«Χάπι του βιασμού», μια αόρατη και «άοσμη» απειλή

Με αφορμή την ανάπτυξη ενός προγράμματος ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για το «χάπι του βιασμού», που στο αμέσως επόμενο διάστημα θα δημοσιοποιηθούν κάποιες, παρεμβάσεις και δράσεις μας μιλά ο πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), Αθανάσιος Θεοχάρης εξηγώντας μας ποιες είναι οι δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται, και ποιο είναι το προφίλ των δραστών.

Πρόεδρε, αυτές τις μέρες γίνεται πολύς λόγος για το λεγόμενο «χάπι του βιασμού». Τι είναι και πως συνδέεται με τις ουσίες;

Με τον όρο «χάπι του βιασμού» (date rape drugs / drink spiking) αναφερόμαστε σε ψυχοδραστικές  ουσίες, οι οποίες χρησιμοποιούνται εν αγνοία του θύματος για τη διευκόλυνση σεξουαλικών επιθέσεων. Ανυποψίαστα τα θύματα δεν αντιλαμβάνονται την χρήση τέτοιων ουσιών. Αφαιρούν τη βούλησή των θυμάτων να συναινέσουν σε σεξουαλική πράξη, αλλά και την άμυνά τους να αντισταθούν σε πιθανή σεξουαλική επίθεση ή και βιασμό.

Η επίδρασή του είναι πολύ συχνά άμεση, και αυτό που επιφέρει είναι το να μειώσει την ικανότητα αντίστασης, να προκαλέσει απώλεια μνήμης και να διευκολύνει την πράξη του βιασμού. Στην επιστημονική βιβλιογραφία το «χάπι του βιασμού» αναφέρεται ως περιστατικό σεξουαλικής επίθεσης με τη χρήση ουσιών – DFSA (drug-facilitated sexual assault).

Πως μπορεί να γίνει μία τέτοια σεξουαλική επίθεση σε ένα άτομο; Με ποιο τρόπο και πως μπορεί να το αντιληφθεί;

Αυτές οι ουσίες μπορεί να χορηγηθούν μέσω ποτού (αλκοολούχου ή αναψυκτικού) ή και μέσω τροφής (πιο σπάνια). Το κρίσιμο όμως θέμα είναι ότι δεν μπορούν να γίνουν εύκολα αντιληπτές καθώς συχνά είναι άοσμες, άχρωμες και αδιάκριτες στη γεύση, γεγονός που καθιστά την ανίχνευσή τους ακόμη πιο δύσκολη.

Ποια είναι τα θύματα από το «χάπι του βιασμού»; Ποιοι είναι κυρίως οι δράστες;

Το προφίλ των θυμάτων συνθέτουν κυρίως έφηβες και νεαρές γυναίκες έως 30 ετών, οι οποίες αποτελούν το 90% των περιπτώσεων, με την ηλικιακή ομάδα 16-24 ετών να διατρέχει τον υψηλότερο κίνδυνο.  Ιδιαίτερη ευαλωτότητα καταγράφεται στην κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+, καθώς και στα άτομα με αναπηρία, τα οποία αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο επίθεσης σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.

Οι δράστες, οι οποίοι είναι κατά κανόνα άνδρες και συχνά γνώριμοι των θυμάτων, επιλέγουν συνήθως να δράσουν σε περιβάλλοντα όπου καταναλώνεται αλκοόλ, εκμεταλλευόμενοι την επήρειά του για να διευκολύνουν την επίθεση. Συνήθως το 84% των περιπτώσεων γίνεται από κάποιο άτομο που γνωρίζει τον δράστη, αλλά και από άγνωστα άτομα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει μια αύξηση στις επιθέσεις αυτές στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία αλλά και στον Καναδά. Και δυστυχώς υπάρχουν και στην χώρα μας, αλλά το στίγμα και ο φόβος επικρατούν και δεν γνωστοποιούνται ή δεν αναφέρονται.

Κύριε Θεοχάρη για ποιες ουσίες μιλάμε όταν κάνουμε λόγο για το «χάπι του βιασμού»; Και ποια είναι τα κύρια συμπτώματα που πρέπει να αναγνωρίζουμε;

Οι δραστικές ουσίες, οι οποίες κυρίως χρησιμοποιούνται για τη διευκόλυνση σεξουαλικών επιθέσεων είναι η GHB (γ-υδροξυβουτυρικό οξύ) – στο πεδίο την ονομάζουν G, «υγρή έκσταση», Gina, Georgia homeboy, somatomax, holiday drug, Woman’s Viagra και Salty water κ.α.-, GBL (γ-βουτυρολακτόνη) – στο πεδίο την ονομάζουν G, «geeb», υγρή έκσταση κ.α.-, η Φθοριονιτραζεπάμη (Rohypnol) – στο πεδίο την ονομάζουν ύπνος, πράσινο, Roofie, roche, roach, rope, «χάπι της λήθης» -, η κεταμίνη – στο πεδίο την ονομάζουν Special K, Kit Kat, Καίτη, Keta, cut valium -, η αιθυλική αλκοόλη, οι βενζοδιαζεπίνες, αλλά και υπναγωγά φάρμακα (Z- Drugs), καθώς και το MDMA (“Έκσταση”).

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα συμπτώματα μετά τη χρήση των παραπάνω ουσιών είναι πάρα πολύ επικίνδυνα και μπορεί να περιλαμβάνουν από υπνηλία, αίσθηση μέθης, σύγχυση και αποπροσανατολισμό (μειωμένη αντίληψη του χρόνου και του χώρου), έλλειψη συντονισμού κινήσεων, καθυστέρηση χρόνου αντίδρασης μέχρι και έντονες παραισθήσεις, προκαλώντας αίσθηση αποσύνδεσης από το σώμα και τον νου (“K-hole”), παράλληλα με ναυτία, εμετό, αναπνευστική καταστολή, απώλεια των αισθήσεων και μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε κώμα ή και θάνατο. Ιδιαίτερα επικίνδυνος είναι ο συνδυασμός με αλκοόλ ή και άλλες κατασταλτικές ουσίες καθώς μπορεί δυνητικά να αποβεί θανατηφόρος.

Πως μπορεί να χαρακτηριστεί αυτή η πράξη της σεξουαλικής επίθεσης με τη χρήση ουσιών;

Είναι μία πράξη ειδεχθής, ενάντια στο σεβασμό της ανθρώπινης προσωπικότητας. Η σεξουαλική επίθεση με τη χρήση ουσιών πρέπει να αποτελεί αδίκημα. Είναι εξαναγκαστική σεξουαλική επίθεση ή και βιασμός, υποβοηθούμενη από ψυχοδραστικές ουσίες, ενάντια στη θέληση ενός ατόμου (κυρίως γυναίκας ή ατόμου ΛΟΑΤΚΙ) χωρίς τη συναίνεσή του και χωρίς την ελεύθερη συνείδηση και αίσθηση του θύματος. Θεωρείται παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ξεκάθαρη άσκηση βίας, ελέγχου και εξουσίας.

Να ρωτήσω τι κάνουμε σαν χώρα εμείς για την αντιμετώπιση του προβλήματος του «χαπιού του βιασμού»;

Σαν χώρα πρωτοπορούμε και σε συνεργασία με το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και το υπουργείο Υγείας και άλλους φορείς, ως ΕΟΠΑΕ έχουμε ήδη προχωρήσει μετά από εστιασμένο σχεδιασμό στην ανάπτυξη ενός προγράμματος ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για το «χάπι του βιασμού», που στο αμέσως επόμενο διάστημα οι επιμέρους πολιτικές, παρεμβάσεις και δράσεις του προγράμματος θα δημοσιοποιηθούν.

Ήδη και ως Εθνικός Συντονιστής για τις Εξαρτήσεις, αλλά και ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Ομάδα Pompidou του Συμβουλίου της Ευρώπης, η χώρα μας έχει προβεί στην παρουσίαση του προβλήματος στη Σύνοδο του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά, στην Σύνοδο MEDICRIME του Συμβουλίου της Ευρώπης και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Το θέμα της χρήσης ουσιών για σεξουαλική επίθεση πρέπει να λάβει την σωστή του διάσταση, να τεθεί συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης, να υπάρχει υποστηρικτικό σύστημα υπηρεσιών και αναφοράς, να ενημερωθεί η κοινότητα και οι νέοι για τους κινδύνους που απορρέουν, να «σπάσει» η σιωπή των θυμάτων, να σταματήσει ο φόβος να αναφέρεται το πρόβλημα στις αρμόδιες αρχές και να τιμωρείται ο θύτης υποδειγματικά.

Είναι μία αόρατη απειλή που αφορά όλες και όλους. Θα πρέπει να γνωρίζουμε, να αναφέρουμε τα περιστατικά και να μην φοβόμαστε.

*Ο Αθανάσιος Θεοχάρης είναι Εθνικός Συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων στην Ελλάδα, Πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), Εκπρόσωπος της Ελλάδας στο Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), στην Οριζόντια Ομάδα για τα Ναρκωτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου  (HDG), Μόνιμος Αντιπρόσωπος την Ομάδα Pompidou στο Στρασβούργο για τα Ναρκωτικά και τις Εξαρτήσεις. Είναι επίσης Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA), Μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας και Μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας στην Ελλάδα.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.