Διαφάνεια για τις αμοιβές στις ψηφιακές πλατφόρμες
Τoυ Αλέξη – Αιμίλιου Μητρόπουλου, δικηγόρου, LLΜ, University of California, Berkeley
ΤΗ 12η ΙΟΥΝΙΟΥ 2026, ψηφίστηκε η υπ’ αριθ. 193/2026 Διεθνής Σύμβαση Εργασίας (ΔΣΕ) από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) «Για αξιοπρεπή εργασία στην οικονομία της πλατφόρμας».
Η Σύμβαση, που υπερψηφίστηκε από την ελληνική αντιπροσωπεία, περιέχει αρκετά νέα στοιχεία που ισχυροποιούν τη θέση των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι κύριες παρεμβάσεις της ΔΣΕ γίνονται στους τομείς του χαρακτηρισμού των εργαζομένων ως «υπαλλήλων» ή «ανεξαρτήτων συνεργατών», του κατώτατου μισθού, αλλά και στη σχέση εργαζομένων και «αλγοριθμικής διοίκησης».
Ειδικότερα, στο άρθρο 9, η σύμβαση τοποθετεί στο επίκεντρο του χαρακτηρισμού της εργασιακής σχέσης, ως κύριο παράγοντα, τις πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες παρέχεται η εργασία, ανεξάρτητα με το πώς η εταιρεία χαρακτηρίζει τον εργαζόμενο.
ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 10 (παρ. 2a – 2b), η Σύμβαση προβλέπει ότι κάθε κράτος-μέλος πρέπει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα, προκειμένου να διασφαλίζει ότι οι μισθωτοί εργαζόμενοι στις πλατφόρμες θα λαμβάνουν αμοιβή, χωρίς τα φιλοδωρήματα, ανώτερη από τον κατώτατο μισθό, καθώς και την αποζημίωση για τα έξοδά τους.
Στην παράγραφο 2c του άρθρου 10, παρεμβαίνοντας συμβουλευτικά, προτρέπει τα κράτη-μέλη της να προβληματιστούν αναφορικά με τη θέσπιση κατώτατου μισθού και για τους μη μισθωτούς εργαζόμενους στις πλατφόρμες, τους λεγόμενους «freelancers».
ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 11 προβλέπεται ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να λάβουν κατάλληλα μέτρα, ώστε οι πλατφόρμες να παρέχουν έγκαιρη και εύκολη ενημέρωση στους εργαζομένους σχετικά με το πώς διαμορφώνεται η αμοιβή τους.
ΣΤΑ ΑΡΘΡΑ 13B και 18 προβλέπεται η υποχρέωση ενημέρωσης των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους από τις πλατφόρμες για την επίδραση της χρήσης των αυτοματοποιημένων συστημάτων στις συνθήκες εργασίας αλλά και για τους όρους και τις συνθήκες εργασίας/συνεργασίας τους, μέσα σε ένα περιβάλλον προστασίας των προσωπικών τους δεδομένων (άρθρο 16).
ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ άρθρα επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα πιο διαφανές πλαίσιο αμοιβών στις πλατφόρμες αλλά και να αντιμετωπίσουν το υφέρπον ζήτημα του «χαμένου» χρόνου εργασίας, δηλαδή του χρόνου που ο εργαζόμενος είναι σε «ετοιμότητα» π.χ. αναμένοντας τον πελάτη της πλατφόρμας ή ένα κατάστημα να ετοιμάσει μια παραγγελία, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι αυτή τη στιγμή αμείβονται ανά παραγγελία και όχι βάσει του χρόνου εργασίας τους.
Συνεπώς, πρέπει να γνωρίζουν με ποια κριτήρια διαμορφώνεται το εκάστοτε ποσό που τους προτείνει η πλατφόρμα.
ΣΧΕΤΙΚΑ με τα κριτήρια αυτά, η Veena Dubal, καθηγήτρια Νομικής στο University of California, Irvine, σε άρθρο της στο Columbia Law Review (2023), εισήγαγε τον όρο της «αλγοριθμικής μισθολογικής διάκρισης» («algorithmic wage discrimination»), δηλαδή της πρακτικής «όπου εργαζόμενοι αμείβονται διαφορετικά -βάσει μίας συνεχώς εναλλασσόμενης φόρμουλας που διαμορφώνεται από αναλυτικά στοιχεία τοποθεσίας, συμπεριφοράς, ζήτησης, προσφοράς και άλλων παραγόντων,- για να παρέχουν ίδια εργασία».
ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ, που προσαρμόζεται αλγοριθμικά και ξεχωριστά στον κάθε εργαζόμενο, οδηγεί σε αμοιβές κάτω από τον κατώτατο μισθό, σε έμφυλο μισθολογικό χάσμα και σε επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών των εργαζομένων στις πλατφόρμες.
Σε πολλές περιπτώσεις έχει αναφερθεί ότι οι εταιρείες έχουν μειώσει πολύ τις αμοιβές τους σε σχέση με τον χρόνο της αρχικής εισόδου των εργαζομένων στην πλατφόρμα.
Εξάλλου, σύμφωνα με έρευνα του Washington Center of Equitable Growth (2025), πλατφόρμες στις ΗΠΑ, μέσω του αλγόριθμου και των δεδομένων που συλλέγει, χρησιμοποιούν προγνωστικά, επιχειρώντας να προβλέψουν την πιθανή ανεκτικότητα του εργαζομένου σε χαμηλή αμοιβή.
«Παλιά, έφτανε ένα οκτάωρο για να βγάζεις αξιοπρεπές μεροκάματο. Τώρα πρέπει να είσαι πάνω στο μηχανάκι τουλάχιστον 12 ώρες, 365 μέρες τον χρόνο», αναφέρει Έλληνας εργαζόμενος σε ψηφιακή πλατφόρμα.
ΤΕΛΟΣ, ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 20, η Σύμβαση προβλέπει την υποχρέωση των κρατών-μελών να προστατεύουν μετανάστες και πρόσφυγες εργαζόμενους σε πλατφόρμα.
Το άρθρο αυτό, σε συνδυασμό με το άρθρο 2 παρ. 1b που ορίζει ότι η Σύμβαση ισχύει και για τους εργαζομένους στην «παραοικονομία των πλατφορμών», αντιμετωπίζει το ζήτημα της υπερεκμετάλλευσης των αλλοδαπών εργαζομένων από υπεργολάβους-στολάρχες, με την ανοχή μάλιστα των εταιρειών. «Είναι τα πραγματικά θύματα αυτής της κατάστασης… που θυμίζει trafficking», αναφέρουν ημεδαποί συνάδελφοί τους.
Η 193/2026 ΔΣΕ, κατά τα λοιπά, είναι σε θετική κατεύθυνση. Επιχειρεί να θεσπίσει ένα γενικό νομικό πλαίσιο (όχι με τόση τόλμη είναι αλήθεια) σε ένα σημαντικό σύγχρονο εργασιακό φαινόμενο, που τον τελευταίο καιρό παρουσιάζει μεγάλη ένταση και έκταση.
Μπορεί να μην αντιμετωπίζει όλα τα ζητήματα που απασχολούν τους εργαζομένους του συγκεκριμένου χώρου, αλλά επιχειρεί να προτείνει λύσεις που, αν υιοθετηθούν, η ζωή πολλών χιλιάδων εργαζομένων θα βελτιωθεί.
ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ, βέβαια, πάγιο αίτημα των πιο ενεργών Σωματείων του κλάδου των εργαζομένων στις πλατφόρμες παραμένει η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/2831, που προβλέπει νομικό τεκμήριο υπέρ της σχέσης εξαρτημένης εργασίας, όταν «διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν ‘‘διεύθυνση και έλεγχο’’» και μεταθέτει το βάρος απόδειξης στον εργοδότη, ο οποίος -αν θέλει να ανατρέψει το νομικό τεκμήριο- πρέπει να αποδείξει ότι ο εργαζόμενος της πλατφόρμας είναι ανεξάρτητος συνεργάτης.
Γι’ αυτό παραμένει ακόμη ατελής και προβληματική η σχετική διάταξη για τους εργαζομένους στις πλατφόρμες του νόμου 4808/2021, γνωστού και ως νόμου Χατζηδάκη.
ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΛΑΔΟ που φαίνεται να βάζει τη δική του έντονη σφραγίδα στο μέλλον των εργασιακών σχέσεων αλλά και ολόκληρης της σύγχρονης κοινωνίας και οικονομίας, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά σε όλον τον κόσμο, η 193/2026 ΔΣΕ πρέπει να αποτελέσει ένα θεσμικό εφαλτήριο για τη βελτίωση και την ουσιαστική προστασία εκατομμυρίων εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
