Αναπτυξιακή αναγκαιότητα η στήριξη των ΜμΕ
Η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν αποτελεί κοινωνική πολιτική, αλλά αναπτυξιακή αναγκαιότητα. Αν θέλουμε ανθεκτική οικονομία, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι συνεπείς επιχειρήσεις και οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε ένα δίκαιο και λειτουργικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει προς τράπεζες και πολιτεία ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Ιωάννης Μπρατάκος, σε συνέντευξη που παραχώρησε στη «Ν», επισημαίνοντας πως «χρειαζόμαστε περισσότερη ταχύτητα και καλύτερη στόχευση. Προϊόντα πιο κοντά στην πραγματική οικονομία από τις τράπεζες, σταθερούς κανόνες και εργαλεία εγγυοδοσίας που δουλεύουν στην πράξη από την πολιτεία. Και, πάνω απ’ όλα, ένα καθαρό σήμα ότι η συνέπεια ανταμείβεται».
Μάλιστα, ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ προτείνει τρεις πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις για τη βελτίωση της χρηματοδότησης των ΜμΕ. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στους μεγάλους, αναφέρει χαρακτηριστικά, ενώ σχολιάζοντας την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον νόμο Κατσέλη σημειώνει πως δημιουργεί ηθικό ζήτημα για τους συνεπείς δανειολήπτες.
Κύριε πρόεδρε, ποια είναι σήμερα η πραγματική εικόνα της χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων;
«Η εικόνα είναι σύνθετη. Από τη μια, το τραπεζικό σύστημα έχει ανακτήσει τη σταθερότητά του και υπάρχουν εργαλεία, ιδίως με τη συνδρομή ευρωπαϊκών προγραμμάτων, που μπορούν να στηρίξουν επενδύσεις. Από την άλλη, όμως, για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις -και ειδικά για τις πολύ μικρές- η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει δύσκολη στην πράξη. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των επιτοκίων, αλλά και τα αυστηρά κριτήρια, οι εξασφαλίσεις και η περιορισμένη ανοχή στο ρίσκο. Και επειδή οι μικρές επιχειρήσεις δουλεύουν με μικρά περιθώρια, η ρευστότητα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να κρατήσουν δουλειές, να προχωρήσουν σε μια αναβάθμιση, να πάρουν μια νέα παραγγελία ή να σταθούν στα πόδια τους σε μια δύσκολη περίοδο».
Ποιο θεωρείτε εσείς ότι είναι το βασικό εμπόδιο;
«Είναι το γεγονός ότι τα τραπεζικά μοντέλα αξιολόγησης δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί επαρκώς στη δομή της ελληνικής ΜμΕ. Η μικρή επιχείρηση δεν έχει πάντα ισχυρό ισολογισμό ή ακίνητα για εμπράγματες εξασφαλίσεις, έχει όμως πραγματική δραστηριότητα, κύκλο εργασιών και προοπτική. Χρειαζόμαστε, επομένως, εργαλεία που ανταποκρίνονται καλύτερα σε αυτή την πραγματικότητα: περισσότερες εγγυήσεις και πιο εξειδικευμένα προϊόντα. Πρέπει, με άλλα λόγια, να δώσουμε στη μικρή επιχείρηση τη δυνατότητα να αποδεικνύει την αξιοπιστία της, χωρίς να χρειάζεται να υποθηκεύσει το μέλλον της».
Οι servicers τι ρόλο έχουν στο σημερινό περιβάλλον;
«Οι servicers διαχειρίζονται πλέον κρίσιμο μέρος του ιδιωτικού χρέους. Επηρεάζουν, λοιπόν, άμεσα τη βιωσιμότητα επιχειρήσεων και νοικοκυριών, αλλά και τη συνολική κουλτούρα πληρωμών. Ο στόχος δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά η λογιστική ανάκτηση απαιτήσεων. Όπου υπάρχει βιώσιμη δραστηριότητα, χρειάζονται ρεαλιστικές και λειτουργικές ρυθμίσεις, με σαφείς κανόνες και ουσιαστικό διάλογο. Αν μια επιχείρηση μπορεί να σταθεί, πρέπει να της δίνεται η δυνατότητα να συνεχίσει, γιατί αλλιώς χάνεται παραγωγικό κεφάλαιο».
Πώς σχολιάζετε την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τον νόμο Κατσέλη;
«Η απόφαση προσφέρει ανακούφιση σε όσους βρίσκονται υπό την προστασία του νόμου Κατσέλη, όμως ταυτόχρονα δημιουργεί ένα σοβαρό παράδοξο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο συνεπής δανειολήπτης, αυτός που δεν προσέφυγε ποτέ στη Δικαιοσύνη και εξυπηρετεί κανονικά τις υποχρεώσεις του, κινδυνεύει να βρεθεί έμμεσα σε δυσμενέστερη θέση. Κι όταν ο συνεπής νιώθει ότι “τιμωρείται”, κλονίζεται η εμπιστοσύνη ότι οι κανόνες είναι δίκαιοι και εφαρμόζονται ισότιμα».
Ποιες θα μπορούσαν να είναι, κατά τη γνώμη σας, οι παρενέργειες αυτής της απόφασης;
«Καταρχάς, δημιουργείται ζήτημα ηθικού κινδύνου. Ο συνεπής δανειολήπτης βλέπει ότι όποιος σταμάτησε να πληρώνει και προσέφυγε στα δικαστήρια, μπορεί τελικά να καταλήξει να επιβαρύνεται με τόκο μόνο επί της μειωμένης δόσης, ενώ ο ίδιος συνεχίζει να πληρώνει τόκους επί του συνολικού κεφαλαίου. Αυτό το αίσθημα αδικίας μπορεί να διαβρώσει τη κουλτούρα συνέπειας. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος αύξησης του κόστους νέου δανεισμού, αν οι τράπεζες και τα funds ενσωματώσουν το λεγόμενο “δικαστικό ρίσκο” στα επιτόκια. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερα spreads για νέους δανειολήπτες. Ενισχύεται, παράλληλα, η τάση για αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης. Η αβεβαιότητα στους ισολογισμούς των servicers καθιστά το σύστημα πιο συντηρητικό, περιορίζοντας περαιτέρω τη ρευστότητα προς την πραγματική οικονομία. Υπάρχει τέλος και η δημοσιονομική διάσταση, καθώς πολλά από αυτά τα δάνεια συνδέονται με κρατικές εγγυήσεις, όπως το πρόγραμμα “Ηρακλής”. Αν ενεργοποιηθούν οι κρατικές εγγυήσεις, το κόστος μπορεί να μεταφερθεί στον φορολογούμενο, περιορίζοντας τον χώρο για ελαφρύνσεις και αναπτυξιακές πολιτικές».
Υπάρχει τρόπος να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία, χωρίς να χαθεί η προστασία των ευάλωτων;
«Χρειάζεται προσεκτική θεσμική διαχείριση και καθαρές “κόκκινες γραμμές”. Προστασία των ευάλωτων, ναι. Αλλά και σαφές μήνυμα ότι η συνέπεια δεν τιμωρείται. Χρειάζεται προβλεψιμότητα, ώστε όλοι -δανειολήπτες, τράπεζες, servicers- να ξέρουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται. Το σύστημα λειτουργεί σωστά όταν επιβραβεύει τη συνέπεια και τη βιωσιμότητα, όχι τη στρέβλωση».
Τρεις πρακτικές λύσεις
Ποιες πρακτικές λύσεις προτείνετε ως ΕΒΕΑ για τη βελτίωση της χρηματοδότησης των ΜμΕ;
«Εμείς εστιάζουμε σε τρεις πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις: περισσότερες εγγυήσεις αντί για εξασφαλίσεις, ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία για ρυθμισμένες επιχειρήσεις και ενίσχυση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης, όπως μικροπιστώσεις και factoring. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στους μεγάλους. Πρέπει να ανοίξουμε περισσότερο το “μενού” επιλογών για τους μικρούς, ειδικά για κεφάλαιο κίνησης. Και εδώ βοηθούν και οι απλούστερες διαδικασίες: λιγότερη γραφειοκρατία, πιο γρήγορες εγκρίσεις και προϊόντα που “κουμπώνουν” στο πραγματικό επιχειρηματικό μοντέλο. Παράλληλα, βέβαια, χρειάζεται να ενισχύσουμε και την “ετοιμότητα” της επιχείρησης: με βασική οργάνωση, απλό business plan, καθαρή εικόνα ταμειακών ροών. Όσο πιο ώριμη είναι σε αυτά η μικρή επιχείρηση, τόσο πιο εύκολα θα μπορέσει να εξασφαλίσει χρηματοδότηση. Στο ΕΒΕΑ εργαζόμαστε ήδη για τον σχεδιασμό μιας νέας πλατφόρμας που θα βοηθήσει στην αξιολόγηση και τη χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων, σε συνεργασία με την αγορά και τους θεσμούς».
Κλείνοντας, ποιο είναι το μήνυμά σας προς τράπεζες και πολιτεία;
«Η χρηματοδότηση των ΜμΕ δεν είναι κοινωνική πολιτική, είναι αναπτυξιακή αναγκαιότητα. Αν θέλουμε ανθεκτική οικονομία, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι συνεπείς επιχειρήσεις και πολίτες έχουν πρόσβαση σε δίκαιο και λειτουργικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Χρειαζόμαστε περισσότερη ταχύτητα και καλύτερη στόχευση. Προϊόντα πιο κοντά στην πραγματική οικονομία από τις τράπεζες, σταθεροί κανόνες και εργαλεία εγγυοδοσίας που δουλεύουν στην πράξη από την πολιτεία. Και, πάνω απ’ όλα, ένα καθαρό σήμα ότι η συνέπεια ανταμείβεται».
