Ευπατρίδης

Λέει ο βασιλιάς στο «Τέλος καλό όλα καλά» (All’s Well That Ends Well) του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

«Είναι παράξενο: τα αίματά μας, αν τα βάλει κάποιος όλα μαζί, δεν έχουνε καμιά διαφορά, στο χρώμα, στο βάρος, και στη θερμοκρασία, όμως, τα μυαλά πολλών κάνουν μεγάλες διακρίσεις. […] Εκεί όπου μεγάλοι τίτλοι παραφουσκώνουν τον άνθρωπο, αλλά δεν υπάρχει αρετή καμία, το ίδιο το αξίωμα δεν αξίζει παραπάνω από φουσκωμένο ασκί. Το καλό είναι καλό από μόνο του, δεν έχει όνομα, το ίδιο και το κακό: η ποιότητα του ανθρώπου εκτιμάται από αυτό που είναι ουσιαστικά ο χαρακτήρας του, όχι απ’ το αξίωμά του, το ‘δωσε η ίδια η φύση, δεν τα κληρονόμησε (τα χαρίσματα) από προγόνους, είναι χαρίσματα εκ γενετής. Και είναι γελοίο ν’ αρνιέσαι χαρίσματα, γιατί είσαι τάχα απόγονος κάποιου χαρισματικού, χωρίς να έχεις τα προσόντα του προγόνου σου. Η αξία του ανθρώπου εκπηγάζει από τις ίδιες του τις πράξεις, όχι από τα έργα των προγόνων του».

Όχι απ’ το αξίωμα, όχι από το γένος. Στο τελευταίο μένω και αλλού το πηγαίνω. Ευπατρίδης, αν δεν κάνω λάθος, είναι ο καταγόμενος από ευγενές γένος, ο αριστοκράτης. Έτσι ονόμαζαν στην αρχαία Αθήνα τους αριστοκρατικούς.

Έχουν και οι σύγχρονες δημοκρατίες τους ευπατρίδες τους. Λιγοστούς. Εκτός από το γένος και την όποια προσφορά τους, είναι αριστοκράτες και κατά το πνεύμα. Καλλιεργημένοι, πολύγλωσσοι, με ευγένεια, μετριοπαθείς, χωρίς πόζα κι ανυπόφορη πρόζα.

Διαβάζοντας τα μηνύματα για την εκδημία του Αναστάση Παπαληγούρα -γιου του διανοούμενου στην πολιτική Παναγή, από τους συνδιαμορφωτές της ευρωπαϊκής πορείας της Ελλάδας- παρατηρώ ότι σχεδόν όλοι μνημονεύουν τον ευπατρίδη.

Είδος προς εξαφάνιση στην πολιτική. Μη μου πεις ότι «πρίγκιπες» στην επικράτειά της είναι αρκετοί, και με βιογραφικά καλά. Άλλο μετρά κι όχι τα μπονζούρ και μπονσουάρ, όπως θα έγραφε κι ο Ψαθάς. Ο Σαιξπήρος χαμογελά.