Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ: Η μεταφυσική ενός αποχαιρετισμού
Φόρτωση Text-to-Speech…
Θα το έλεγε κανείς μεταφυσικό. Την ώρα που το φέρετρο της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ βγήκε από την Μητρόπολη, ο ήλιος κρύφτηκε πίσω από τα σύννεφα. Οι γαλανόλευκες γύρω από τον ναό κυμάτιζαν από τον έντονο αέρα σαν να ήθελαν να γνέψουν αντίο σε μιαν οικουμενική Ελληνίδα. Θα μπορούσε να την αποκαλέσει κανείς ως την τελευταία Βυζαντινή, που δόξασε την ιστορία της πατρίδας στα πέρατα της υφηλίου. Ο κόσμος με πειθαρχημένο συναίσθημα αποχαιρέτισε μια σπουδαία προσωπικότητα η οποία σε κάθε συνέντευξή της δε χαριζόταν ούτε χαϊδευε αυτιά αλλά προσπαθούσε να μας θυμίσει τις ευθύνες της καταγωγής μας.
Η σωρός της είχε εκτεθεί σε προσκίνημα από το πρωί και στη μια το μεσημέρι η πολιτειακή, πολιτική και θρησκευτική ηγεσία έδωσε το «Παρών» στον ύστατο αποχαιρετισμό. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος (δια εκπροσώπου του) ανέλαβαν να εκφράσουν το βαθύ συλλογικό πένθος και να συνοδεύσουν με τα λόγια τους στην τελευταία κατοικία μια από τις σημαντικότερες γυναικείες μορφές της ιστοριογραφίας και της διανόησης, όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και στο διεθνές στερέωμα. Στην εξόδιο ακολουθία, που τελέσθηκε δημόσια δαπάνη, χοροστάτησε ο αρχιεπισκόπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερωνύμος
Μπροστά από το φέρετρο που ήταν ενδεδυμένο με την γαλονόλευκη αλλά έφερε συμβολικά και τη σημαία της Γαλλίας – της χώρας στην οποία βρήκε γόνιμο έδαφος να καταξιωθεί επιστημονικά η Ελένη Γλύκατζη Αρβελερ – στάθηκε η κόρη της Μαρί Ελέν και ο Γάλλος σύζυγός της. Στον επικήδειό του ο πρώτος πολίτης της χώρας τόνισε ότι υπήρξε μια ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την ιστορία κι η οποία είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη “αδύνατον”. Ο εφησυχασμός για εκείνη ήταν δειλία. Αντιθέτως ίδια έθετε όλες τις αλήθειες κάτω από την επιστημονική βάσανο με μόνο γνώμονα τον ορθολογισμό.
Οπως τόνισε ο κ. Τασούλας, η εκλιπούσα μέσα από το έργο της ανέσυρε από την λήθη αλήθειες τις οποίες η Ελλάδα κι η Δύση είχαν ξεχάσει και ανέδειξε την ενότητα και τη συνέχεια του Ελληνισμού. Παράλληλα, απέδειξε εξ υπαγωγής την ενότητα Ευρώπης και Ελλάδας, μας έμαθε πως το Βυζάντιο ήταν η πρώτη ελληνική αυτοκρατορία μας, η οποία μας πρόσφερε τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας και την ορθοδοξία, δύο στοιχεία που συνιστούν τη βάση της ελληνικής ταυτότητας. Ο ΠτΔ έκλεισε το λόγο του υπενθυμίζοντας την διαρκή της προτροπή να ομονοούν και να μη διχάζονται οι Ελληνες. Η αναφορά του μονον τυχαία δεν είναι μιας και η πόλωση είναι ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται ιστορικά και έχει συνέπειες καταστροφικές.
Συγκινημένος ο πρωθυπουργός – ο οποίος συνδεόταν προσωπικά με την εκλιπούσα – θυμήθηκε ενα σημείωμα που εκείνη του είχε στείλει το 2015 όταν αποφάσισε να διεκδικήσει την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως ακόμη κρατά ως κειμήλιο την επιστολή με την οποία τον παρότρυνε να μπει στον πιο δύσκολο αγώνα για τα κοινά: «Oταν πτωχεύσουνε οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Μα όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Και όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούνε για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική» ήταν η ακροτελεύτια της φράση. Αναφέρθηκε στον πλούσιο βίο της από τον Βύρωνα ως τη Σορβόνη, την UNESCO, το Πομπιντού και τις διεθνείς Ακαδημίες, των οποίων υπήρξε εκλεκτό μέλος. Μας θύμισε ότι όταν ήταν μαθήτρια σκεφτοταν να γίνει μηχανικός και να φτιάχνει γέφυρες. Τελικά στη ζωή της οικοδόμησε πολλές συμβολικές και ουσιαστικές ζεύξεις. «Πέτυχε να γίνει αυτό που ήθελε, μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά και στο διεθνές στερέωμα» είπε εκφράζοντας επιστημονικές απόψεις και δημόσιο λόγο χωρίς αγκυλώσεις. Η προσφορά της, οπως υπογράμμισε δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά στο σύνολό της. Κυρίως πρέπει να ειδωθεί με βάση τρία στοιχεία: την αγάπη για την πατρίδα και την ιστορία, την έγνοια για τον συνάνθρωπο και κυρίως την τολμηρή άποψη.
Ο Μητροπολίτης Λαοδικείας κ.κ. Θεωδώρητος μετέφερε εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου τον ύστατο χαιρετισμό στη μεγάλη Ελληνίδα που υμνησε τη Ρωμιοσύνη και την αδιάσπαστη συνέχεια του γένους, με ένα μνημειώδες εκλαϊκευμένο έργο. Αντί για το Α’ Νεκροταφείο η ίδια είχε τελευταία επιθυμία να ταφεί στο Κοιμητήριο του Βύρωνα, τη μικρασιατική γειτονιά στην οποία μεγάλωσε και τίμησε με την στάση της ως το τέλος. Διότι όπως έλεγε για εκείνη η ιστορία δεν ήταν γνώση ήταν βίωμα.
