Ελληνική συμμετοχή στο δεύτερο γύρο προσκλήσεων του CRM Act για χρηματοδότηση και ταχύτερη αδειοδότηση Kρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών
Με δύο προτάσεις συμμετείχε η Ελλάδα στο δεύτερο γύρο υποβολής στρατηγικών έργων στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRM Act) που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες.
Συγκεκριμένα δύο ελληνικές εταιρείες με ισχυρή δραστηριότητα στον εξορυκτικό κλάδο υπέβαλαν τις αιτήσεις χρηματοδότησης για τα έργα τους. Οι δύο ελληνικές προτάσεις αφορούν κρίσιμες και περιζήτητες ορυκτές πρώτες ύλες και για αυτό το λόγο διακρίνονται και ξεχωρίζουν μεταξύ του συνόλου των 160 αιτήσεων που κατατέθηκαν.
Ο τελικός αριθμός των εξορυκτικών έργων που θα επιλεγούν προς χρηματοδότηση θα γίνουν γνωστά έπειτα από αρκετά μεγάλο διάστημα, μιας και θα προηγηθεί η ενδελεχής αξιολόγησή τους. Οι δύο ελληνικές εταιρείες κρατούν χαμηλούς τόνους, παρά το γεγονός ότι οι επιδόσεις τους στη μέχρι τώρα εξορυκτική τους δραστηριότητα είναι σημαντικές και το αντικείμενο του έργου τους αποτιμάται σε πολύ υψηλές τιμές στην αγορά των κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών.
Εάν και εφόσον επιλεγούν οι ελληνικές αιτήσεις έργων οι δύο εταιρείες θα αποκτήσουν σημαντικό προβάδισμα έναντι του ανταγωνισμού και το κυριότερο όλων θα συμβάλουν στην αναβάθμιση της θέση της Ελλάδας στο διεθνή χάρτη των κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών καθιστώντας την βασικό προμηθευτή της Ευρώπης.
Πλεονεκτήματα
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο μεγάλος αριθμός των αιτήσεων που κατατέθηκαν στο δεύτερο γύρο των έργων του CRM Act επιβεβαιώνει το αμείωτα έντονο ενδιαφέρον για την απόκτηση του καθεστώτος «στρατηγικού έργου». Η απόκτηση αυτού του καθεστώτος δίνει στους φορείς υλοποίησης έργων τη δυνατότητα να λάβουν καθοδήγηση για ιδιωτική και δημόσια χρηματοδότηση.
Παράλληλα, ενισχύει την προσοχή που λαμβάνει το έργο από τον κόμβο χρηματοδότησης που δημιουργήθηκε μέσω του Σχεδίου δράσης RESource, το οποίο κινητοποιεί πόρους από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Επιπλέον, η απόκτηση καθεστώτος στρατηγικού έργου βελτιώνει τις συνολικές πιθανότητες επιτυχούς υλοποίησης, καθώς παρέχει μεγαλύτερη βεβαιότητα στους δυνητικούς αγοραστές. Τα στρατηγικά έργα που βρίσκονται στην Ε.Ε. θα έχουν επιπλέον το πλεονέκτημα ταχύτερων αδειοδοτήσεων.
Επίσης ο μεγάλος αριθμός αιτήσεων καταδεικνύει τη σημασία της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία παρέχει σαφήνεια στους φορείς υλοποίησης έργων, στους δυνητικούς επενδυτές, στη βιομηχανία και στα κράτη μέλη.
Για τη βιομηχανία, τα έργα αυτά θα συμβάλουν στη διαφοροποίηση του εφοδιασμού και στην ανάπτυξη της αξιακής αλυσίδας σύμφωνα με τους στόχους της CRM Act, παρέχοντας ασφαλή πρόσβαση σε υλικά που είναι απαραίτητα για τον στρατηγικό ενεργειακό, ψηφιακό και αμυντικό τομέα της Ε.Ε. Σύμφωνα με τους ευρωπαίους αξιωματούχους πρόκειται για τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής ασφάλειας και της μακροπρόθεσμης στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Τι αφορούν τα έργα
Τα έργα που αιτήθηκαν να λάβουν καθεστώς «στρατηγικού έργου» αφορούν τις περισσότερες πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας που προσδιορίζονται στο πλαίσιο της CRMA. Από αυτά, 75 έργα θα μπορούσαν να στηρίξουν την αξιακή αλυσίδα συσσωρευτών, 21 επικεντρώνονται σε σπάνιες γαίες για μόνιμους μαγνήτες (ζωτικής σημασίας για ανεμογεννήτριες και άλλες εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), ενώ διάφορα υποψήφια έργα αφορούν την άμυνα.
Η Επιτροπή έλαβε 95 αιτήσεις από την Ε.Ε. και 66 από χώρες εκτός της Ε.Ε., εκ των οποίων 40 από χώρες και υπερπόντιες χώρες και εδάφη με τις οποίες η Ε.Ε. έχει στρατηγική εταιρική σχέση για τις πρώτες ύλες. Όλες οι αιτήσεις θα υποβληθούν σε ενδελεχή αξιολόγηση με την υποστήριξη ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα συζητήσει τα αποτελέσματα με τα κράτη μέλη, πριν από την ολοκλήρωση της επιλογής των στρατηγικών έργων.
Να σημειωθεί ότι στην πρώτη συλλογή στρατηγικών έργων που δρομολογήθηκε τον Αύγουστο του 2024, 170 έργα είχαν υποβληθεί για υπαγωγή τους στο στρατηγικό καθεστώς, εκ των οποίων τελικά επιλέχθηκαν 60. Στόχος της ευρωπαϊκής πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 23 Μαΐου 2024, είναι να διασφαλιστεί η διαφοροποίηση, η ανθεκτικότητα και η βιωσιμότητα του εφοδιασμού της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με κρίσιμες πρώτες ύλες.
Tο 2025 o πρώτος γύρος επιλογής οδήγησε στον καθορισμό 47 στρατηγικών έργων στην Ε.Ε. και 13 έργων σε τρίτες χώρες και υπερπόντιες χώρες. Μεταξύ των 47 έργων της Ε.Ε. που είχαν εγκριθεί το 2025 συμπεριλαμβανόταν και η αίτηση έργων της METLEN για την εξόρυξη βωξίτη, την επέκταση της μονάδας παραγωγής αλουμίνας και την παραγωγή 50 ΜΤ Γαλλίου. H METLEN πρόσφατα έλαβε την έγκριση για χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ ύψους 90 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη του συγκεκριμένου έργου, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών.
