Έγινε εκατομμυριούχος χωρίς ένα δολάριο κέρδους. Ο 23χρονος με τις σαγιονάρες που άλλαξε τη Wall Street

Οι χρηματιστές περιμένουν μπροστά στις οθόνες τους. Η διαπραγμάτευση της μετοχής της Netscape Communications στο Nasdaq δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, αλλά το κλίμα έχει ηλεκτριστεί.

Οι εντολές αγοράς συσσωρεύονται με τέτοια ταχύτητα ώστε το ντεμπούτο καθυστερεί. Η ζήτηση έχει ξεφύγει από κάθε πρόβλεψη.

Η αρχική τιμή διάθεσης έχει οριστεί στα 28 δολάρια ανά μετοχή — διπλάσια από τα 14 δολάρια που σχεδίαζαν αρχικά οι ανάδοχοι της έκδοσης. Όταν η πρώτη συναλλαγή πραγματοποιείται, η τιμή δεν βρίσκεται στα 28 δολάρια.

Βρίσκεται στα 71. Λίγο αργότερα η μετοχή αγγίζει σχεδόν τα 75 δολάρια, προτού κλείσει στα 58,25 δολάρια. Μέσα σε μία συνεδρίαση, η αξία μιας εταιρείας που δεν έχει συμπληρώσει ούτε ενάμιση χρόνο ζωής πλησιάζει τα 2,9 δισ. δολάρια.

Η Netscape δεν έχει παρουσιάσει ποτέ καθαρά κέρδη. Δεν διαθέτει εργοστάσια, ακίνητα ή κάποιο από τα παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιεί μέχρι τότε η Wall Street για να μετρήσει την ισχύ μιας επιχείρησης.

Διαθέτει, όμως, κάτι που ξαφνικά φαίνεται πιο πολύτιμο από όλα αυτά: Την πόρτα προς το Διαδίκτυο.

Ο νεαρός που κάνει το Internet ανθρώπινο

Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Μαρκ Αντρέεσεν, ένας νεαρός προγραμματιστής που λίγα χρόνια νωρίτερα εργάζεται στο National Center for Supercomputing Applications του Πανεπιστημίου του Ιλινόι.

Εκεί συμμετέχει στη δημιουργία του Mosaic, ενός από τα πρώτα προγράμματα περιήγησης που επιτρέπουν στον χρήστη να βλέπει εικόνες και κείμενο μέσα στην ίδια σελίδα.

Μέχρι τότε, το Internet παραμένει ένας δύσχρηστος κόσμος εντολών, πρωτοκόλλων και γραμμών κειμένου. Αφορά κυρίως ακαδημαϊκούς, επιστήμονες και ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να χειρίζονται υπολογιστικά δίκτυα.

Το Mosaic αλλάζει την εμπειρία. Ο Παγκόσμιος Ιστός αποκτά εικόνα, χρώμα και συνδέσμους που μπορεί να ακολουθήσει ακόμη και ένας αρχάριος. Το Internet παύει να μοιάζει με εργαλείο εργαστηρίου και αρχίζει να θυμίζει μέσο επικοινωνίας για εκατομμύρια ανθρώπους.

Ο επιχειρηματίας Τζιμ Κλαρκ, ιδρυτής της Silicon Graphics, βλέπει αμέσως την ευκαιρία. Εντοπίζει τον Αντρέεσεν και μαζί ιδρύουν, τον Απρίλιο του 1994, την εταιρεία που αρχικά ονομάζεται Mosaic Communications και λίγο αργότερα μετονομάζεται σε Netscape Communications.

Ο Αντρέεσεν είναι μόλις 23 ετών όταν ξεκινά η Netscape. Την ημέρα της χρηματιστηριακής εισαγωγής της είναι 24.

Σε λιγότερο από δύο χρόνια γίνεται το πρόσωπο μιας νέας επιχειρηματικής γενιάς.

Ο browser που κατακτά τον Ιστό

Το Netscape Navigator κυκλοφορεί στα τέλη του 1994. Η εξάπλωσή του είναι εκρηκτική.

Μέσα σε λίγους μήνες κατακτά τη συντριπτική πλειονότητα της αγοράς των browsers. Οι εκτιμήσεις της εποχής τοποθετούν το μερίδιό του πάνω από το 80%, ενώ ορισμένες το φέρνουν κοντά στο 90%.

Για εκατομμύρια ανθρώπους, ο Navigator γίνεται η πρώτη πραγματική επαφή με τον Παγκόσμιο Ιστό.

Η Netscape δεν πουλά απλώς ένα πρόγραμμα. Διεκδικεί τον έλεγχο της κεντρικής πύλης μέσα από την οποία οι χρήστες θα μπαίνουν στη νέα ψηφιακή οικονομία.

Και αυτό ακριβώς βλέπουν οι επενδυτές το καλοκαίρι του 1995. Δεν αγοράζουν μια εταιρεία λογισμικού με περιορισμένα έσοδα και ζημιογόνο ισολογισμό. Αγοράζουν την πιθανότητα η Netscape να γίνει ο ιδιοκτήτης της εισόδου προς ολόκληρο το Internet.

Η Wall Street καταργεί έναν παλιό κανόνα

Μέχρι εκείνη την ημέρα, οι περισσότερες επιχειρήσεις πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να παράγουν σταθερά κέρδη προτού ζητήσουν από το χρηματιστήριο μια μεγάλη αποτίμηση.

Η Netscape ανατρέπει αυτόν τον κανόνα. Κατά τα πρώτα δύο τρίμηνα λειτουργίας της έχει έσοδα περίπου 16,6 εκατ. δολαρίων και συνολικές ζημιές περίπου 4,3 εκατ. δολαρίων. Η ίδια προειδοποιεί ότι ενδέχεται να συνεχίσει να εμφανίζει ζημιές.

Κι όμως, η αγορά την αποτιμά σε δισεκατομμύρια. Οι επενδυτές παύουν να ρωτούν μόνο πόσα κερδίζει σήμερα μια εταιρεία. Αρχίζουν να ρωτούν πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει αύριο.

Η ανάπτυξη, το μερίδιο αγοράς, η ταχύτητα προσέλκυσης χρηστών και η δυνατότητα κυριαρχίας σε μια νέα πλατφόρμα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τα παραδοσιακά κέρδη. Η Wall Street δεν αγοράζει πια μόνο ισολογισμούς. Αγοράζει προσδοκίες.

Εκατομμυριούχοι μέσα σε μία ημέρα

Η εκρηκτική άνοδος της μετοχής δημιουργεί τεράστιο πλούτο σχεδόν στιγμιαία.

Οι ιδρυτές, τα στελέχη, οι πρώτοι εργαζόμενοι και οι επενδυτές της Netscape βλέπουν την αξία των συμμετοχών τους να πολλαπλασιάζεται μέσα σε ώρες.

Ο Αντρέεσεν μετατρέπεται σε σύμβολο του νέου καπιταλισμού της Silicon Valley: νέος, αντισυμβατικός, χωρίς κοστούμι και γραβάτα, με μια τεχνολογία που υπόσχεται να ανατρέψει τις παλιές αυτοκρατορίες.

Τον Φεβρουάριο του 1996, το Time τον τοποθετεί στο εξώφυλλό του ξυπόλυτο, καθισμένο σε έναν χρυσό θρόνο. Δεν είναι απλώς ένα πορτρέτο ενός επιτυχημένου προγραμματιστή. Είναι η εικόνα μιας ολόκληρης εποχής που πιστεύει ότι οι νέοι δημιουργοί του Internet μπορούν να γίνουν οι νέοι βασιλιάδες της οικονομίας. Ο πλούτος δεν απαιτεί πλέον δεκαετίες συσσώρευσης.

Μπορεί να δημιουργηθεί μέσα σε μία χρηματιστηριακή συνεδρίαση.

Το σήμα που περίμενε η Silicon Valley

Η IPO της Netscape δεν δημιουργεί μόνη της τη φούσκα των dot-com. Λειτουργεί, όμως, ως το μεγάλο σήμα εκκίνησης.

Αποδεικνύει στα venture capital, στις επενδυτικές τράπεζες και στους ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων ότι μια εταιρεία του Internet μπορεί να φτάσει στο χρηματιστήριο γρήγορα, χωρίς να έχει ακόμη κερδοφορία, και να ανταμειφθεί με αποτίμηση δισεκατομμυρίων.

Το μοντέλο γίνεται ακαταμάχητο. Τα επενδυτικά κεφάλαια κατευθύνονται μαζικά προς τη Silicon Valley. Νέες επιχειρήσεις ξεπηδούν με ταχύτητα. Οι δημόσιες εγγραφές πολλαπλασιάζονται και η κατάληξη «.com» αρχίζει να λειτουργεί σχεδόν ως μαγικό εισιτήριο για την άντληση χρημάτων.

Σταδιακά, η λογική της μελλοντικής ανάπτυξης μετατρέπεται σε άρνηση κάθε οικονομικού περιορισμού.

Εταιρείες χωρίς βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, χωρίς σταθερά έσοδα και συχνά χωρίς σαφή προϊόντα αποκτούν τεράστιες αποτιμήσεις.

Η υπόσχεση του Internet είναι πραγματική. Οι τιμές, όμως, αρχίζουν να απομακρύνονται από κάθε ρεαλιστική προσδοκία.

Ο γίγαντας που αντιλαμβάνεται την απειλή

Στο Ρέντμοντ της Ουάσιγκτον, η Microsoft παρακολουθεί την άνοδο της Netscape με ανησυχία.

Ο Μπιλ Γκέιτς καταλαβαίνει ότι ο browser δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα. Μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα πλατφόρμα πάνω από το λειτουργικό σύστημα.

Αν οι χρήστες εκτελούν εφαρμογές μέσα από τον browser, η κυριαρχία των Windows κινδυνεύει να χάσει τη σημασία της.

Η Microsoft απαντά με τον Internet Explorer, τον οποίο συνδέει στενά με τα Windows και διαθέτει χωρίς ξεχωριστή χρέωση. Αρχίζει ο πρώτος μεγάλος «πόλεμος των browsers».

Η Netscape έχει το προβάδισμα στην τεχνολογία και στην αγορά. Η Microsoft, όμως, διαθέτει ένα όπλο που δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί: τα Windows βρίσκονται ήδη εγκατεστημένα στη μεγάλη πλειονότητα των προσωπικών υπολογιστών.

Ο Internet Explorer φτάνει στον χρήστη μαζί με το λειτουργικό σύστημα. Ο Navigator πρέπει να κερδίσει τον χρήστη ξεχωριστά.

ShutterstockΗ εταιρεία που άναψε τη φωτιά χάνει τη μάχη

Το μερίδιο της Netscape αρχίζει να υποχωρεί.

Ο πόλεμος με τη Microsoft γίνεται όλο και πιο άνισος, ενώ η πρακτική σύνδεσης του Internet Explorer με τα Windows θα βρεθεί αργότερα στο επίκεντρο της ιστορικής αντιμονοπωλιακής υπόθεσης εναντίον της Microsoft.

Το 1998, η Netscape συμφωνεί να εξαγοραστεί από την AOL. Η εταιρεία που λίγα χρόνια νωρίτερα εμφανίζεται έτοιμη να ελέγξει το μέλλον του Internet χάνει την ανεξαρτησία της. Η εμπορική κυριαρχία του Navigator εξανεμίζεται και ο Internet Explorer κατακτά την αγορά.

Η Netscape δεν γίνεται ποτέ η αυτοκρατορία που προεξοφλεί η Wall Street την ημέρα της IPO.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αποτυγχάνει να αλλάξει τον κόσμο.

Η εταιρεία εξαφανίζεται, αλλά ο κώδικάς της επιβιώνει

Η Netscape αφήνει πίσω της μια κληρονομιά πολύ μεγαλύτερη από τη χρηματιστηριακή της διαδρομή.

Η εταιρεία αναπτύσσει το SSL, την τεχνολογία κρυπτογράφησης που επιτρέπει την ασφαλή μετάδοση δεδομένων στο Διαδίκτυο και γίνεται θεμέλιο των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Χωρίς την ασφαλή σύνδεση ανάμεσα στον browser και στον server, το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι διαδικτυακές πληρωμές και η ψηφιακή τραπεζική δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με την ίδια ταχύτητα.

Το 1998, η Netscape δημοσιοποιεί τον πηγαίο κώδικα του browser της και δημιουργεί τον οργανισμό Mozilla. Από αυτή την κίνηση θα γεννηθεί αργότερα το οικοσύστημα που οδηγεί στον Firefox.

Ακόμη και η JavaScript, η γλώσσα που εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα των σύγχρονων ιστοσελίδων, δημιουργείται από τον Μπρένταν Άιχ κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Netscape.

Η εταιρεία χάνει τον πόλεμο των browser.  Οι τεχνολογίες της, όμως, ενσωματώνονται στα θεμέλια του σύγχρονου Internet.

Η φούσκα σκάει, αλλά το Internet μένει

Η χρηματιστηριακή ευφορία κορυφώνεται στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Η πεποίθηση ότι το Internet καταργεί τους παλιούς οικονομικούς κανόνες κυριαρχεί. Οι επενδυτές χρηματοδοτούν εταιρείες που καίνε τεράστια ποσά μετρητών, με την προσδοκία ότι η ταχεία ανάπτυξη θα δημιουργήσει κάποτε κέρδη.

Τον Μάρτιο του 2000, η πραγματικότητα επιστρέφει βίαια. Η φούσκα σκάει.

Ο Nasdaq καταρρέει, χιλιάδες επενδυτές χάνουν χρήματα και πολλές εταιρείες που παρουσιάζονταν ως οι αυριανοί γίγαντες εξαφανίζονται. Τρισεκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας εξανεμίζονται.

Όμως τα δίκτυα, τα κέντρα δεδομένων, το λογισμικό, οι οπτικές ίνες και οι δεξιότητες που χρηματοδοτούνται μέσα στην περίοδο της υπερβολής δεν χάνονται.

Πάνω σε αυτά θα χτιστούν αργότερα η Google, η Amazon, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το cloud και η οικονομία των εφαρμογών.

Η φούσκα καταστρέφει πλούτο. Ταυτόχρονα, αφήνει πίσω της τις υποδομές μιας νέας οικονομικής εποχής.

Από το Internet στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Τρεις δεκαετίες αργότερα, η ιστορία της Netscape ακούγεται ξανά οικεία.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσελκύει τεράστια κεφάλαια. Οι αποτιμήσεις βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην προσδοκία ότι η νέα τεχνολογία θα μεταμορφώσει κάθε κλάδο της οικονομίας. Εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια σε υπολογιστική ισχύ, data centers και μοντέλα των οποίων η τελική εμπορική αξία δεν έχει ακόμη αποδειχθεί πλήρως.

Η σύγκριση με το 1995 δεν σημαίνει ότι η AI είναι ψευδαίσθηση.

Ούτε το Internet ήταν. Σημαίνει ότι μια αληθινή τεχνολογική επανάσταση μπορεί να συνοδεύεται από πραγματικές καινοτομίες, λανθασμένες αποτιμήσεις, γιγαντιαίες υπερβολές και εταιρείες που τελικά δεν επιβιώνουν. Η ίδια διάκριση ανάμεσα στην τεχνολογία και στην τιμή της βρίσκεται στο επίκεντρο των σύγχρονων συγκρίσεων ανάμεσα στην IPO της Netscape και στην έκρηξη των επενδύσεων γύρω από την AI.

Η αγορά μπορεί να έχει δίκιο για το μέλλον και άδικο για τους νικητές του. Το 1995 βλέπει σωστά ότι το Internet θα αλλάξει τον κόσμο.

Δεν προβλέπει σωστά ποια εταιρεία θα κυριαρχήσει σε αυτόν.

ShutterstockΗ ημέρα που η Wall Street άρχισε να αγοράζει το αύριο

Η 9η Αυγούστου 1995 δεν είναι απλώς η ημέρα μιας θεαματικής χρηματιστηριακής εισαγωγής.

Είναι η στιγμή που μια νέα φιλοσοφία κατακτά τη Wall Street. Μια εταιρεία μπορεί να μην έχει κέρδη, αλλά να διαθέτει δίκτυο. Μπορεί να μην έχει σταθερές ταμειακές ροές, αλλά να αναπτύσσεται εκρηκτικά.

Μπορεί να μην έχει αποδείξει ότι θα επιβιώσει, αλλά να βρίσκεται στο κέντρο μιας τεχνολογικής επανάστασης.

Από εκείνη την ημέρα, η χρηματιστηριακή αξία παύει να αποτυπώνει μόνο όσα έχει ήδη πετύχει μια επιχείρηση. Αρχίζει να ενσωματώνει όσα πιστεύουν οι επενδυτές ότι μπορεί κάποτε να πετύχει.

Αυτή η μετατόπιση δημιουργεί τεράστιο πλούτο, χρηματοδοτεί καινοτομίες και επιταχύνει την τεχνολογική πρόοδο.

Γεννά, όμως, και φούσκες. Η Netscape δεν γίνεται ο τελικός νικητής του Διαδικτύου. Χάνει την κυριαρχία της, εξαγοράζεται και τελικά εξαφανίζεται ως αυτόνομη εταιρεία.

Ωστόσο, στις 9 Αυγούστου 1995 πετυχαίνει κάτι μεγαλύτερο από μια άνοδο της μετοχής της.

Πείθει τη Wall Street ότι το Internet δεν είναι ένα ακόμη προϊόν της βιομηχανίας υπολογιστών. Είναι η επόμενη οικονομική εποχή. Και από εκείνο το πρωινό, οι αγορές δεν αγοράζουν πια μόνο τα κέρδη του παρόντος.

Αρχίζουν να πληρώνουν δισεκατομμύρια για την πιθανότητα κάποιος να έχει ήδη κατασκευάσει το μέλλον.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.