επισκέψεις στην Ουάσιγκτον, όπου συναντήθηκε με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, διερευνώντας εάν οι ΗΠΑ θα παρείχαν πιστωτική στήριξη σε μια ανεξάρτητη Αλμπέρτα. Δεν έχει κατονομάσει δημοσίως τους συνομιλητές του.
Οι υπογραφές και το δικαστικό εμπόδιο
Η εκστρατεία υπέρ δημοψηφίσματος συγκέντρωσε περισσότερες από 300.000 υπογραφές. Δικαστήριο, όμως, μπλόκαρε τη διαδικασία, κρίνοντας ότι δεν είχε προηγηθεί διαβούλευση με τις αυτόχθονες κοινότητες των Πρώτων Εθνών, των οποίων οι εκτάσεις θα επηρεάζονταν από ενδεχόμενη ανεξαρτησία.
Η Σμιθ αντέδρασε έντονα και ανακοίνωσε προσφυγή κατά της απόφασης. Παράλληλα, επέλεξε να θέσει το σημερινό ερώτημα στους πολίτες, δεχόμενη πίεση και από αυτονομιστές μέσα στο κόμμα της.
Οι Πρώτες Εθνότητες επέκριναν την επιλογή της να προχωρήσει παρά τη δικαστική απόφαση. Αντιδράσεις υπήρξαν και από την αντίθετη πλευρά: ο Ραθ θεωρεί ότι η κάλπη έπρεπε να αφορά ευθέως την παραμονή ή την αποχώρηση και έχει απειλήσει να κινηθεί εναντίον της κομματικής ηγεσίας της.
Στον αντίποδα, η πρωτοβουλία Forever Canadian, υπό τον πρώην αντιπρόεδρο της επαρχιακής κυβέρνησης Τόμας Λούκαζουκ, συγκέντρωσε περισσότερες από 400.000 υπογραφές υπέρ της παραμονής. Ο πληθυσμός της Αλμπέρτα ξεπερνά ελαφρώς τα πέντε εκατομμύρια.
Γιατί η Σμιθ, ο Κάρνεϊ και ο Πουαλιέβρ λένε «παραμονή»
Παρότι αναγνωρίζει ορισμένα από τα παράπονα των αυτονομιστών, η Σμιθ υποστηρίζει ότι η επαρχία έχει ήδη επιτύχει σημαντική πρόοδο στις σχέσεις με την Οτάβα, μεταξύ άλλων για την ανάπτυξη αγωγού.
Υπέρ της ενότητας τάσσονται επίσης ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, που μεγάλωσε στο Έντμοντον, και ο ηγέτης της συντηρητικής αντιπολίτευσης Πιερ Πουαλιέβρ, που μεγάλωσε στο Κάλγκαρι και διαθέτει ισχυρή υποστήριξη στην επαρχία.
Ο Κάρνεϊ, ο οποίος επιδιώκει να αναδείξει τον Καναδά σε ενεργειακή υπερδύναμη, θεωρεί ουσιώδη τη συμμετοχή της Αλμπέρτα σε αυτό το σχέδιο.
Πόσο πιθανή είναι η ανατροπή
Οι πρόσφατες έρευνες δείχνουν μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο επιλογών.
Δημοσκόπηση της Leger κατέγραψε 70% υπέρ της παραμονής, λίγο πάνω από 20% υπέρ της έναρξης της διαδικασίας για δεσμευτικό δημοψήφισμα και 7% αναποφάσιστους.
Αντίστοιχη έρευνα της Janet Brown Opinion Research για το CBC τον Σεπτέμβριο έδωσε 72% στην παραμονή και 23% στην αντίθετη επιλογή, με ελαφρώς μεγαλύτερη υποστήριξη στην απόσχιση μεταξύ ανδρών και κατοίκων αγροτικών περιοχών.
Ο φόβος μιας έκπληξης τύπου Brexit παραμένει στη συζήτηση, κυρίως εάν πολίτες χρησιμοποιήσουν την ψήφο για να στείλουν μήνυμα στην Οτάβα. Με βάση τις δημοσκοπήσεις, πάντως, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θεωρείται απίθανο.
Άλλα εννέα ερωτήματα και καταμέτρηση με το χέρι
Οι κάτοικοι ψηφίζουν συνολικά για δέκα ερωτήματα. Τα υπόλοιπα αφορούν κυρίως τη μετανάστευση και συνταγματικές αλλαγές, με κοινό άξονα την ενίσχυση της επαρχιακής αυτονομίας.
Περιλαμβάνουν μεγαλύτερο έλεγχο της μετανάστευσης, πρόσβαση μη μόνιμων κατοίκων σε κοινωνικές υπηρεσίες, απόδειξη ιθαγένειας για συμμετοχή στις επαρχιακές εκλογές, καθώς και προτάσεις για εκλεγμένους δικαστές και εκλεγμένη Γερουσία.
Η καταμέτρηση θα γίνει χειροκίνητα, με ξεχωριστό, χρωματικά διακριτό ψηφοδέλτιο για κάθε ερώτημα. Προτεραιότητα θα δοθεί στο δέκατο, για το μέλλον της Αλμπέρτα, με τα αποτελέσματά του να αναμένονται τις πρώτες ώρες της Τρίτης, τοπική ώρα.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
