Απειλή «κυκλώνα» για τα LNG carriers από τις επιθέσεις στο Κατάρ

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι εκτεταμένες ζημιές σε κρίσιμες υποδομές LNG στο Κατάρ αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, ενισχύοντας τις τιμές και προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά των LNG carriers και στις εμπορικές ροές.

Συνολικά, οι εξελίξεις στο Κατάρ οδηγούν σε ουσιαστική σύσφιγξη της αγοράς LNG και σε προοπτική διατήρησης υψηλών τιμών φυσικού αερίου.

Ωστόσο, η περιορισμένη ανάκαμψη της παραγωγής και η πιθανή διαθεσιμότητα μέρους του στόλου δημιουργούν συνθήκες υπερπροσφοράς στα LNG carriers.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η Fearnleys, παρά τη βραχυπρόθεσμη ενίσχυση των ναύλων, λόγω αβεβαιότητας, υψηλότερων αξιών φορτίων και αυξημένων ροών ΗΠΑ-Ασίας, τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς υποδηλώνουν ότι με την πάροδο του χρόνου η υπερπροσφορά πλοίων θα ασκήσει καθοδικές πιέσεις στους ναύλους.

Καθοριστικοί παράγοντες για την εξέλιξη της αγοράς παραμένουν η διάρκεια της σύγκρουσης, η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η ταχύτητα επανεκκίνησης των μονάδων χωρίς ζημιές και το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης των κατεστραμμένων εγκαταστάσεων και ανάπτυξης νέας δυναμικότητας.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Η μείωση των εξαγωγών LNG συνεπάγεται μείωση της ζήτησης σε tonne-miles. Οι όγκοι με ευελιξία προορισμού προέρχονται κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, των οποίων η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί από 113 εκατ. τόνους το 2025 σε 132 εκατ. τόνους το 2026, με μεγαλύτερο μέρος να κατευθύνεται προς την Ασία.

Σε ένα υποθετικό σενάριο πλήρους αντιστάθμισης των χαμένων tonne-miles από το Κατάρ μέσω μεγαλύτερων διαδρομών ΗΠΑ-Ασίας, το 41% του LNG των ΗΠΑ θα έπρεπε να κατευθυνθεί προς την Ασία, δηλαδή περίπου 55 εκατ. τόνοι, έναντι 18 εκατ. τόνων το 2025.

Αυτό συνεπάγεται μείωση σχεδόν 20 εκατ. τόνων προς την Ευρώπη και σημαντική καταστροφή ζήτησης εκεί. Ακόμη και σε αυτή την ακραία περίπτωση, δεν θα μπορούσαν να αντικατασταθούν τα περίπου 70 εκατ. τόνοι LNG που κατευθύνθηκαν από το Κατάρ προς την Ασία το 2025.

Σε ένα ακόμη πιο ακραίο σενάριο, όπου το σύνολο των ροών Κατάρ-Ασίας αντικαθίσταται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εξαγωγές LNG των ΗΠΑ προς την Ασία θα αυξάνονταν κατά 380%, ενώ οι ροές προς την Ευρώπη θα υποχωρούσαν σε επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν από το 2021.

Ασύμμετρες επιπτώσεις

Η απώλεια LNG από το Κατάρ επηρεάζει διαφορετικά τις αγορές. Το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές εμφανίζονται ως οι πλέον εκτεθειμένες χώρες, λόγω της υψηλής εξάρτησης από LNG του Κόλπου και του κρίσιμου ρόλου του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανία.

Η Ινδία εμφανίζει μικρότερη έκθεση, καθώς βασίζεται περισσότερο στον άνθρακα, ενώ η Κίνα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα LNG από το Κατάρ σε απόλυτους όρους, εμφανίζει ανθεκτικότητα λόγω διαφοροποιημένων πηγών προμήθειας, αποθεμάτων και δυνατότητας εναλλαγής καυσίμων.

Η Ευρώπη, από την πλευρά της, παραμένει εκτεθειμένη κυρίως μέσω των τιμών και όχι μέσω φυσικής διαθεσιμότητας, καθώς η διαφοροποίηση προμηθειών και η ευελιξία της ζήτησης περιορίζουν τον κίνδυνο ελλείψεων.

Μόνο το 33% των υφιστάμενων συμβολαίων LNG του Κατάρ διαθέτει ευελιξία προορισμού, ενώ κανένα από τα νέα συμβόλαια που πρόκειται να τεθούν σε ισχύ τα επόμενα χρόνια δεν προβλέπει τέτοια δυνατότητα.

Προσφορά υπό πίεση

Πριν από τις ζημιές, το Κατάρ αναμενόταν να αυξήσει την παραγωγή του από περίπου 84-85 εκατ. τόνους το 2025 2026 σε 128 εκατ. τόνους έως το 2030, προσθέτοντας πάνω από 40 εκατ. τόνους νέας δυναμικότητας.

Ωστόσο, πλέον αναμένεται μείωση της παραγωγής κατά 12,8 εκατ. τόνους ετησίως για τα επόμενα τρία έως πέντε  χρόνια, με πιθανές επιπλέον απώλειες λόγω καθυστερήσεων στην επέκταση.

Ο στόλος LNG του Κατάρ περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό σύγχρονων πλοίων, με τα πλοία χωρητικότητας περίπου 174.000 κυβικών μέτρων με δίχρονους κινητήρες να αποτελούν την πλέον κρίσιμη κατηγορία για το παγκόσμιο εμπόριο LNG, αριθμώντας συνολικά 104 μονάδες.

Το χρονικό

Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν κλιμακώθηκε έντονα στις 18 Μαρτίου, σηματοδοτώντας το πρώτο επιβεβαιωμένο πλήγμα απευθείας σε εγκαταστάσεις upstream παραγωγής φυσικού αερίου από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Ισραηλινά πλήγματα έπληξαν εγκαταστάσεις που συνδέονται με το κοίτασμα South Pars του Ιράν, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου παγκοσμίως, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ ως North Field, προκαλώντας ζημιές σε μονάδες επεξεργασίας στον χερσαίο κόμβο Asaluyeh και οδηγώντας σε προσωρινή διακοπή δυναμικότητας περίπου 100 εκατ. κυβικών μέτρων ημερησίως.

Το South Pars αποτελεί τη βάση της ενεργειακής επάρκειας του Ιράν, καλύπτοντας την εγχώρια κατανάλωση, την ηλεκτροπαραγωγή, την τροφοδοσία της πετροχημικής βιομηχανίας και τις εξαγωγές μέσω αγωγών, γεγονός που καθιστά το πλήγμα σημαντική κλιμάκωση σε σχέση με προηγούμενες επιθέσεις που στόχευαν στρατιωτικές ή στρατηγικές εγκαταστάσεις.

Παρότι η διακοπή στο South Pars δεν επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια προσφορά LNG, επηρεάζει τις περιφερειακές ισορροπίες φυσικού αερίου.

Το Ιράν έχει διακόψει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς το Ιράκ προκειμένου να καλύψει την εγχώρια ζήτηση, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος περιορισμού ροών προς την Τουρκία, η οποία εξαρτάται κατά περίπου 13% από ιρανικό αέριο μέσω αγωγών.

Σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής, η ζήτηση LNG στην Τουρκία θα μπορούσε να αυξηθεί, ασκώντας πρόσθετη πίεση στη διαθεσιμότητα φορτίων στη λεκάνη του Ατλαντικού.

Η αντίδραση του Ιράν ήταν άμεση, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να χαρακτηρίζουν ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο ως «νόμιμους στόχους».

Ακολούθησαν επιθέσεις με πυραύλους και drones σε πολλαπλές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του Ras Laffan Industrial City στο Κατάρ. Το Ras Laffan είχε ήδη πληγεί στις 2 Μαρτίου, οδηγώντας σε διακοπή λειτουργίας των εγκαταστάσεων LNG και σε κήρυξη ανωτέρας βίας, αν και αρχικά οι ζημιές θεωρήθηκαν περιορισμένες.

Το βασικό εμπόδιο για την επανεκκίνηση των εξαγωγών θεωρούνταν η εξάρτηση από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Εκτεταμένες ζημιές

Τα γεγονότα της 18ης Μαρτίου προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στο Ras Laffan. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της QatarEnergy, δύο από τις δεκατέσσερις γραμμές υγροποίησης έχουν υποστεί ζημιές, με αποτέλεσμα την απώλεια 12,8 εκατ. τόνων LNG ετησίως για περίοδο τριών έως πέντε ετών.

Δεδομένου ότι το εργοστάσιο ήταν ήδη εκτός λειτουργίας και ότι η έναρξη νέας δυναμικότητας από το North Field είχε καθυστερήσει, η άμεση επίδραση στην αγορά είναι περιορισμένη.

Ωστόσο, ακόμη και με επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, η παραγωγή αναμένεται να επανέλθει σε σημαντικά μειωμένα επίπεδα.