Άλμα 4% στις τιμές καθώς τα τύμπανα του πολέμου ηχούν στο Ιράν
Η αγορά πετρελαίου είναι από τις πρώτες που «ακούνε» τον ήχο της γεωπολιτικής έντασης. Και όταν στην εξίσωση μπαίνει το Ιράν, οι αντιδράσεις είναι άμεσες.
Οι τιμές του αργού κατέγραψαν άλμα περίπου 4% την Τετάρτη, μετά τις δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς ο οποίος κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι αγνόησε βασικές αμερικανικές απαιτήσεις στις πρόσφατες πυρηνικές συνομιλίες και ξεκαθάρισε ότι το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης παραμένει στο τραπέζι. Στο κλίμα αυτό συνέβαλε και το δημοσίευμα του Axios,που θέλει τον Τραμπ να είναι πολύ κοντά σε έναν μεγάλο πόλεμο με το Ιράν.
Το αμερικανικό ελαφρύ αργό (WTI) ενισχύθηκε κατά 4,25% στα 64,98 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent κατέγραψε άνοδο 3,93% στα 70,07 δολάρια. Η άνοδος αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα της προηγούμενης συνεδρίασης, όταν οι αγορές είχαν κινηθεί πτωτικά, εκτιμώντας ότι οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη άφηναν περιθώριο συνεννόησης.
Οι «κόκκινες γραμμές» της Ουάσιγκτον
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι, παρά το γεγονός πως συμφωνήθηκε να συνεχιστούν οι επαφές, η ιρανική πλευρά δεν αναγνώρισε ούτε αντιμετώπισε ουσιαστικά τις «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σε σχέση με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, χαρακτήρισε τις συνομιλίες «εποικοδομητικές», κάνοντας λόγο για κατ’ αρχήν συμφωνία σε βασικές αρχές. Η διαφορά ερμηνείας είναι εμφανής – και οι αγορές επέλεξαν να δώσουν βάρος στη σκληρή αμερικανική ρητορική αλλά και σε δορυφορικές εικόνες που δείχνουν ότι η Τεχεράνη θωρακίζεται.
Ο Τζέι Ντι Βανς υπογράμμισε ότι ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα χρήσης στρατιωτικής ισχύος, εφόσον η διπλωματία αποτύχει. Το μήνυμα ήταν σαφές: η διαπραγμάτευση έχει όρια.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της ανησυχίας
Η ένταση δεν περιορίζεται στις δηλώσεις. Το Ιράν πραγματοποίησε στρατιωτικές ασκήσεις στα Στενά του Ορμούζ, το κομβικό θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου. Πρόκειται για το πιο κρίσιμο «σημείο συμφόρησης» της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι μέρος της ναυσιπλοΐας επηρεάστηκε προσωρινά λόγω των ασκήσεων, αν και εταιρείες παρακολούθησης ροών δεν επιβεβαίωσαν ουσιαστική διακοπή. Ωστόσο, στην αγορά πετρελαίου αρκεί η πιθανότητα διατάραξης για να πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln βρίσκεται ήδη στην περιοχή, ενώ το USS Gerald Ford κατευθύνεται προς τα εκεί. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει ότι η ανάπτυξη δεύτερου αεροπλανοφόρου λειτουργεί ως εγγύηση σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.
Η αγορά τιμολογεί τον φόβο
Οι αγορές ενέργειας δεν αντιδρούν μόνο στα γεγονότα αλλά και στα σενάρια. Ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό επεισόδιο που θα επηρέαζε τις ροές από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη συρρίκνωση της προσφοράς, με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές καυσίμων και στον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Το σημερινό ράλι του πετρελαίου δεν αποτυπώνει μια ήδη συντελεσμένη κρίση. Αντανακλά την αυξανόμενη πιθανότητα μιας κλιμάκωσης που θα άλλαζε τους όρους της παγκόσμιας ενεργειακής ισορροπίας.
Προς το παρόν, η διπλωματία παραμένει ζωντανή. Όμως όσο οι «κόκκινες γραμμές» παραμένουν ασύμβατες και τα πολεμικά πλοία συγκεντρώνονται στον Περσικό Κόλπο, η αγορά θα συνεχίσει να κινείται με οδηγό τον φόβο – και όχι την ψυχραιμία.
