Απογοητευμένοι οι έμποροι από τις οικονομικές απώλειες, στρέφονται κατά του κληρικού κατεστημένου

Οι έμποροι του παζαριού του Ιράν, η τάξη των εμπόρων που αποτελούσαν την οικονομική ραχοκοκαλιά της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, έχουν στραφεί εναντίον των κληρικών που βοήθησαν να έρθουν στην εξουσία, τροφοδοτώντας αναταραχές για την οικονομία που έχουν πάρει διαστάσεις αντικυβερνητικών διαμαρτυριών.

Η απογοήτευση μεταξύ των εμπόρων του παζαριού, από μικρούς καταστηματάρχες έως μεγάλους χονδρεμπόρους, έχει αυξηθεί καθώς η πολιτική και οικονομική τους επιρροή στο Ιράν έχει μειωθεί κατά τη διάρκεια των δεκαετιών, ενώ οι επίλεκτοι Φρουροί της Επανάστασης έχουν προκαλέσει ασφυκτικό έλεγχο της οικονομίας, χτίζοντας εκτεταμένα και στενά δίκτυα εξουσίας.

«Δυσκολευόμαστε. Δεν μπορούμε να εισάγουμε αγαθά λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ και επειδή μόνο οι Φρουροί ή όσοι συνδέονται με αυτούς ελέγχουν την οικονομία. Σκέφτονται μόνο τα δικά τους οφέλη», δήλωσε ένας έμπορος στο αιώνιο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Το κύμα διαμαρτυριών που έχει κατακλύσει τη χώρα, θέτοντας μια από τις πιο δύσκολες προκλήσεις που έχουν αντιμετωπίσει ποτέ οι κληρικοί, ξέσπασε στα τέλη Δεκεμβρίου στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, όπου εκατοντάδες καταστηματάρχες κατήγγειλαν την απότομη πτώση του νομίσματος ριάλ.

Οι διαδηλώσεις γρήγορα διογκώθηκαν και έγιναν πολιτικές, αμφισβητώντας τη νομιμότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Οι διαδηλωτές έκαψαν εικόνες του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και φώναζαν «Θάνατος στον δικτάτορα» – απτόητοι από τις δυνάμεις ασφαλείας οπλισμένες με δακρυγόνα, γκλομπ και, σε πολλές περιπτώσεις, πραγματικά πυρά.

Οι ηγέτες του Ιράν, ενώ αναγνωρίζουν τις οικονομικές δυσκολίες, έχουν κατηγορήσει τους μακροχρόνιους εχθρούς τους, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, για την υποκίνηση των αναταραχών. Φαίνονται αποφασισμένοι να κρατήσουν την εξουσία με κάθε κόστος, υποστηριζόμενοι από έναν μηχανισμό ασφαλείας που έχει βελτιωθεί εδώ και δεκαετίες καταστολής εθνοτικών εξεγέρσεων, φοιτητικών κινημάτων και διαμαρτυριών για οικονομικές δυσκολίες και κοινωνικές ελευθερίες.

Ένας συνδυασμός διεθνών κυρώσεων και της εκτεταμένης οικονομικής αυτοκρατορίας των Φρουρών της Επανάστασης έχει περιορίσει την ικανότητα της κυβέρνησης να ανακουφίσει την δεινή οικονομική κατάσταση.
Ο αναλυτής με έδρα την Τεχεράνη, Σαΐντ Λέιλαζ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση έχει χάσει τον έλεγχο της κατάστασης.

«Αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι ότι η αναταραχή ξεκίνησε στο παζάρι. Για τους εμπόρους, το βασικό ζήτημα δεν είναι ο πληθωρισμός – είναι η αστάθεια των τιμών, η οποία τους αφήνει ανίκανους να αποφασίσουν αν θα αγοράσουν ή θα πουλήσουν», είπε.

Οι οικονομικές ανισότητες μεταξύ των απλών Ιρανών και της κληρικής και της ελίτ ασφαλείας, μαζί με την οικονομική κακοδιαχείριση και τη διαφθορά του κράτους – που αναφέρθηκαν ακόμη και από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης – έχουν πυροδοτήσει δυσαρέσκεια σε μια εποχή που ο πληθωρισμός ωθεί την τιμή πολλών αγαθών πέρα ​​από τις δυνατότητες των περισσότερων ανθρώπων.

Το ριάλ του Ιράν έχει χάσει σχεδόν τη μισή αξία του έναντι του δολαρίου το 2025, με τον επίσημο πληθωρισμό να φτάνει το 42,5% τον Δεκέμβριο.

Η επιρροή των Φρουρών από το πετρέλαιο μέχρι τον κατασκευαστικό κλάδο

Ιδρυμένοι από τον εκλιπόντα ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, οι Φρουροί εξασφάλισαν για πρώτη φορά οικονομική βάση μετά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όταν οι κληρικοί ηγέτες τους επέτρεψαν να επενδύσουν σε κορυφαίες ιρανικές βιομηχανίες.

Η επιρροή τους επεκτάθηκε εκθετικά κατά τη διάρκεια δεκαετιών, επωφελούμενοι από την πλήρη υποστήριξη του Χαμενεΐ και από τις ευκαιρίες που δημιούργησαν οι δυτικές κυρώσεις, οι οποίες ουσιαστικά απέκλεισαν το Ιράν από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό και εμπορικό σύστημα.

Οι Φρουροί ελέγχουν πλέον τεράστιους τομείς της οικονομίας, από το πετρέλαιο έως τις μεταφορές, τις επικοινωνίες και τις κατασκευές.

Ένας άλλος έμπορος είπε ότι η κρίση δεν είχε τελειώσει, καθώς οι Φρουροί έχουν αποδειχθεί από καιρό ικανοί στην υπεράσπιση των οικονομικών τους συμφερόντων.

«Η κυβέρνηση θέλει να επιλύσει το πρόβλημα, αλλά της λείπουν τα μέσα και η δύναμη σε αυτό το σύστημα. Η οικονομία δεν ελέγχεται από την κυβέρνηση», δήλωσε ο έμπορος, ένας 62χρονος πωλητής χαλιών στην Τεχεράνη.

Όλες οι πτυχές της πετρελαϊκής επιχείρησης της χώρας που έχει πληγεί από τις κυρώσεις έχουν περιέλθει υπό την αυξανόμενη επιρροή των Φρουρών – από τον σκιώδη στόλο των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν κρυφά αργό πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις, έως την εφοδιαστική και τις εταιρείες-βιτρίνα που πωλούν το πετρέλαιο, κυρίως στην Κίνα.

«Κανείς δεν ξέρει πόσα από τα χρήματα του πετρελαίου λαμβάνουν οι Φρουροί από την πώληση του πετρελαίου του Ιράν που επιστρέφει στη χώρα… είναι πολύ ισχυροί για να τους αμφισβητήσουν», δήλωσε ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του 2013-2021, ο πραγματιστής Χασάν Ρουχανί συγκρούστηκε επανειλημμένα με τους Φρουρούς, κατηγορώντας τους δημόσια ότι αντιστέκονται στις περικοπές του προϋπολογισμού, ενώ οι προσπάθειές του να περιορίσει τα εμπορικά τους δίκτυα και τα περιουσιακά τους στοιχεία αποτυγχάνουν σε μεγάλο βαθμό.

Το καθεστώς βασίζεται στους Φρουρούς για να τερματιστούν οι αναταραχές

Το κληρικό κατεστημένο έχει βασιστεί στις πιστές του δυνάμεις – τους Φρουρούς και την παραστρατιωτική ομάδα Μπασίτζ που συνδέεται με αυτούς – για να καταστείλει βίαια εθνοτικές εξεγέρσεις, φοιτητικές αναταραχές και διαμαρτυρίες για οικονομικές δυσκολίες, διατηρώντας την πολιτική τάξη.

«Δεδομένων των ευαίσθητων συνθηκών που αντιμετωπίζει η χώρα με ξένες απειλές, ο Χαμενεΐ δεν μπορεί να αναστατώσει τους Φρουρούς περιορίζοντας την οικονομική τους επιρροή. Το κατεστημένο τους χρειάζεται για να καταστείλει τις διαμαρτυρίες και να αντιμετωπίσει ξένες απειλές», δήλωσε ένας άνθρωπος από το περιβάλλον του Ρουχανί.

Η αμερικανική οργάνωση υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA δήλωσε ότι έχει επαληθεύσει τους θανάτους 544 ανθρώπων – 496 διαδηλωτών και 48 μελών του προσωπικού ασφαλείας – με 10.681 άτομα να έχουν συλληφθεί από τότε που ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις στις 28 Δεκεμβρίου και εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους αριθμούς.

Οι αρχές δεν έχουν δώσει αριθμό θυμάτων, αλλά αξιωματούχοι λένε ότι πολλά μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί από «τρομοκράτες και ταραξίες» που συνδέονται με ξένους εχθρούς, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Πηγή: Reuters