Από την ανάκαμψη των επενδύσεων στην πρόκληση της παραγωγικότητας

Των Ανδρέα Φουστέρη, επίκουρου καθηγητή Οικονομικής, Περιβαλλοντικής και Ενεργειακής Ανάλυσης, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σωτήριου Κόκα, καθηγητή Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο του Έσσεξ και Αλέξανδρου Κοντονίκα, καθηγητή Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο του Έσσεξ

ΔΥΟ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ μετά την κορύφωση του επενδυτικού κύκλου πριν από την κρίση, η ελληνική οικονομία βρίσκεται ξανά σε φάση ανάκαμψης των επενδύσεων.

Η εξέλιξη αυτή είναι αναμφίβολα θετική. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι επενδύσεις αυξάνονται, αλλά αν μπορούν να μεταφραστούν σε διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας.

Ο Ανδρέας Φουστέρης

ΠΡΙΝ ΑΠΟ την κρίση, το επενδυτικό μοντέλο της Ελλάδας ήταν έντονα προσανατολισμένο στις κατασκευές.

Το 2007, οι συνολικές επενδύσεις έφταναν το 25,5% του ΑΕΠ, με τις κατασκευές να αντιστοιχούν σε 16,3 ποσοστιαίες μονάδες.

Η κατάρρευση που ακολούθησε ήταν βαθιά: μέχρι το 2019, η επενδυτική δαπάνη είχε περιοριστεί στο 11% του ΑΕΠ, δημιουργώντας ένα χάσμα άνω των 10 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

ΑΠΟ ΤΟ 2021 και μετά, η εικόνα αλλάζει. Το 2024 οι επενδύσεις ανήλθαν στο 16% του ΑΕΠ, ενώ το επενδυτικό χάσμα έναντι της Ευρωζώνης έχει περιοριστεί περίπου στο μισό.

Η ανάκαμψη αυτή δεν είναι συγκυριακή, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένες πηγές χρηματοδότησης και με μια σταδιακή αποκατάσταση της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Από τη μία πλευρά, οι εισροές από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), που ήδη υπερβαίνουν τα €18 δισ., κατευθύνονται σε έργα ψηφιακής μετάβασης, πράσινης ενέργειας και υποδομών.

Από την άλλη, η επιστροφή του τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ιδιωτική επενδυτική δραστηριότητα με μεγαλύτερη διάρκεια.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η πιο ουσιαστική μεταβολή δεν αφορά μόνο το ύψος των επενδύσεων, αλλά τη σύνθεσή τους.

Σε αντίθεση με το παρελθόν, η κατασκευαστική δραστηριότητα παραμένει περιορισμένη, αντιστοιχώντας σε περίπου 6,5% του ΑΕΠ το 2024 – λιγότερο από το μισό των προ κρίσης επιπέδων.

Αντίθετα, οι παραγωγικές επενδύσεις -σε μηχανολογικό εξοπλισμό, τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και άυλα περιουσιακά στοιχεία- έχουν ανακάμψει σημαντικά μετά την κρίση, υποδηλώνοντας μια μετατόπιση προς δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Ο Σωτήριος Κόκας

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ αυτής της μεταβολής είναι ότι το χάσμα παραγωγικών επενδύσεων με την Ευρωζώνη έχει σχεδόν κλείσει.

Σε ορισμένες κατηγορίες, όπως οι επενδύσεις σε τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, η Ελλάδα εμφανίζει πλέον καλύτερη επίδοση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που αντανακλά την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Παράλληλα, η ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική των επενδύσεων σε προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας -όπως λογισμικό, δεδομένα και έρευνα- δείχνει ότι η οικονομία αρχίζει να επενδύει περισσότερο στη γνώση και λιγότερο σε παραδοσιακούς τομείς χαμηλής απόδοσης.

Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ των συνθηκών χρηματοδότησης και η εξυγίανση του εταιρικού τομέα ενισχύουν αυτή τη δυναμική.

Η σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των λεγόμενων «ζόμπι» επιχειρήσεων, απελευθερώνει πόρους που μπορούν να κατευθυνθούν σε πιο αποδοτικές χρήσεις.

Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η ποιότητα της επενδυτικής δραστηριότητας και όχι μόνο η ποσότητά της.

ΠΑΡΑ ΤΙΣ ΘΕΤΙΚΕΣ αυτές εξελίξεις, η παραγωγικότητα παραμένει το μεγάλο ζητούμενο για την ελληνική οικονομία.

Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ σε σύγκριση με την Ευρωζώνη η απόκλιση παραμένει σημαντική.

Με άλλα λόγια, η αύξηση των επενδύσεων δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε αντίστοιχη βελτίωση της αποδοτικότητας της οικονομίας, γεγονός που περιορίζει τη δυναμική σύγκλισης.

Ο Αλέξανδρος Κοντονίκας

Η ΑΝΤΙΦΑΣΗ αυτή είναι καθοριστική για τις προοπτικές της οικονομίας. Από τη μία πλευρά, η αλλαγή στη σύνθεση των επενδύσεων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν πιο βιώσιμο αναπτυξιακό δρόμο.

Από την άλλη, η εμπειρία δείχνει ότι η μετάβαση από την επένδυση στην παραγωγικότητα δεν είναι αυτόματη, αλλά εξαρτάται από βαθύτερες διαρθρωτικές παραμέτρους.

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι επενδύσεις αυτές θα συνοδευτούν από βελτίωση της ποιότητας των θεσμών, ενίσχυση της καινοτομίας, καλύτερη σύνδεση μεταξύ εκπαίδευσης και παραγωγής και αποτελεσματικότερη κατανομή των πόρων.

Η πλήρης αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η συνέχιση της πιστωτικής επέκτασης προς τις επιχειρήσεις παραμένουν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ οικονομία έχει ήδη καλύψει ένα σημαντικό μέρος της επενδυτικής απόστασης. Το αν αυτή η πρόοδος θα μεταφραστεί σε ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρώπη θα κριθεί όχι από το ύψος των επενδύσεων, αλλά από την ικανότητά τους να ενισχύσουν την παραγωγικότητα. Και σε αυτό το πεδίο, η πρόκληση παραμένει ανοιχτή.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.