Ένας συνδρομητής μπορεί να καταγγείλει σύμβαση πρόσβασης στο διαδίκτυο χωρίς κόστος όταν γίνεται τροποποίηση για συμμόρφωση με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Απόφαση του Δικαστηρίου στην Υπόθεση C-514/24 | Magyar Telekom

Τηλεπικοινωνίες: Ένας συνδρομητής μπορεί να καταγγείλει σύμβαση πρόσβασης στο διαδίκτυο χωρίς κόστος όταν γίνεται τροποποίηση για συμμόρφωση με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Καθώς η τροποποίηση αυτή δεν απαιτείται άμεσα από το δίκαιο της ΕΕ, η εξαίρεση από το δικαίωμα καταγγελίας χωρίς κόστος δεν εφαρμόζεται.

Με αποφάσεις που εκδόθηκαν το 20201 και το 20212, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ερμήνευσε το δίκαιο της ΕΕ3 ως απαγορεύον τις ρήτρες «μηδενικής χρέωσης» (zero tariff)4 σε συμβάσεις πρόσβασης στο διαδίκτυο. Μετά τις αποφάσεις αυτές, η ουγγρική αρχή μέσων ενημέρωσης και επικοινωνιών υποχρέωσε τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών να τροποποιήσουν τις συμβάσεις συνδρομής που περιείχαν τέτοιες ρήτρες.

Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ5, οι τελικοί χρήστες έχουν το δικαίωμα να καταγγείλουν τη σύμβασή τους χωρίς να επιβαρυνθούν με πρόσθετο κόστος, όταν ο πάροχος προτείνει τροποποίηση της σύμβασης, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως όταν η τροποποίηση επιβάλλεται άμεσα από το δίκαιο της ΕΕ ή από το εθνικό δίκαιο.

Η Magyar Telekom, ουγγρική εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών, προσέβαλε ενώπιον των ουγγρικών δικαστηρίων απόφαση της εθνικής αρχής που την αφορούσε. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η εξαίρεση από το δικαίωμα καταγγελίας σύμβασης χωρίς πρόσθετο κόστος εφαρμόζεται όχι μόνο όταν οι τροποποιήσεις επιβάλλονται άμεσα από νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή ενός κράτους μέλους, αλλά και όταν επιβάλλονται από το δίκαιο της ΕΕ ή το εθνικό δίκαιο υπό ευρύτερη έννοια.

Εξετάζοντας την υπόθεση, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ουγγαρίας ζήτησε από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διευκρινίσει αν ένας τελικός χρήστης μπορεί να καταγγείλει σύμβαση χωρίς κόστος όταν ο πάροχος προτείνει τροποποίηση για να συμμορφωθεί με (i) ερμηνεία διάταξης του δικαίου της ΕΕ που δόθηκε από το Δικαστήριο της ΕΕ, (ii) κατευθυντήριες γραμμές του Σώματος Ευρωπαίων Ρυθμιστών Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (BEREC) που απορρέουν από αυτή, ή (iii) απόφαση εθνικής αρχής που εφαρμόζει την απόφαση και τις κατευθυντήριες γραμμές.

Το Δικαστήριο απάντησε καταφατικά στα ερωτήματα αυτά.

Η εξαίρεση από το δικαίωμα καταγγελίας χωρίς κόστος πρέπει να ερμηνεύεται στενά, σύμφωνα με το γενικό στόχο της εξασφάλισης υψηλού κοινού επιπέδου προστασίας για τους τελικούς χρήστες. Εφαρμόζεται μόνο όταν οι τροποποιήσεις των συμβατικών όρων επιβάλλονται άμεσα και αυστηρά από την έναρξη ισχύος ή την τροποποίηση νομοθετικής ή κανονιστικής πράξης της ΕΕ ή του εθνικού δικαίου.

Μια ερμηνεία που δίνεται από το Δικαστήριο σε προδικαστική απόφαση διευκρινίζει και ορίζει το νόημα και το πεδίο εφαρμογής του σχετικού κανόνα, όπως αυτός πρέπει ή θα έπρεπε να είχε γίνει κατανοητός και εφαρμοστεί από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ. Με άλλα λόγια, μια προδικαστική απόφαση έχει καθαρά δηλωτικό χαρακτήρα και δεν δημιουργεί ούτε τροποποιεί το δίκαιο· ισχύει από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανόνα που ερμηνεύεται. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί τροποποίηση νομοθετικής ή κανονιστικής πράξης της ΕΕ.

Το BEREC διασφαλίζει τη συνεπή εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Ωστόσο, οι πράξεις του δεν έχουν δεσμευτικό νομικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν μέρος της διαδικασίας θέσπισης νομοθεσίας της ΕΕ στον τομέα αυτό. Επομένως, οι κατευθυντήριες γραμμές του δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι επιβάλλουν άμεσα σε έναν πάροχο ηλεκτρονικών επικοινωνιών την τροποποίηση των συμβατικών του όρων.

Τέλος, το Δικαστήριο έκρινε ότι και η απόφαση εθνικής αρχής δεν έχει νομοθετικό χαρακτήρα, καθώς η αρχή, κατά την έκδοσή της, απλώς ερμηνεύει και εφαρμόζει τη σχετική διάταξη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε συγκεκριμένη περίπτωση.

1Απόφαση της 5ης Σεπτεμβρίου 2020, Telenor Magyarország, C-807/18 και C-39/19 (βλ. επίσης Δελτίο Τύπου αριθ. 106/20).
2Αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Vodafone, C-854/19, Vodafone, C-5/20, και Telekom Deutschland, C-34/20 (βλ. επίσης Δελτίο Τύπου αριθ. 145/21).
3Άρθρο 3 παράγραφος 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2015 σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για την ανοικτή πρόσβαση στο διαδίκτυο και την τροποποίηση της Οδηγίας 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 531/2012 σχετικά με την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών επικοινωνιών εντός της Ένωσης.
4Η επιλογή «μηδενικής χρέωσης» (zero tariff) είναι εμπορική πρακτική κατά την οποία ο πάροχος υπηρεσιών διαδικτύου επιτρέπει στον πελάτη να έχει πρόσβαση σε ορισμένες εφαρμογές χωρίς η κίνηση δεδομένων που παράγεται από τη χρήση τους να αφαιρείται από τον όγκο δεδομένων που προβλέπεται συμβατικά.
5Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 105 παράγραφος 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2018 για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών.