Ευκαιρία για την Ευρώπη;
Τoυ Νίκου Παναγιωτόπουλου, καθ. Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ Νταβός διαχέεται στην Ευρώπη ένα πολύ σημαντικό ερώτημα ως προς τον δυτικό ψευδο-οικουμενισμό.
Γιατί αυτή η ριζοσπαστικοποίηση της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής ονομάστηκε από Ευρωπαίους ηγέτες νεο-ιμπεριαλισμός και νεοαποικιοκρατισμός, ενώ ήταν κάτι που ίσχυε έως τώρα με τη συνενοχή τους;
Ο ίδιος ιμπεριαλισμός δεν είναι με αυτόν που τόσο καιρό καλύπτεται, με τη συνέργεια της Ευρώπης, από τη νομιμότητα των διεθνών κλιμακίων και με τους διάφορους φαρισαϊκούς εξορθολογισμούς που αποσκοπούσαν στην αποτροπή της αναγνώρισής του;
Αυτός ο ίδιος δεν είναι που με τις «ορθολογικές» καταχρήσεις εξουσίας που ασκούσε τόσο καιρό έτεινε να προκαλεί ή και να δικαιολογεί εξεγέρσεις με χαρακτηριστικά εντόνως ανορθολογικά, είτε αυτές προέρχονται από αραβικές και αφρικανικές χώρες είτε από νοτιοαμερικανικούς λαούς;
Τι άλλαξε; Ότι διεύρυνε την άσκησή του και στις ευρωπαϊκές κοινωνίες; Μα η ίδια η Ευρώπη δεν συνδέεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες με μια μορφή τελωνειακής ένωσης και, ως εκ τούτου, ήταν και παραμένει, αν δεν αλλάξει κάτι, προορισμένη να ακολουθήσει παρόμοια τύχη με εκείνη που έχει ο Καναδάς, δηλαδή να απολέσει σταδιακά κάθε οικονομική και πολιτιστική
ανεξαρτησία απέναντι σε αυτή την ηγεμονική δύναμη;
Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ που χαρακτηρίζει τον νέο συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ κυρίαρχων χωρών στο παγκόσμιο οικονομικό πεδίο, η οποία οδήγησε τις ΗΠΑ σε μια ριζοσπαστικοποίηση των οικονομικών στρατηγικών της, έχει, μεταξύ άλλων, και μία βασική θετική επίπτωση.
Μέσω της ακύρωσης των όποιων προκαλυμμάτων καθολικότητας χρησιμοποιούσε στην πολιτική που εξυπηρετούσε τα συμφέροντά της (κυρίως μέσα από τις επίπλαστα ουδέτερες παρεμβάσεις των μεγάλων διεθνών οργανισμών που έχουν υπό τον έλεγχό τους, ή κάτω από τις φενακισμένες αναπαραστάσεις της οικονομίας και της πολιτικής, τις οποίες ήταν και είναι σε θέση να εμπνέουν και να επιβάλλουν), φανερώθηκε με καθαρότητα σε όλους πως μία από τις πλέον αδιαμφισβήτητες εκφάνσεις των συσχετισμών δύναμης που αναπτύσσονται στους κόλπους του παγκόσμιου οικονομικού πεδίου όπου ηγεμονεύουν οι ΗΠΑ είναι η ύπαρξη του κανόνα δύο μέτρα δύο σταθμά.
Πιο συγκεκριμένα, του κανόνα που έχει ως αποτέλεσμα το γεγονός ότι οι ηγεμονικές χώρες, και κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, μπορούν να καταφεύγουν στον προστατευτισμό και στις επιχορηγήσεις, δικαίωμα που αρνούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες, άρνηση δικαιώματος που επιχειρούν, για να προστατέψουν την ηγεμονική τους θέση, να επεκτείνουν, σήμερα, και σε άλλους κυρίαρχους πόλους του παγκόσμιου οικονομικού πεδίου.
Η ΝΕΑ ΣΥΝΘΗΚΗ φανέρωσε βίαια και ωμά πως η αληθινά ευρωπαϊκή Ευρώπη λειτουργεί σαν μια ψευδαίσθηση που αποκρύπτει την ευρω-αμερικανική Ευρώπη η οποία προδιαγραφόταν, κατορθώνοντας, μάλιστα, να εξασφαλίζει την ευρωπαϊκή ένταξη όσων περίμεναν από την Ευρώπη ακριβώς το αντίθετο από ό,τι έκανε και από αυτό στο οποίο εξελίχθηκε.
ΌΛΑ ΤΕΙΝΟΥΝ να δείξουν πως είναι αναγκαίο πλέον να ασχοληθούμε, ουσιαστικά, με τα του ευρωπαϊκού μας οίκου.
Στην τωρινή συγκυρία φαίνεται να μπορούν να πληρωθούν οι όροι για να τεθούν πάλι στην ευρωπαϊκή δημόσια συζήτηση οι σημαντικές αλλαγές που έχει ανάγκη το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, όπως, λ.χ., μεταξύ πολλών άλλων, με βάση το μερίδιο των ενδοευρωπαϊκών συναλλαγών στο σύνολο των οικονομικών συναλλαγών των διαφόρων χωρών της Ευρώπης, να εφαρμοστούν πολιτικές με στόχο τουλάχιστον να περιορίσουν τις συνέπειες του ενδο-ευρωπαϊκού ανταγωνισμού και να αντιταχθούν συλλογικά στον ανταγωνισμό των μη ευρωπαϊκών εθνών και, ειδικά, στις αμερικανικές επιταγές, οι οποίες -έχει συνειδητοποιηθεί πια εδώ και πολύ καιρό- είναι τελείως αντίθετες με τους κανόνες του καθαρού και τέλειου ανταγωνισμού που αξιώνουν ότι προστατεύουν.
ΌΜΩΣ, ΠΡΙΝ σπεύσουμε να πολλαπλασιάσουμε τις όποιες οικονομικές προτάσεις σε αυτή την κατεύθυνση, οφείλουμε να θυμηθούμε πως, για να είναι αποτελεσματικές, προϋποθέτουν μια αληθινή κοινωνική Ευρώπη, έναν πραγματικά ευρωπαϊκό πολιτικό χώρο με αξιόπιστη οικονομική και κοινωνική εξουσία, έναν χώρο, δηλαδή, που σήμερα δεν υφίσταται.
Η κοινωνική ιστορία διδάσκει ότι δεν είναι η αγορά, αλλά τα κοινωνικά κινήματα τα οποία «εκπολίτισαν» την οικονομία της αγοράς, συμβάλλοντας επίσης σημαντικά στην αποτελεσματικότητά της.
ΚΑΙ ΈΤΣΙ τίθεται ένα νόμιμο ερώτημα: η νέα κατάσταση του παγκόσμιου οικονομικού πεδίου θα μπορούσε να αποτελέσει, παραδόξως, μια ευκαιρία για την Ευρώπη;
Θα συνειδητοποιήσουμε ως Ευρωπαίοι πως είναι μάταιο να ελπίζουμε ότι η ενοποίηση του παγκόσμιου οικονομικού πεδίου, την οποία συνεχίζουν να εγγυώνται οι απανταχού ευρωπαϊκές «εναρμονίσεις» νομοθεσιών, θα οδηγήσει, βάσει και μόνο της λογικής της, σε μια πραγματική οικουμενίκευση;
Θα γίνει η σημερινή συγκυρία ευκαιρία για να ευνοηθεί η προοδευτική ανάδυση κάποιων νέων ευρωπαϊκών πολιτικών, και στη συνέχεια παγκόσμιων, δυνάμεων που θα έχουν τη δύναμη να επιβάλουν σταδιακά τη δημιουργία ορισμένων υπερεθνικών πολιτικών κλιμακίων, τα οποία θα είναι επιφορτισμένα με την ευθύνη να ελέγχουν τις κυρίαρχες οικονομικές δυνάμεις και να τις καθυποτάσσουν σε στόχους πραγματικά οικουμενικούς;
ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ, σε μια Ευρώπη έτσι όπως ακριβώς είναι, δηλαδή συρρικνωμένη σε μια κεντρική τράπεζα και σε ένα ενιαίο νόμισμα και υποταγμένη στην επικυριαρχία του άνευ ορίων ανταγωνισμού, η προοπτική αυτή φαντάζει απελπιστικά αισιόδοξη.
