Ευθανασία: Η Γαλλία αλλάζει τον νόμο και ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την επιλογή του τέλους

Η απόφαση της Γαλλίας να επιτρέψει υπό αυστηρές προϋποθέσεις την υποβοηθούμενη αυτοκτονία επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο δύσκολα ηθικά και νομικά ζητήματα: Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το τέλος της ζωής ενός ανθρώπου που πάσχει από ανίατη ασθένεια;

Πριν λίγες ημέρες ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμάνουελ Μακρόν, επικύρωσε νόμο που επιτρέπει την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, ο οποίος είχε ψηφιστεί από το γαλλικό Κοινοβούλιο έναν μήνα πριν. Η μεταρρύθμιση δίνει πρόσβαση στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία για ενήλικες ασθενείς με παθήσεις που κρίνονται ανίατες και προκαλούν αφόρητο πόνο.

Η διαφορά της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, που θεσπίστηκε στη Γαλλία, από την ευθανασία, που ισχύει σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης, είναι ότι στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία ο ασθενής λαμβάνει μόνος του την ουσία που θα τερματίσει τη ζωή του, εκτός αν δεν είναι ικανός να το πράξει συνήθως λόγω σωματικής ανικανότητας, ενώ στην περίπτωση της ευθανασίας ο γιατρός χορηγεί το θανατηφόρο φάρμακο στον ασθενή.

Στην Ελλάδα και οι δύο πράξεις είναι παράνομες. Ωστόσο, αρκετές χώρες έχουν θεσπίσει ήδη τουλάχιστον μία από τις δύο πρακτικές. Η Ολλανδία ήταν η πρώτη χώρα που νομιμοποίησε την ευθανασία το 2002, με την προϋπόθεση ότι ο ασθενής υποφέρει από αφόρητους πόνους και ότι δεν υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της υγείας του. H ευθανασία ή υποβοηθούμενη αυτοκτονία (στην Ολλανδία επιτρέπονται και οι δύο μέθοδοι) επιτρέπονται πλέον για όλες τις ηλικίες, με την εξαίρεση ότι μέχρι και τα 15 απαιτείται συναίνεση των γονέων ή κηδεμόνων. Θεωρητικά ο νόμος δεν απαγορεύει την πρόσβαση σε μη Ολλανδούς πολίτες, αλλά στην πράξη είναι σχεδόν αδύνατη καθώς ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά τον ασθενή και το ιατρικό του ιστορικό πριν υπογράψει για ευθανασία ή υποβοηθούμενη αυτοκτονία.

Το Βέλγιο έχει παρόμοιο σύστημα με την Ολλανδία. Και οι δύο μέθοδοι είναι αποδεκτές, εφόσον πληρούνται αυστηρές προϋποθέσεις υγείας και δεν υπάρχει κατώτατο ηλικιακό όριο αλλά απαιτείται συναίνεση των γονέων ή κηδεμόνων για τους ανήλικους. Οι ξένοι υπήκοοι θεωρητικά δεν αποκλείονται, όμως και στην περίπτωση του Βελγίου, οι νομικοί όροι κάνουν πολύ δύσκολη την πρόσβαση για κάποιον ξένο.

Στην Ελβετία, από το 1942, επιτρέπεται μόνο η υποβοηθούμενη αυτοκτονία, εφόσον είναι ξεκάθαρο ότι ο άνθρωπος που βοηθάει τον ασθενή δεν έχει ιδιοτελή κίνητρα για τον θάνατό του, ενώ η ευθανασία απαγορεύεται ακόμη αυστηρά. H πρακτική επιτρέπεται και για όσους δεν είναι κάτοικοι της Ελβετίας με τις πιο ελαστικές προϋποθέσεις, συγκριτικά με τις άλλες χώρες. Αυτός είναι ο λόγος που αρκετοί πολίτες άλλων χωρών επισκέπτονται την Ελβετία, εφόσον πάσχουν από μία ανίατη νόσο, ώστε να δώσουν τέλος στη ζωή τους (ιατρικός τουρισμός).

Οι χώρες που δεν επιτρέπουν την ευθανασία, αλλά μόνο την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, όπως η Ελβετία, είναι η Γερμανία, η Αυστρία και προσφάτως, με την ψήφιση του νέου νόμου, η Γαλλία. Επίσης, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία επιτρέπεται σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ, όπως το Όρεγκον, η Ουάσινγκτον και η Καλιφόρνια. Στις τρεις παραπάνω χώρες, όπως και στις πολιτείες των ΗΠΑ, η συγκεκριμένη πρακτική επιτρέπεται μόνο σε ενήλικες. Από τις χώρες της Ευρώπης, η ευθανασία επιτρέπεται επίσης στην Ισπανία και στο Λουξεμβούργο.

Στην Πορτογαλία το Κοινοβούλιο έχει ψηφίσει νόμο από το 2023, στον οποίο άσκησε βέτο ο τότε πρόεδρος της χώρας Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα. Τελικά, η Βουλή κατάφερε μετά από πέντε ψηφοφορίες να ξεπεράσει το βέτο του προέδρου αλλά «προσέκρουσε» στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο έκρινε ορισμένα άρθρα αντισυνταγματικά. Έτσι ο νόμος στην πράξη δεν έχει εφαρμοστεί και παραμένει ανενεργός.

Στην Ιταλία δεν υπάρχει νόμος που να επιτρέπει την ευθανασία, ωστόσο το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει αποποινικοποιήσει από το 2019 την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Στη Σλοβενία το ζήτημα της ευθανασίας έχει προκαλέσει «πολιτικό θρίλερ». Μετά από ένα συμβουλευτικό (μη δεσμευτικό) δημοψήφισμα το 2024, όπου το 55% ψήφισε υπέρ της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, το Κοινοβούλιο της χώρας ψήφισε τον νόμο τον Ιούλιο του 2025. Ωστόσο, μια συμμαχία οργανώσεων πολιτών συγκέντρωσε 40.000 υπογραφές κατά της απόφασης και, σύμφωνα με το δίκαιο της Σλοβενίας, προκάλεσε νέο, δεσμευτικό αυτή τη φορά δημοψήφισμα. Το 53% απέρριψε το νομοσχέδιο, το οποίο τελικά ακυρώθηκε.

Εκτός από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ελβετία, πρόσβαση στην ευθανασία για ανηλίκους επιτρέπει και η Κολομβία από την ηλικία των 6 ετών, ενώ μετά τα 14 δεν απαιτείται η συγκατάθεση των γονέων. Μάλιστα στην Κολομβία, το 2021, έγινε μεταρρύθμιση που επιτρέπει την ευθανασία ακόμη και για ασθενείς που δεν βρίσκονται σε τερματικό στάδιο της ασθένειας, εφόσον βιώνουν έντονο πόνο από ανίατη νόσο. Από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής η πρόσβαση στην ευθανασία επιτρέπεται επίσης στο Εκουαδόρ και στην Ουρουγουάη, στην οποία ο νόμος ψηφίστηκε πέρυσι. Άλλες χώρες εκτός Ευρώπης που επιτρέπουν την ευθανασία είναι η Νέα Ζηλανδία, ο Καναδάς και η Αυστραλία.

Το ζήτημα για το αν θα πρέπει να νομιμοποιηθεί ή όχι η ευθανασία δεν έχει προφανώς μία ξεκάθαρη απάντηση.

Ο Αλέξανδρος Βέλιος, δημοσιογράφος, συγγραφέας και μεταφραστής, πριν δώσει τέλος στη ζωή του, αφού είχε διαγνωστεί με όγκο στο παχύ έντερο σε προχωρημένη μορφή, είχε πει: «Όταν έμαθα ότι ήμουν άρρωστος και μάλιστα πως ήταν σοβαρή η κακοήθεια που είχα, η σκέψη ότι είχα τη διαφυγή της ευθανασίας στη Ζυρίχη ήταν για εμένα λυτρωτική. Θα ήμουν απαρηγόρητος αν ένιωθα ότι είμαι παγιδευμένος σε ένα σώμα που με προδίδει». Τελικά, άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στον Γέρακα, καταναλώνοντας υπερβολική δόση ηρεμιστικών.

Η πρόσφατη περίπτωση της Ισπανίδας Νοέλια Καστίγιο είχε συγκλονίσει. Η 25χρονη είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει ύστερα από ομαδικό βιασμό που υπέστη και τελικά έμεινε παράλυτη και υπέφερε από συνεχείς πόνους. Η ίδια μετά από τεράστια δικαστική διαμάχη για να λάβει ευθανασία είχε πει: «Θέλω να φύγω τώρα και να σταματήσω να υποφέρω, τελεία και παύλα. Κανένα μέλος της οικογένειάς μου δεν είναι υπέρ της ευθανασίας. Και τι γίνεται με όλο τον πόνο που έχω υποστεί όλα αυτά τα χρόνια; Δεν έχω όρεξη να κάνω τίποτα: να βγαίνω έξω, να τρώω, να μην κάνω τίποτα. Ο ύπνος είναι πολύ δύσκολος για μένα και έχω πόνους στην πλάτη και τα πόδια».

Ταυτόχρονα όμως, υπάρχουν και ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως από πιο συντηρητικούς ή θρησκευτικούς κύκλους που υποστηρίζουν ότι ο Θεός δίνει τη ζωή και Εκείνος επιλέγει πότε θα την πάρει, από ιατρικούς Συλλόγους, που εκτιμούν ότι δουλειά του γιατρού είναι να κάνει το παν για να σώσει μία ζωή αλλά και από οργανώσεις ΑμεΑ που υπογραμμίζουν τον κίνδυνο να υποτιμηθεί η αξία της ανθρώπινης ζωής και να οδηγηθούν άτομα στην απόφαση της ευθανασίας επειδή αισθάνονται ότι επιβαρύνουν τους γύρω τους. Ακόμη επισημαίνεται ότι ίσως υπάρξουν περιπτώσεις λανθασμένων ιατρικών διαγνώσεων ή και κακόβουλης χειραγώγησης του ασθενούς από συγγενείς που προσβλέπουν σε κληρονομιές, παρότι κάτι τέτοιο είναι παράνομο. 

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.