Ευκαιρίες ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία στον τομέα της μελισσοκομίας

Του δρ. Δημήτρη Κουρέτα, περιφερειάρχη Θεσσαλίας

Η ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ αγορά έχει οδηγήσει (όλο και περισσότερο) την πρωτογενή παραγωγή σε μια κατεύθυνση συμπίεσης του κόστους, κυρίως μέσα από πρακτικές μη ασφαλούς παραγωγής και αναζήτησης πρώτων υλών που εξυπηρετούν τη μαζική βιομηχανία τροφίμων.

Η Ελλάδα, ως μια περιοχή πρωτογενούς παραγωγής, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί με όρους μαζικής φθηνής παραγωγής, διότι το μέγεθός της δεν επιτρέπει τη μετάβαση σε τέτοιου είδους εκμεταλλεύσεις. Το πλεονέκτημά της (υπήρξε και οφείλει να συνεχίσει να υπάρχει) ήταν οι μικρές παραγωγές, που με κόπο, μεράκι και σεβασμό στον άνθρωπο μπορούσε να αντλήσει από το χώμα της.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ γη και οι άνθρωποί της, απόλυτα συμφιλιωμένοι με το κοινό τους μέλλον, μπορούν να παράγουν καταπληκτικά προϊόντα. Σαφέστατα οι συνέργειες τέτοιων μικρών παραγωγών μπορούν να δώσουν το απαραίτητο μέγεθος εξωστρέφειας, χωρίς όμως να υποτιμούμε τις διατροφικές ανάγκες της ίδιας της χώρας. Μια σημαντική παραγωγή στη χώρα μας είναι το μέλι.

Ειδικότερα:

• Το βαμβάκι είναι ένα εντατικά καλλιεργούμενο προϊόν σε κάποιες περιοχές στη χώρα, όπως στη Θεσσαλία. Το μέλι βαμβακιού υπερέχει έναντι των άλλων ποικιλιών μελιού στη συγκέντρωση υπεροξειδίου του υδρογόνου (H2O2, το κοινό οξυζενέ). Τα τελευταία χρόνια, η φαρμακοβιομηχανία χρησιμοποιεί με αυξανόμενους ρυθμούς μέλι σε επιθέματα τραυμάτων. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το μέλι αυτό θα μπορούσε να προωθηθεί στη συγκεκριμένη αλυσίδα μεταποίησης και χρήσης, με τιμή πάνω από 200 ευρώ το κιλό. Απαιτεί, όμως, μια κεντρική συμφωνία μεταξύ γεωργών, κρατικών δομών και μελισσοκόμων. Οι μελισσοκόμοι να εφαρμόζουν μια ορθή μελισσοκομική πρακτική παραγωγής βαμβακόμελου (το οποίο κρίνεται ως εύκολο βήμα έπειτα από εκπαίδευσή τους).
• Η μελισσοκομία είναι νομαδική και ο Έλληνας μελισσοκόμος πλεονεκτεί λόγω θέσης. Υπάρχει ένα ελληνικό μέλι που παράγεται από τα πευκοδάση. Το μέλι πεύκου. Για να παραχθεί το μέλι πεύκου, μεσολαβεί ένα κοκκοειδές έντομο που ονομάζεται Marchalina
  Hellenica. Όπως εύκολα αποκαλύπτεται, είναι ένα ενδημικό έντομο του Αιγαίου (υπάρχει και στα παράλια της Τουρκίας). Το μέλι πεύκου δεν παράγεται πουθενά αλλού στον κόσμο.
  Πουθενά αλλού. Αυτό το δεδομένο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κριτήρια προώθησης ενός προϊόντος στην παγκόσμια -ανοιχτή πλέον- αγορά. Ένα προϊόν που υπάρχει μόνο στην Ελλάδα (και στην Τουρκία). Ένα προϊόν που, με βάση τα χαρακτηριστικά του, έχει αξιόλογες βακτηριοστατικές ιδιότητες και το οποίο θα μπορούσε να αποτελεί για τον Έλληνα μελισσοκόμο ό,τι και το ακριβότερο μέλι στον κόσμο, το μέλι Manouka της Νέας Ζηλανδίας.

ΌΣΟΝ ΑΦΟΡΑ τα υπόλοιπα προϊόντα της μέλισσας:

• Η γύρη και ο βασιλικός πολτός χαρακτηρίζονται ως λειτουργικά τρόφιμα (neutraceuticals), των οποίων η αξία αυξάνει καθώς αυξάνει η ζήτησή τους και η εκτίμησή τους από το αγοραστικό κοινό. Η πρόπολη και το δηλητήριο της μέλισσας, που δεν είναι τρόφιμα και έχουν πληθώρα βιολογικών δράσεων, θεραπευτικών, ακόμα και καλλυντικών εφαρμογών, αποτελούν επίσης περιζήτητα προϊόντα με μεγάλη ζήτηση και υψηλή τιμή, ειδικά το δηλητήριο. Η πρόπολη είναι συστατικό σε πολλά φαρμακευτικά και καλλυντικά σκευάσματα και το ίδιο και το δηλητήριο, που πιστεύουμε ότι θα αποτελέσει σημαντικό -εξαγώγιμο κυρίως- προϊόν, αν υποστηριχθεί κατάλληλα η παραγωγή του.
• Μεγάλο ενδιαφέρον, επίσης, έχει η ζύμωση του μελιού σε υδρόμελι («κρασί» από μέλι), η απόσταξή του σε μουντοβίνα («τσίπουρο» από μέλι) ή η περαιτέρω ζύμωσή του σε «ξίδι» από μέλι. Εξάλλου, ήδη η ποτοποιία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το μέλι. Υπάρχουν μπίρες με μέλι στην ελληνική αγορά, ρακόμελα, και πιθανά να δούμε και κρασί με μέλι (honeyed wine) σύντομα.
• Το κερί τροφοδοτεί κηροπλαστεία ή κηρηθροποιεία που εφοδιάζουν τους μελισσοκόμους, βιοτεχνίες παραγωγής διακοσμητικών κεριών και είναι βασικό συστατικό στις περίφημες παραδοσιακές κεραλοιφές που εμφανίζουν σήμερα μεγάλη ζήτηση (θα ασχοληθούμε σε άλλο άρθρο με τις κεραλοιφές).
• Ο μελισσοκομικός τουρισμός δεν έχει αναπτυχθεί στη χώρα μας, ενώ στη γειτονική Τουρκία ανθεί. Μελισσοκόμοι από όλη την Ευρώπη συνδυάζουν επισκέψεις σε φυσικά ή πολιτιστικά αξιοθέατα με επισκέψεις σε μελισσοκομεία, μελισσοκομικά ινστιτούτα, μελισσοκομικά μουσεία, γιορτές μελιού ή συσκευαστήρια μελιού.

Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Θεσσαλίας, με τα προγράμματα ενίσχυσης της έρευνας και επιχειρηματικότητας από το ΕΣΠΑ 2021-2027, επιδοτεί αρκετές τέτοιες προσπάθειες στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στον ΕΛΓΟ, στα Ινστιτούτα της ΓΓΕΤ στη Θεσσαλία, καθώς και πρόσφατα επιχειρήσεις σε συνεργασία με τον ερευνητικό ιστό, για να αναδείξει το θεσσαλικό μέλι.