Δέουσα επιμέλεια – Ο Πλήρης οδηγός για τις υποχρεώσεις του λογιστή-φοροτεχνικού, η Εργαλειοθήκη Συμμόρφωσης και η συγκριτική μελέτη 28 χωρών
Μια προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από μερικούς μήνες, με στόχο να καταγράψει,
να οργανώσει και να συγκεντρώσει σε ένα σημείο όλα όσα χρειάζεται ένας
εξωτερικός λογιστής-φοροτεχνικός για τη δέουσα επιμέλεια και τη συμμόρφωση του με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον ν. 4557/2018 ν.4557/2018 έφτασε πλέον στην ολοκλήρωσή της.
Στην πορεία η έρευνα διευρύνθηκε σημαντικά. Η ανάγκη να αποτυπωθεί όχι μόνο το
ελληνικό θεσμικό πλαίσιο, αλλά να επικαιροποιηθεί και μία παλαιότερη μελέτη που
είχε δημοσιεύσει ο κόμβος (δείτε
εδώ) και η οποία παρουσίαζε τις τότε αντίστοιχες υποχρεώσεις των συναδέλφων
λογιστών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οδήγησε τελικά σε μια πολύ μεγαλύτερη
δουλειά από αυτή που είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς είναι δύο εκτενείς μελέτες και ένα πρακτικό
ηλεκτρονικό βοήθημα, που θεωρώ ότι μπορούν να αποτελέσουν ένα ολοκληρωμένο
σημείο αναφοράς για τους συναδέλφους λογιστές- φοροτεχνικούς.
Η πρώτη μελέτη αφορά αποκλειστικά το πλαίσιο που ισχύει στη χώρα μας και την πρακτική εφαρμογή του ν. 4557/2018 στην καθημερινή λειτουργία ενός λογιστικού γραφείου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πώς μπορεί να οργανωθεί, βήμα προς βήμα, η διαδικασία συμμόρφωσης, ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος συνάδελφος δεν έχει προβεί σε καμία ενέργεια συμμόρφωσης με το νόμο.
Η δεύτερη μελέτη εξετάζει τι ισχύει σήμερα για τους εξωτερικούς
λογιστές-φοροτεχνικούς σε 28 χώρες (στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και
στο Ηνωμένο Βασίλειο).
1. Ο ενιαίος πρακτικός οδηγός συμμόρφωσης με τον ν. 4557/2018
Ο οδηγός χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη.
Το Μέρος Α΄ αφορά το θεσμικό πλαίσιο. Εξετάζεται ποιος θεωρείται υπόχρεο πρόσωπο, ποιος εποπτεύει και ποιος ελέγχει μετά τις αλλαγές του ν. 5313/2026, πότε ενεργοποιείται η δέουσα επιμέλεια, πώς γίνεται η ταυτοποίηση του πελάτη και του πραγματικού δικαιούχου, πότε εφαρμόζεται απλουστευμένη, συνήθης ή αυξημένη δέουσα επιμέλεια, τι ισχύει για τα πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα (ΠΕΠ), τις τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου, τις ύποπτες συναλλαγές, την αναφορά στην Αρχή, την τήρηση αρχείων και τις κυρώσεις.
Το Μέρος Β΄ είναι το καθαρά πρακτικό κομμάτι του οδηγού. Είναι το σημείο όπου οι υποχρεώσεις του νόμου μετατρέπονται σε συγκεκριμένα βήματα που μπορεί να ακολουθήσει ένα λογιστικό γραφείο. Η διαδικασία οργανώνεται σε πέντε στάδια και δεκαπέντε βήματα, έχοντας ως σημείο αναφοράς και τις 23 ερωτήσεις που χρησιμοποιούνται στον έλεγχο της ΑΑΔΕ. O οδηγός περιλαμβάνει επίσης και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, καθώς και πρακτικές οδηγίες για το τι μπορεί να κάνει ένα λογιστικό γραφείο από σήμερα, ακόμη και στην περίπτωση που ο έλεγχος της ΑΑΔΕ ερχόταν αύριο.
Τον οδηγό συνοδεύουν επίσης έτοιμα υποδείγματα και αρχεία Excel και Word, ώστε να μη χρειάζεται κάθε επαγγελματίας να ξεκινήσει από το μηδέν για να οργανώσει τον φάκελο συμμόρφωσης.
Στο κείμενο του οδηγού έχουν ενσωματωθεί ακόμη πίνακες, διαγράμματα και infographics (με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης) που βοηθούν στην πιο γρήγορη κατανόηση των διαδικασιών, των κατηγοριών δέουσας επιμέλειας και της σειράς των ενεργειών.
Η Εργαλειοθήκη Συμμόρφωσης
Μαζί με τον οδηγό διατίθεται και η Εργαλειοθήκη Συμμόρφωσης, μια απλή διαδραστική εφαρμογή που μεταφέρει σε πρακτική μορφή βασικά σημεία του οδηγού.
Δεν απαιτεί εγκατάσταση και ανοίγει απευθείας στον browser, είτε από υπολογιστή είτε από κινητό. Οι επιλογές του χρήστη παραμένουν μόνο στη δική του συσκευή και δεν αποστέλλονται ούτε αποθηκεύονται κάπου αλλού.
Πριν από τη χρήση της εφαρμογής, είναι καλό να έχει προηγηθεί μια ανάγνωση του οδηγού, ώστε να είναι πιο εύκολα κατανοητή η ορολογία και η λογική που βρίσκεται πίσω από κάθε ερώτημα, επιλογή και βαθμολογία.
Η Εργαλειοθήκη περιλαμβάνει τέσσερις βασικές λειτουργίες
- αυτοέλεγχο γραφείου με βάση τα 23 ερωτήματα του ελέγχου, ώστε να εντοπίζονται άμεσα τυχόν ελλείψεις που μπορεί να έχει το λογιστικό γραφείο.
- παρακολούθηση της πορείας των 15 βημάτων συμμόρφωσης με τον ν. 4557/2018
- διαδραστική βαθμολόγηση κινδύνου πελάτη, με αυτόματο υπολογισμό της βαθμολογίας και της κατηγορίας κινδύνου και δυνατότητα εξαγωγής του φύλλου αξιολόγησης σε Excel
- βοηθό επιλογής του κατάλληλου είδους δέουσας επιμέλειας, μέσα από διαδοχικές ερωτήσεις που οδηγούν σε απλουστευμένη, συνήθη ή αυξημένη δέουσα επιμέλεια
Η Εργαλειοθήκη είναι ένα πρακτικό βοήθημα και δεν υποκαθιστά τον ίδιο τον οδηγό ούτε φυσικά επαγγελματικά software που ασχολούνται με τη δέουσα επιμέλεια. Είναι ένα απλό βοήθημα που σε συνδυασμό με τον βοηθό, σας βοηθάει να κατανοήσετε καλύτερα το πλαίσιο συμμόρφωσης με το νόμο.
2. Η συγκριτική μελέτη των 28 χωρών
Η δεύτερη μελέτη βασίζεται στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών, αλλά και στους κανονισμούς, τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις των αρμόδιων εποπτικών φορέων κάθε χώρας.
Η μελέτη καλύπτει 28 χώρες
Ελλάδα, Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Ολλανδία, Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κύπρο, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Μάλτα, Κροατία, Ουγγαρία, Πολωνία, Βουλγαρία, Τσεχία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία.
Χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη.
Στο πρώτο μέρος συγκρίνονται τα εθνικά συστήματα με σημείο αναφοράς την Ελλάδα. Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, το μοντέλο εποπτείας, τα όρια εφαρμογής της δέουσας επιμέλειας, ο πραγματικός δικαιούχος, η διάρκεια τήρησης αρχείων, οι κυρώσεις και ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται στην πράξη, οι περιπτώσεις υποχρεωτικής αυξημένης δέουσας επιμέλειας, οι επίσημες μεθοδολογίες κατάταξης πελατών και οι συχνότητες επανεξέτασης.
Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται αναλυτικά το πλαίσιο κάθε χώρας, με ξεχωριστή εξέταση της εποπτείας, της δέουσας επιμέλειας, των πραγματικών δικαιούχων, της υποχρέωσης αναφοράς, της τήρησης αρχείων και των κυρώσεων.
Στο τρίτο μέρος συγκεντρώνονται, πάλι ανά χώρα, οι επίσημοι παράγοντες κινδύνου και οι ενδείξεις ύποπτης δραστηριότητας. Γίνεται παράλληλα η αναγκαία διάκριση ανάμεσα στους παράγοντες που επηρεάζουν την κατάταξη του πελάτη σε επίπεδο κινδύνου και στα red flags που μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω διερεύνηση και ενδεχομένως σε αναφορά ύποπτης συναλλαγής.
