Δίκοπο μαχαίρι οι εξελίξεις που έφερε στο Κυπριακό η επίσκεψη Γκουτέρες – Οι κίνδυνοι της στασιμότητας

Συγκρατημένη αισιοδοξία, με πολλούς αστερίσκους που προκύπτουν από την διαπίστωση σημαντικών κινδύνων λόγω της ευρύτερης γεωπολιτικής κατάστασης εκφράζουν αναλυτές και διπλωμάτες μετά την επίσκεψη του ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.

During his visit to Cyprus, @UN Secretary-General @antonioguterres witnessed an island of rich history and resilient people.

The message from Cypriots was clear: they want progress, compromises, and a future defined by cooperation, not division.

Guterres called for renewed… pic.twitter.com/RNXWRZlLKX

— UN Cyprus (@UN_CYPRUS) July 30, 2026

Όπως έλεγαν στο in διπλωματικές πηγές θα μπορούσε να δημιουργηθεί μία «χρυσή ευκαιρία» για λύση, αλλά ταυτόχρονα αν δεν υπάρξει πρόοδος θα μπορούσε να είναι και η τελευταία χαμένη ευκαιρία για το Κυπριακό, με τον κίνδυνο της παγίωσης της διχοτόμησης επίσης να πλησιάζει επικίνδυνα.

Όχι σε μία πενταμερή χωρίς αποτέλεσμα

Ο Γκουτέρες ήταν σαφής στη δήλωση του ότι δεν θέλει να υπάρξουν άλλες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτελέσματα και ότι στόχος του είναι μια επιτυχημένη συνάντηση 5+1, «προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την επίτευξη μιας λύσης».

Έστειλε δε μήνυμα τόσο στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων των Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη και τον τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, όσο και στις εγγυήτριες δυνάμεις, πρωτίστως στην Τουρκία, πως διαπίστωσε «μια βαθιά επιθυμία των Κυπρίων να οικοδομήσουν ένα πιο ειρηνικό και κοινό μέλλον». Σημείωσε ότι οι Κύπριοι «θέλουν πρόοδο. Θέλουν να δουν τους ηγέτες τους να κάνουν συμβιβασμούς και να διανύσουν αυτό το τελευταίο μίλι προς την επίλυση του Κυπριακού ζητήματος. Θέλουν ένα μέλλον στο οποίο αυτό το νησί δεν θα χαρακτηρίζεται από τη διαίρεση, αλλά από τη συνεργασία, τις ευκαιρίες και την ειρήνη».

Και σίγουρα δεν ήταν τυχαίο ότι επέλεξε να μην διαιρέσει τον λαό της Κύπρου και να μιλήσει για «Κύπριους» αποφεύγοντας τους όρους τουρκοκύπριοι και ελληνοκύπριοι.

Κλειδί οι συμβιβασμοί για το Κυπριακό

Με τους συμβιβασμούς, οι οποίοι σαφώς δεν θα είναι ανώδυνοι, να είναι η λέξη κλειδί ο ΓΓ του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι «αυτή είναι η στιγμή κατά την οποία πρέπει να καταβληθούν όλες οι προσπάθειες για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Προς τον σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να ενταθούν οι προσπάθειες για τον καθορισμό και την εφαρμογή Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην καθημερινή ζωή όλων των Κυπρίων».

«Τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη. Αλλά επιτρέψτε μου να είμαι απολύτως σαφής: τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν πλήρως προσηλωμένα στη στήριξη του λαού της Κύπρου σε αυτή την κρίσιμη στιγμή για το νησί και την ευρύτερη περιοχή» τόνισε με νόημα ο ΓΓ του ΟΗΕ, δίνοντας και το στίγμα του ότι θα ήθελε να παραδώσει κινητικότητα στο διάδοχο του και όχι ένα πρόβλημα σε παγιωμένο αδιέξοδο που θα μπορούσε να δημιουργήσει την ψευδή πεποίθηση ότι μπορεί η αδράνεια να συνεχιστεί καθώς το στάτους κβο της κατοχής έχει καταστεί ένας «αποδεκτός» τρόπος ζωής.

«The @UN cannot impose peace.

But let me be clear: the United Nations remains fully committed to supporting the people of #Cyprus in this crucial moment for the island and the wider region.»@antonioguterres‘ full remarks to the media in Cyprus: https://t.co/F9M8e6CYzu pic.twitter.com/4FFot5qsDQ

— UN Spokesperson (@UN_Spokesperson) July 29, 2026

Θετικό στίγμα με βραδείς ρυθμούς

Διπλωμάτης σημείωνε στο in πως αυτή τη στιγμή δεν μπορούμε καν να μιλήσουμε για μία «κινητικότητα για την κινητικότητα», αφού οι προσπάθειες δίνουν μεν ένα θετικό στίγμα αλλά με πολύ βραδείς ρυθμούς.

Ενώ πολιτικοί παράγοντες στην Κύπρο υπογραμμίζουν πως η πρόθεση του Γκουτέρες για σύγκλιση πενταμερούς δεν έχει κλειδώσει αφού είπε πως θα την συγκαλέσει μόνο αν υπάρξουν οι συγκλίσεις εκείνες που θα δείχνουν ότι είναι βέβαιη η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Η γεωπολιτική κατάσταση και ο κίνδυνος μίας νέας αποτυχίας

Το να πει ο Γκουτέρες ότι δεν κατάφερε τελικά να συγκαλέσει την πενταμερή θα είναι μία αποτυχία που δεν οδηγεί απλά στην ακινησία χωρίς κόστος όπως εκτιμούν οι διπλωμάτες που θεωρούν ότι δεν ήταν τυχαία και η αναφορά του ΓΓ του ΟΗΕ στην ευρύτερη γεωπολιτική κατάσταση στην περιοχή.

Στην πραγματικότητα η σημείωση Γκουτέρες ότι «πρόκειται για μια περιοχή στην οποία παρατηρούμε σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις. Μια περιοχή όπου βλέπουμε μια σειρά από συγκρούσεις που επιμένουν, χωρίς να τελειώνουν, και μια περιοχή όπου έχουμε δει πώς οι συγκρούσεις μπορούν να διευρυνθούν. Και έτσι, πιστεύω ότι μια λύση στην Κύπρο είναι απολύτως κρίσιμη, όχι μόνο για τη διαφύλαξη των συμφερόντων και της ειρήνης του κυπριακού λαού, αλλά και ως παράγοντας σταθερότητας σε μια περιοχή που γίνεται επικίνδυνα ασταθής. Και πιστεύω ακράδαντα ότι μια επιτυχής έκβαση όσον αφορά τη λύση στο Κυπριακό θα έχει σημαντικό σταθεροποιητικό αποτέλεσμα στην περιοχή. Από την άλλη πλευρά, αν η Κύπρος δεν βρει λύση στα προβλήματά της, θα γίνει πολύ πιο ευάλωτη στους κινδύνους που παρατηρούμε σήμερα σε μια περιοχή που σε μεγάλο βαθμό φλέγεται», ήταν μία ξεκάθαρη προειδοποίηση.

Ενώ οι διπλωμάτες θεωρούν πως εάν οι συνομιλίες αποτύχουν δεν αποκλείεται μία παρέμβαση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία δεν αποκλείεται να έχει τη στήριξη και ευρωπαίων ηγετών των οποίων τα συμφέροντα είναι στραμμένα προς την Άγκυρα, η οποία θα φέρει νέα δεδομένα και θα επηρεάσει και τα ελληνοτουρκικά.

Κάτι που όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές ξεπερνά κατά πολύ τις συνέπειες ενός blame game. Και τονίζουν ότι πρέπει να διαφυλαχθεί η αξιοπιστία της ελληνοκυπριακής πλευράς και της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως προς τη δέσμευση της σε λύση.

Αμετακίνητη η Τουρκία

Η Τουρκία από την άλλη επιμένει στη θέση της κυριαρχικής ισότητας, που παραπέμπει σε δύο κράτη, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να δεχθεί υποχωρήσεις με το βλέμμα στις σχέσεις της με την ΕΕ. Με δεδομένο ότι και η ΕΕ θέλει να «ξεφορτωθεί» το πρόβλημα του Κυπριακού, το οποίο θεωρεί βαρίδι στις σχέσεις της με την Τουρκία το στοίχημα είναι να πεισθούν οι Βρυξέλλες να πιέσουν από την πλευρά τους την Άγκυρα για επιστροφή στο διαπραγματευτικό κεκτημένο του Κραν Μοντανά. Με κάποιους να θεωρούν κλειδί και το ενεργειακό.

Ο ρόλος του Ισραήλ

Δεν είναι λίγοι και οι αναλυτές που στο κάδρο βάζουν και τη διαρκή σύσφιξη των σχέσεων Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ως ένα παράγοντα που ενισχύει την επιθετικότητα της Άγκυρας και δεν ευνοεί θετικές εξελίξεις. Σημειώνουν δε ότι το Ισραήλ δεν κινείται ποτέ στη γραμμή της αλληλεγγύης προς άλλες χώρες παρά μόνο εάν εξυπηρετούνται καθαρά δικά του συμφέροντα.

Ενώ τουρκοκύπριοι αναλυτές, που είναι σε ευθεία ρήξη με το κατοχικό καθεστώς και θεωρούν αναγκαία τη λύση χαρακτηρίζουν την προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να δημιουργήσει μία νέα ισορροπία με το Ισράηλ και τη Γαλλία απέναντι στην Τουρκία, ως ουτοπία.

Οι ίδιες πηγές υιοθετούν την τοποθέτηση Γκουτέρες πως η κρισιμότητα της γεωπολιτικής κατάστασης μπορεί να αποτελέσει μοχλό πίεσης και στο Κυπριακό, δεδομένων και όσων επιδιώκει να πετύχει η Τουρκία στο διεθνές διπλωματικό παιχνίδι.

Σημειώνουν δε πως η Άγκυρα δεν δείχνει να πήρε όσα ήθελε από την ΕΕ.

Το τέλος της θητείας Γκουτέρες

Πηγές στην Αθήνα θέλουν την κυβέρνηση να πίεσε για κινητικότητα στο Κυπριακό, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να θέλει να εκμεταλλευθεί τα οφέλη μίας ενδεχόμενης επανέναρξης των διαπραγματεύσεων στο προσωπικό του πολιτικό κεφάλαιο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Την ίδια στιγμή δεν παραβλέπουν πως ο Χριστοδουλίδης επίσης δεν θέλει ακινησία ενόψει των εκλογών του 2028 στην Κύπρο, ωστόσο δεν τον θεωρούν αποφασισμένο για τους τυχόν συμβιβασμούς που θα απαιτηθούν.

Σε αυτά προσθέτουν πως ο Γκουτέρες είναι ένας ΓΓ του ΟΗΕ που προέρχεται από μεσογειακή χώρα και γνωρίζει το τοπίο, ίσως καλύτερα από άλλους, τονίζοντας την ανάγκη το Κυπριακό να παραδοθεί στον διάδοχο του σε κίνηση και χωρίς να επιτρέπει να θεωρηθεί ένα ζήτημα για το οποίο η όποια διαδικασία είναι νεκρή άρα μπορεί να μην υπάρξει καμία περαιτέρω προσπάθεια.

Ως εκ τούτου είναι ξεκάθαρο μετά από 52 χρόνια πως τα χαμόγελα και οι θετικές δηλώσεις περισσεύουν, με το χρόνο να μετράει αντίστροφα και να είναι αρνητικός παράγοντας όσον αφορά τις εξελίξεις στο Κυπριακό.