Ασφαλιστική αντιμετώπιση υπαλλήλου μερικής απασχόλησης

Γιακουμέλος Σπυρίδων
Λογιστής Α’ Τάξεως – Φοροτεχνικός

Στις 2/1/2026 το ΠΕΚΑ Δυτικής Ελλάδος καταλόγισε σε εργοδότη ασφαλιστικές εισφορές πλέον των νομίμων, μετατρέποντας αυθαίρετα 2 μισθωτούς μερικής απασχόλησης σε ωρομίσθιους. Το ποσό ήταν μεν ασήμαντο +50€ καθώς μιλάμε για περίπτωση μερικής απασχόλησης για διάστημα 2 μηνών, αλλά σίγουρα μιλάμε για θέμα ουσίας, διότι θα μπορούσε να είχε γίνει σε υπάλληλο μερικής απασχόλησης σε διάστημα δεκαετίας που να αφορά πολύ μεγαλύτερα ποσά.

Από την πρώτη στιγμή υπέβαλα έγγραφες αντιρρήσεις στο τμήμα του ΠΕΚΑ, υπέβαλα γραπτή ένσταση στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση αλλά και υπόμνημα στην κεντρική υπηρεσία του ΕΦΚΑ στις 13/1/2026 το οποίο εστάλη από τη διεύθυνση ελέγχων στην διεύθυνση εισφορών στις 5/2/2026. 

Οι αντιρρήσεις μου βασίστηκαν στις εξής νομικές παραπομπές:

1. Ν.1892/1990 άρθρο 38 παράγραφος 9: «Οι αποδοχές των εργαζομένων με σύμβαση ή σχέση εργασίας μερικής απασχόλησης υπολογίζονται όπως και οι αποδοχές του συγκρίσιμου εργαζομένου και αντιστοιχούν στις ώρες εργασίας της μερικής απασχόλησης».

2. Έγγραφο Υπουργείου Εργασίας οικ. 36311/840/5.11.2013: «Για την εξεύρεση των αποδοχών των εργαζομένων στην περίπτωση συστήματος εκ περιτροπής απασχόλησης, θέμα που αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο του υπολογισμού των αποδοχών εργαζομένων με μερική απασχόληση, λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές του συγκρίσιμου εργαζόμενου οι οποίες ανάγονται  αναλογικά στις ημέρες εργασίας της εκ περιτροπής απασχόλησης. Όταν στην επιχείρηση δεν υπάρχει συγκρίσιμος εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση, η σύγκριση γίνεται με αναφορά στη συλλογική ρύθμιση στην οποία θα υπαγόταν ο εργαζόμενος αν είχε προσληφθεί με πλήρη απασχόληση. O τρόπος αμοιβής δεν μεταβάλλεται π.χ. από αμοιβή με μισθό σε αμοιβή με ημερομίσθιο».

3. Έγγραφο Υπουργείου Εργασίας 41815/Δ.10.199/16.9.2016: 

Εργατοτεχνίτης: «Μικτές αποδοχές» = «Εβδομαδιαίες ώρες» x 4,33 x «Ωρομίσθιο»
Υπάλληλος: «Μικτές αποδοχές» = «Εβδομαδιαίες ώρες» x 4,166 x «Ωρομίσθιο»

Προθετικά συμπεριέλαβα 3 άρθρα του Δελτίου Εργατικής Νομοθεσίας, το οποίο θέλω να ευχαριστήσω προσωπικά που μου έδωσε την άδεια να χρησιμοποιήσω στην ένστασή μου συνδρομητικά του άρθρα, και τα οποία είναι τα εξής: 

α) Μισθός και Ημερομίσθιο της κ. Πετίνη Χρυσούλας Δικηγόρου
β) Η έννοια της μερικής απασχόλησης των επιθεωρητριών εργασιακών σχέσεων κ. Παναγιωτακοπούλου Ευγενίας και κ. Παπανικολάου Ελένης
γ) Μερική και εκ περιτροπής απασχόληση άρθρο του πρώην διευθυντού Υπουργείου Εργασίας κ. Μάμμου

Επίσης συμπεριέλαβα απόσπασμα από το βιβλίο του κ. Πρασσά Βασιλείου “Εργατική Νομοθεσία και Μισθοδοσία”, που αναλύει την αναντιστοιχία που υπάρχει ανάμεσα στη μέχρι πρότινος λογική των τμημάτων ελέγχου του ΕΦΚΑ και στην ορθή αντιμετώπιση, τον οποίο επίσης ευχαριστώ που μου επέτρεψε να χρησιμοποιήσω στην ένστασή μου.

Τέλος συμπεριέλαβα απόσπασμα από μελέτη του κ. Ραπανάκη Πέτρου που δημοσίευσε το 2017, και συγκεκριμένα την παράγραφο που αφορά στον υπολογισμό μηνιαίων αποδοχών μερικώς απασχολούμενων, τον οποίο επίσης ευχαριστώ που στο τελευταίο σεμινάριο του στην Πάτρα μου επέτρεψε να χρησιμοποιήσω στην ένστασή μου.

Στις 6/8/2026 με το έγγραφο 2104687, η διεύθυνση εισφορών απέστειλε στη διεύθυνση ελέγχων απάντηση στην οποία αφενός με δικαιώνει πλήρως, αφετέρου λύνει ένα χρόνιο πρόβλημα με το παρακάτω κείμενο:

«Από τη μελέτη των διατάξεων που επικαλείται ο λογιστής κ. Γιακουμέλος, σχετικά με τις μηνιαίες αποδοχές των εργαζομένων μερικής απασχόλησης, προκύπτει ότι καθοριστικό στοιχείο για τον προσδιορισμό των ασφαλιστέων αποδοχών δεν είναι μόνο ο αριθμός των ημερών εργασίας και φυσικά των ωρών της παρασχεθείσας εργασίας, αλλά κυρίως η ιδιότητα υπό την οποία παρέχεται η εργασία, δηλαδή εάν ο εργαζόμενος απασχολείται ως υπάλληλος ή ως εργατοτεχνίτης.

Ειδικότερα, στην περίπτωση του υπαλλήλου μερικής απασχόλησης, οι αποδοχές προσδιορίζονται με βάση συμφωνημένο μηνιαίο μισθό, ο οποίος αντιστοιχεί στον συμβατικό χρόνο εργασίας του και παραμένει σταθερός ανεξαρτήτως του αν κατά τον συγκεκριμένο μήνα προκύπτουν 21, 22 ή 23 ημέρες ασφάλισης. Η διαφοροποίηση των ημερών ασφάλισης οφείλεται αποκλειστικά στη διάρθρωση των εργάσιμων ημερών κάθε μήνα και στην πραγματική παροχή εργασίας, χωρίς να επηρεάζει το ύψος των συμφωνημένων μηνιαίων αποδοχών.

Αντιθέτως, στην περίπτωση του εργατοτεχνίτη, οι μηνιαίες αποδοχές και κατ’ επέκταση οι ασφαλιστέες αποδοχές διαμορφώνονται σε άμεση συνάρτηση με τις πραγματοποιηθείσες ημέρες εργασίας. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε μεταβολή στον αριθμό των ημερών συνεπάγεται αντίστοιχη μεταβολή των μηνιαίων αποδοχών και του ασφαλιστέου μισθού.

Κατά συνέπεια, δεν είναι ορθό να αντιμετωπίζονται με ενιαίο τρόπο οι δύο αυτές κατηγορίες εργαζομένων, καθώς η έννοια των ασφαλιστέων αποδοχών και ο τρόπος διαμόρφωσής τους διαφοροποιούνται ουσιωδώς ανάλογα με την ιδιότητα υπό την οποία παρέχεται η εργασία. Η μεταβολή των ημερών ασφάλισης από μήνα σε μήνα δεν επηρεάζει τον συμφωνημένο μηνιαίο μισθό του υπαλλήλου μερικής απασχόλησης, ενώ αντιθέτως επηρεάζει άμεσα τις αποδοχές του εργατοτεχνίτη.

Επομένως, ο τρόπος εύρεσης των μηνιαίων αποδοχών των μερικώς απασχολούμενων υπολογίζεται ως εξής, όπως αναφέρεται και στα συνημμένα έγγραφα που απέστειλε ο κ.Γιακούμελος:

• Υπάλληλος: «Μικτές αποδοχές» = «Εβδομαδιαίες ώρες» x 4,166 x «Ωρομίσθιο»
• Εργατοτεχνίτης: «Μικτές αποδοχές» = «Ημερομίσθιο» x «Αριθμός πραγματοποιηθέντων ημερομισθίων κάθε μήνα». 

Υπό το πρίσμα αυτό, η άποψη που διατυπώνεται από τον λογιστή κ. Γιακουμέλο κρίνεται ότι εναρμονίζεται με τη διάκριση που αναγνωρίζει η εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία μεταξύ υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών και αποτυπώνει ορθότερα τον τρόπο προσδιορισμού των ασφαλιστέων αποδοχών στις περιπτώσεις εργαζομένων μερικής απασχόλησης που αμείβονται με μηνιαίο μισθό».

Μετά από αυτή την πρωτοβουλία ευελπιστώ ότι καμία και κανένας συνάδελφος δε θα υποστεί ανάλογη ταλαιπωρία καθώς επίσης ψυχικό και υλικό κόστος.

Όταν το τίμημα μιας επιλογής, μιας εργασίας ή μιας συνθήκης είναι η κατανάλωση του λιγοστού ελεύθερου χρόνου μας και της ψυχικής μας ηρεμίας, τότε το κόστος είναι ανεκτίμητο.