Εν δυνάμει «πόλεμος τιμών» στα τρόφιμα λόγω Ιράν καμπανάκι ΥARA

Ο Svein Tore Holsether, διευθύνων σύμβουλος της Yara, δήλωσε στο BBC ότι οι εχθροπραξίες στον Περσικό Κόλπο, οι οποίες έχουν μπλοκάρει τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, θέτουν σε κίνδυνο την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.

Η μείωση των αποδόσεων των καλλιεργειών λόγω της χαμηλότερης χρήσης λιπασμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν «πόλεμο προσφορών» για τα τρόφιμα, προειδοποίησε. Κάλεσε τα ευρωπαϊκά κράτη να εξετάσουν προσεκτικά τον αντίκτυπο ενός τέτοιου ανταγωνισμού τιμών στους «πιο ευάλωτους» σε άλλες χώρες.

Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ απίθανο να αντιμετωπίσει ελλείψεις τροφίμων, το αυξημένο κόστος που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί τροφίμων αναμένεται να αρχίσει να εμφανίζεται στους εβδομαδιαίους λογαριασμούς τροφίμων τους επόμενους μήνες.

«Βρισκόμαστε ήδη σε επίπεδο μισού εκατομμυρίου τόνων αζωτούχων λιπασμάτων που δεν παράγονται παγκοσμίως αυτή τη στιγμή λόγω της κατάστασης», δήλωσε ο Holsether.

«Τι σημαίνει αυτό για την παραγωγή τροφίμων; Θα έλεγα ότι έως και 10 δισεκατομμύρια γεύματα δεν θα παραχθούν κάθε εβδομάδα ως αποτέλεσμα της έλλειψης λιπασμάτων.».

Η μη εφαρμογή αζωτούχων λιπασμάτων θα μπορούσε να μειώσει τις αποδόσεις ορισμένων καλλιεργειών έως και κατά 50% ήδη από την πρώτη περίοδο καλλιέργειας, πρόσθεσε.

«Η αγορά λιπασμάτων είναι πολύ παγκοσμιοποιημένη, επομένως αυτά τα προϊόντα μετακινούνται σε όλο τον πλανήτη, αλλά οι κύριοι προορισμοί είναι η Ασία, η Νοτιοανατολική Ασία, η Αφρική και η Λατινική Αμερική, όπου θα φανεί και ο πιο άμεσος αντίκτυπος.».

Περιοχές του κόσμου όπου ήδη υπάρχει ανεπαρκής χρήση λιπασμάτων, όπως αρκετές χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, θα μπορούσαν να δουν ακόμη μεγαλύτερη μείωση στις αποδόσεις των καλλιεργειών, σημείωσε, προσθέτοντας ότι εκεί είναι πιθανές «σημαντικές πτώσεις».

Οι εποχές σποράς διαφέρουν σε όλο τον κόσμο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι η περίοδος αιχμής, ενώ στην Ασία οι αγρότες μόλις ξεκινούν.

Οι συνέπειες των ελλείψεων λιπασμάτων στην Ασία δεν θα εμφανιστούν στις τιμές των τροφίμων μέχρι το τέλος του έτους, όταν οι σοδειές που θα έπρεπε να είχαν φυτευτεί την άνοιξη αποδειχθούν μικρότερες από το αναμενόμενο ή δεν υπάρξουν καθόλου, σύμφωνα με αναλυτές.

Ο καθηγητής Paul Teng, ανώτερος ερευνητής στην επισιτιστική ασφάλεια στη Σιγκαπούρη, δήλωσε ότι ορισμένες χώρες μπορεί να διαθέτουν επαρκή λιπάσματα για την άμεση περίοδο φύτευσης, «αλλά αν η κρίση παραταθεί, θα δούμε επιπτώσεις σε καλλιέργειες όπως το ρύζι τους επόμενους μήνες».

Οι αγρότες σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν μια ιδιαίτερα δύσκολη σειρά προκλήσεων, δήλωσε ο Holsether, καθώς οι τιμές που λαμβάνουν για τα προϊόντα τους δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί ώστε να καλύψουν τα αυξημένα κόστη που αντιμετωπίζουν.

«Αντιμετωπίζουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος, το ντίζελ για τα τρακτέρ ακριβαίνει, αυξάνονται και άλλα κόστη εισροών, αυξάνεται το κόστος των λιπασμάτων, αλλά οι τιμές των καλλιεργειών δεν έχουν αυξηθεί στον ίδιο βαθμό», ανέφερε.

Ανταγωνισμός προσφορών

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων — όπως η ουρία, η ποτάσα, η αμμωνία και τα φωσφορικά — διέρχονται κανονικά από τα Στενά του Ορμούζ.

Η τιμή των λιπασμάτων έχει εκτιναχθεί κατά 80% από την αρχή του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν. Η συνέχιση της σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν «πόλεμο προσφορών» για τα τρόφιμα μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων χωρών, πρόσθεσε ο Holsether.

«Αν υπάρξει ένας τέτοιος ανταγωνισμός για τα τρόφιμα και η Ευρώπη είναι αρκετά ισχυρή για να τον αντέξει, αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι: από ποιον θα αγοράζουμε τα τρόφιμα; Σε μια τέτοια κατάσταση, εκείνοι που πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα είναι οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ακολουθήσουν αυτόν τον ανταγωνισμό.».

 

Στις 19 Μαΐου το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα λιπάσματα

Στο μεταξύ, ο  Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν επιβεβαίωσε ότι θα παρουσιάσει το πολυαναμενόμενο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα της επιτροπής στις 19 Μαΐου.

 «Οι αγρότες πιέζονται από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας και λιπασμάτων. Αυτή η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή. Το γνωρίζω πλήρως και είμαι πολύ ανήσυχος.

Πρόσθεσε: «Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή βάση λιπασμάτων».

Αυτό το σχέδιο αναφέρθηκε για πρώτη φορά τον Μάρτιο, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θέλει να μειώσει την εξάρτηση των αγροτών της ΕΕ από τα εισαγόμενα λιπάσματα με ένα νέο σχέδιο δράσης και πιθανά μέτρα στήριξης κρίσεων καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται.

Σύμφωνα με την επιτροπή, το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα θα επικεντρωθεί όχι μόνο στη βραχυπρόθεσμη στήριξη για την κρίση, αλλά και σε διαρθρωτικά μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τα εισαγόμενα συνθετικά λιπάσματα με βάση τα ορυκτά καύσιμα.

Η βιομηχανική ομάδα Fertilisers Europe προειδοποίησε τότε ότι εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί ή επιδεινωθεί, «τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο ενίσχυσης της βοήθειας και της υποστήριξης προς τους Ευρωπαίους αγρότες».

Σημειωτέων, την περασμένη εβδομάδα η Κομισιόν ανακοίνωσε τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να αποζημιώσουν έως και το 70% του επιπλέον κόστους ενός δικαιούχου από την αύξηση της τιμής των λιπασμάτων που προκλήθηκε από την κρίση ή με ένα κατ’ αποκοπή ποσό 50.000 ευρώ.