Αμερικανικός «δάκτυλος» στη διαιρεμένη Λιβύη
Η αμερικανική διπλωματία στη Λιβύη φαίνεται να αναλαμβάνει δράση, επιχειρώντας να γεφυρώσει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις αντίπαλες πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας. Βεγγάζη και Τρίπολη.
Ωστόσο, οι όποιες.. βλέψεις των ΗΠΑ για «εκεχειρία» μεταξύ των αντίπαλων πλευρών χωρίς τη διεξαγωγή εκλογών -που θα μπορούσε να επιφέρει μία πολιτική λύση- έχουν προκαλέσει τις αντιδράσεις τόσο της ανατολικής όσο και της δυτικής πλευράς.
Αυτό όμως που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους αναλυτές, είναι ότι οι αντιδράσεις προέρχονται και εντός της οικογένειας Χαφτάρ.
Στο επίκεντρο της αμερικανικής προσπάθειας βρίσκεται η πρωτοβουλία του Μασάντ Μπουλός, ανθρώπου του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την Αφρική, η οποία φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο διακυβέρνησης μέσα από συμβιβασμό.
ShutterstockΘα δεχτεί η Λιβύη τους συμβιβασμούς (;)
Η πρόταση, όπως διαμορφώνεται, δεν περιορίζεται σε μια πολιτική συμφωνία, αλλά επιχειρεί μια συνολική αναδιάταξη της εξουσίας.
Πρόκειται για ένα σχέδιο που αντικατοπτρίζει τη διαχρονική επιδίωξη της Ουάσιγκτον να βάλει «τάξη» (και εκεί) αποφεύγοντας όμως κάτι νόμιμο και βασικό. Τη διεξαγωγή εκλογών.
Ωστόσο, η εν λόγω προσπάθεια των ΗΠΑ προσκρούει σε έντονες αντιδράσεις.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο «Made in USA»
Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, η αμερικανική πρόταση προτείνει ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του Χαλίφα Χαφτάρ, διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού με έδρα το Τομπρούκ, να αναλάβει τις θέσεις του επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου και του Ανώτατου Διοικητή του Λιβυκού Στρατού.
(Πηγή φωτ. EPA/YANNIS KOLESIDIS/ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Παράλληλα, ο Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά, πρωθυπουργός της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, θα υπηρετούσε ταυτόχρονα ως πρωθυπουργός και υπουργός Άμυνας.
Το Ανώτατο Συμβούλιο του Κράτους απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση, επιμένοντας ότι κάθε λύση εκτός του πλαισίου της συμφωνίας του 2015 στερείται νομιμότητας και ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε πολιτική ή οικονομική συμφωνία επιτευχθεί εκτός του πλαισίου θεωρείται άκυρη.
Αδερφός στο «μάτι» αδερφού
Την ίδια στιγμή, ο Χάλεντ Χαφτάρ (αδερφός του Σνταμ Χαφτάρ), χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές ως «προτάσεις εκτός πλαισίου νομιμότητας», προειδοποιώντας κατά της εμπλοκής σε πολιτικές ρυθμίσεις «που υποστηρίζονται από ξένες ατζέντες» και αποσκοπούν στην παράταση της κρίσης και την εδραίωση της διαφθοράς.
Την ίδια στογμή, οι δηλώσεις Χάλεντ Χαφτάρ αποκαλύπτουν μια «ενδοοικογενειακή διαμάχη εξουσίας».
Τούτο διότι, ενώ ο Μασάντ Μπουλός προωθεί μια πρωτοβουλία που θα τοποθετούσε τον Σαντάμ Χαφτάρ επικεφαλής ενός νέου Προεδρικού Συμβουλίου, η πλευρά που εκπροσωπείται από τον Χάλεντ θεωρεί ότι αυτή η πορεία παραγκωνίζει τον δικό του στρατιωτικό και πολιτικό ρόλο.
Μιλώντας στη Ναυτεμπορική ο Δρ. διεθνών σχέσεων στο πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Νίκος Λυσιγάκης, σημειώνει ότι η πρόταση Μπούλος στόχευε σε μια συμφωνία «power-sharing» μεταξύ της δυτικής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και των ανατολικών παρατάξεων.
«Στην πραγματικότητα, πέρα από το συγκερασμό συμφερόντων, αποτελεί μια στρατηγική στροφή, η οποία δίνει προτεραιότητα στην θεσμική και οικονομική ολοκλήρωση έναντι των εκλογών. Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει μια αυξανόμενη αναγνώριση από τους διεθνείς παράγοντες ότι το πολιτικό αδιέξοδο της Λιβύης δεν μπορεί να λυθεί στο άμεσο μέλλον μέσω εκλογών, αλλά μέσα από μια “εταιρική” προσέγγιση των δύο πλευρών. Η απόρριψη της πρότασης δεν σημαίνει το τέλος της, αλλά ότι η διαπραγμάτευση συνεχίζεται, μόνο που τώρα τα χαρτιά είναι στο τραπέζι.»
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Στην ερώτηση κατά πόσο το αμερικανικό σχέδιο επηρεάζει την Ελλάδα, ο κ. Λυσιγάκης εξηγεί ότι η Ελλάδα δεν είναι θεατής στην εξίσωση της Λιβύης. «Η Λιβύη είναι ένας άμεσος γείτονας στη Μεσόγειο, τον οποίο για χρόνια παραμέλούσαμε και η σταθερότητα της επηρεάζει κρίσιμους τομείς εθνικού ενδιαφέροντος, το μεταναστευτικό, την κατοχύρωση της ΑΟΖ, την αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων και φυσικά, ευρύτερα, την ασφάλεια της περιοχής» και στο πλαίσιο αυτό μια ενδεχόμενη «συμφιλίωση» με τις αμερικανικές ευλογίες, θα ήταν ευχής έργον για τα ελληνικά συμφέροντα, σε μια εποχή που η ελληνοαμερικανική στρατηγική σχέση είναι στο ζενίθ.
EPA/GAVRIIL GRIGOROV/SPUTNIK/KREMLIN POOLΤα «ραντάρ» της Άγκυρας
Στον αντίποδα η Άγκυρα, η οποία παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στη Λιβύη και έχει ήδη ρίξει σημαντικά χαρτιά στην επιρροή των εξελίξεων.
«Η Τουρκία έχει επενδύσει βαριά στην κυβέρνηση Ντμπεϊμπά, διατηρεί στρατιωτική παρουσία στη δυτική Λιβύη και απολαμβάνει τα ενεργειακά ανταλλάγματα του άκυρου και ανυπόστατου «τουρκολιβυκού μνημονίου».
«Το προωθούμενο σχέδιο εξελίσσει τον Σανταμ Χαφτάρ, τον οποίο στηρίζουν τα ΗΑΕ, η Αίγυπτος και η Ρωσία σε ισχυρό παράγοντα, αλλά ανάχωμα στα τουρκικά συμφέροντα, κάτι που λογικά δεν καλοβλέπουν στη γειτονική χώρα», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο ΟΗΕ στο «περιθώριο»
Το αμερικανικό σχέδιο -αν και δεν έχει εγκριθεί- φαίνεται να παρακάμπτει τον ΟΗΕ.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Λυσιγάκης, ο Λευκός Οίκος έχει πολλάκις αποδείξει πως δεν πιστεύει στην πολυμερή διπλωματία και τους θεσμούς του διεθνούς συστήματος.
«Έτσι, τα Ηνωμένα Έθνη έμειναν στο περιθώριο της συζήτησης. Βέβαια, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πρόκειται να συνεδριάσει για τη Λιβύη στις 14 Απριλίου, ενώ η τακτική διμηνιαία ενημέρωση της ειδικής απεσταλμένης Η.Tetteh αναμένεται στις 22 Απριλίου. Η τελευταία θα κληθεί να σχολιάσει μια αμερικανική πρωτοβουλία που παρακάμπτει τον ΟΗΕ, μια θέση άβολη, αν σκεφτεί κανείς την αποστολή με την οποία επιχειρεί στην περιοχή».
Σε κάθε περίπτωση οι εξελίξεις αναμένεται να τραβήξουν την προσοχή ολόκληρης της διεθνούς κοινότητας, πολλώ δε μάλλον σε χρόνο που για πρώτη φορά τα δύο νομοθετικά σώματα της Λιβύης, η Βουλή των Αντιπροσώπων και το Ανώτατο Κρατικό Συμβούλιο, ενέκριναν τον πρώτο, εδώ και 13 χρόνια ενοποιημένο προϋπολογισμό της χώρας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από την πτώση του Μουαμάρ Καντάφι το 2011, η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη μεταξύ της διεθνώς αναγνωρισμένης Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη και της ανατολικής διοίκησης που υποστηρίζεται από τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό.
Επιπρόσθετα, η Ανώτατη Εθνική Εκλογική Επιτροπή της Λιβύης ανακοίνωσε στα τέλη του περασμένου έτους ότι οι προεδρικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Απρίλιο του 2026.
