Εορτολόγιο: Γιορτή αφιερωμένη σε Πατριάρχες σήμερα

Τρεις Πατριάρχες που βρέθηκαν στο κέντρο των μεγάλων θεολογικών συγκρούσεων του Βυζαντίου τιμά σήμερα η Εκκλησία.

Στην Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου ακούγεται επίσης μία από τις πιο σκληρές παραβολές του Χριστού: οι κακοί γεωργοί καταπατούν τον αμπελώνα, κακοποιούν τους απεσταλμένους του ιδιοκτήτη και στο τέλος σκοτώνουν ακόμη και τον γιο του.

Οι Άγιοι Αλέξανδρος, Ιωάννης και Παύλος

Στις 30 Αυγούστου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά από κοινού τρεις Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως, οι οποίοι έζησαν σε διαφορετικές περιόδους αλλά συνδέθηκαν με τις μεγάλες θεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις που συγκλόνισαν την αυτοκρατορία.

Πρόκειται για τους Αλέξανδρο, Ιωάννη και Παύλο τον Νέο.

Η κοινή μνήμη τους λειτουργεί σχεδόν σαν μια μικρή διαδρομή μέσα στην ιστορία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως: από τις συγκρούσεις γύρω από τον Αρειανισμό τον 4ο αιώνα έως την Εικονομαχία πολλούς αιώνες αργότερα.

Από τους τρεις, ο Άγιος Αλέξανδρος συνδέεται με μία από τις πιο καθοριστικές περιόδους στην ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού.

Ο Άγιος Αλέξανδρος και η μεγάλη σύγκρουση με τον Άρειο

Ο Αλέξανδρος έζησε στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου και διαδέχθηκε τον Μητροφάνη στον επισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης.

Ήταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία όταν κλήθηκε να αντιμετωπίσει τη μεγάλη κρίση που είχε προκαλέσει η διδασκαλία του Αρείου.

Ο Άρειος υποστήριζε ότι ο Υιός δεν είναι ομοούσιος και συναιώνιος με τον Πατέρα, θέση που προκάλεσε μία από τις βαθύτερες θεολογικές συγκρούσεις στην ιστορία της Εκκλησίας.

Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια το 325 καταδίκασε τη διδασκαλία του και διατύπωσε τον πυρήνα του Συμβόλου της Πίστεως.

Η σύγκρουση, όμως, δεν τελείωσε εκεί. Οι πολιτικές και εκκλησιαστικές ισορροπίες άλλαζαν συνεχώς και ο Άρειος επιχείρησε να επανέλθει σε εκκλησιαστική κοινωνία.

Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει τον Άγιο Αλέξανδρο με ένα δραματικό επεισόδιο των τελευταίων ημερών του Αρείου. Ο Αλέξανδρος δεχόταν ισχυρές πιέσεις να αποδεχθεί την επανένταξή του στην Εκκλησία.

Βρισκόταν ήδη σε μεγάλη ηλικία και, σύμφωνα με την παράδοση, πέρασε τη νύχτα προσευχόμενος, ζητώντας από τον Θεό να μην αναγκαστεί να αποδεχθεί κάτι που θεωρούσε αντίθετο προς την πίστη της Νίκαιας.

Ο Άρειος πέθανε αιφνίδια στην Κωνσταντινούπολη λίγο πριν από την προγραμματισμένη επανεισδοχή του.

Η μεταγενέστερη εκκλησιαστική παράδοση συνέδεσε έντονα το γεγονός με την προσευχή του Αλεξάνδρου.

Ιστορικά, βέβαια, η αιφνίδια φύση του θανάτου του Αρείου έχει γεννήσει πολλές ερμηνείες και δεν μπορεί να τεκμηριωθεί αιτιώδης σύνδεση. Για την ορθόδοξη παράδοση, όμως, το επεισόδιο έμεινε συνδεδεμένο με την αμετακίνητη στάση του ηλικιωμένου Πατριάρχη.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Πατριάρχης

Μαζί με τον Αλέξανδρο τιμάται ο Άγιος Ιωάννης, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Δεν πρέπει να συγχέεται με τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο.

Η μορφή του ανήκει σε διαφορετική περίοδο της ιστορίας του Πατριαρχείου και η μνήμη του διατηρήθηκε για την προσήλωσή του στην ορθόδοξη πίστη και την ποιμαντική του δράση.

Οι πληροφορίες που διαθέτουμε γι’ αυτόν είναι σαφώς λιγότερες από εκείνες που έχουν σωθεί για τον Αλέξανδρο, γεγονός συνηθισμένο για πολλές μορφές των πρώτων βυζαντινών αιώνων.

Ο Άγιος Παύλος ο Νέος και η εποχή της Εικονομαχίας

Ο τρίτος Πατριάρχης που τιμάται σήμερα, ο Άγιος Παύλος ο Νέος, μας μεταφέρει αρκετούς αιώνες αργότερα, στην εποχή της Εικονομαχίας.

Ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης τον 8ο αιώνα, όταν η διαμάχη για την τιμή των ιερών εικόνων είχε μετατραπεί σε μείζονα πολιτική και θρησκευτική σύγκρουση.

Η θέση του υπήρξε εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η αυτοκρατορική εξουσία ασκούσε ισχυρές πιέσεις υπέρ της εικονομαχικής πολιτικής.

Προς το τέλος της ζωής του εγκατέλειψε τον πατριαρχικό θρόνο και αποσύρθηκε σε μοναστήρι.

Η παράδοση τον παρουσιάζει να εκφράζει βαθιά μεταμέλεια επειδή δεν είχε αντισταθεί με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στην Εικονομαχία.

Η παραίτησή του συνέβαλε τελικά στις εξελίξεις που οδήγησαν στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 787, η οποία αποκατέστησε την τιμή των ιερών εικόνων.

Ο Όσιος Φαντίνος ο Θαυματουργός

Στις 30 Αυγούστου τιμάται επίσης ο Όσιος Φαντίνος ο Θαυματουργός, γνωστός και ως Φαντίνος ο Νέος.

Γεννήθηκε στην Καλαβρία της Κάτω Ιταλίας, περιοχή όπου για αιώνες άνθησε ο ελληνόφωνος βυζαντινός μοναχισμός.

Από νεαρή ηλικία ακολούθησε την ασκητική ζωή και συνδέθηκε με μοναστικές κοινότητες της νότιας Ιταλίας.

Η εποχή ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Οι αραβικές επιδρομές στη νότια Ιταλία και τη Σικελία ανάγκαζαν μοναχούς και ολόκληρες κοινότητες να εγκαταλείπουν τις εστίες τους.

Ο Φαντίνος περιπλανήθηκε σε διαφορετικούς τόπους και τελικά κατέληξε στη Θεσσαλονίκη.

Η διαδρομή του Φαντίνου έχει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, επειδή θυμίζει πόσο στενοί ήταν οι δεσμοί της Κάτω Ιταλίας με τον ελληνικό και βυζαντινό κόσμο. Πριν από περίπου μία χιλιετία, η νότια Ιταλία διέθετε ακμαίες ελληνόφωνες ορθόδοξες κοινότητες και σημαντικά μοναστικά κέντρα. Ο Φαντίνος ανήκει ακριβώς σε αυτή την παράδοση.

Στη Θεσσαλονίκη απέκτησε φήμη για την ασκητική του ζωή και, σύμφωνα με την παράδοση, για το θαυματουργικό του χάρισμα. Εκεί ολοκλήρωσε την επίγεια ζωή του και η Εκκλησία τον τιμά ως Θαυματουργό.

Ο Άγιος Φιλωνίδης ο Ιερομάρτυρας

Σήμερα τιμάται ακόμη ο Άγιος Φιλωνίδης, Επίσκοπος Κουρίου της Κύπρου και Ιερομάρτυρας.

Έζησε κατά την περίοδο των μεγάλων διωγμών των χριστιανών.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν συνελήφθη και βρέθηκε αντιμέτωπος με την προοπτική να υποστεί εξευτελισμό και βασανιστήρια, προτίμησε τον θάνατο παρά την άρνηση της πίστης του.

Η μνήμη του διατηρήθηκε ιδιαίτερα στην κυπριακή εκκλησιαστική παράδοση.

Ο Άγιος Ευλάλιος ο Ιεράρχης και ο Όσιος Φύλαξ

Το εορτολόγιο της ημέρας περιλαμβάνει επίσης τον Άγιο Ευλάλιο τον Ιεράρχη και τον Όσιο Φύλακα.

Για τις δύο αυτές μορφές έχουν διασωθεί πολύ λιγότερα βιογραφικά στοιχεία σε σχέση με άλλους Αγίους της 30ής Αυγούστου.

Η παρουσία τους, ωστόσο, στα Συναξάρια υπενθυμίζει κάτι χαρακτηριστικό της εκκλησιαστικής ιστορίας: δίπλα στις μεγάλες προσωπικότητες που άφησαν πίσω τους εκτενείς βίους και ιστορικές μαρτυρίες υπάρχουν εκατοντάδες Άγιοι των οποίων διασώθηκε ελάχιστα περισσότερο από το όνομα και η ημέρα της μνήμης τους.

Η Απόδοση της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής

Μία ημέρα μετά τη μεγάλη και πένθιμη εορτή της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, η λειτουργική παράδοση ολοκληρώνει σήμερα τον εορταστικό κύκλο με την Απόδοσή της.

Η μνήμη του Προδρόμου παραμένει έτσι στο επίκεντρο και στις 30 Αυγούστου, μετά την αυστηρή νηστεία και το πένθιμο ύφος της προηγούμενης ημέρας.

Το Ευαγγέλιο της ημέρας – Η παραβολή των κακών γεωργών

Στην Κυριακή ΙΓ΄ Ματθαίου ακούγεται η παραβολή των κακών γεωργών. Ένας άνθρωπος φυτεύει αμπελώνα, τον περιφράζει, χτίζει πύργο και τον εμπιστεύεται σε γεωργούς.

Όταν στέλνει τους δούλους του για να πάρουν τους καρπούς, εκείνοι τους χτυπούν και τους σκοτώνουν. Τελικά στέλνει τον ίδιο του τον γιο, πιστεύοντας ότι θα τον σεβαστούν. Οι γεωργοί όμως σκέφτονται: «Αυτός είναι ο κληρονόμος· ας τον σκοτώσουμε και ας πάρουμε την κληρονομιά».

Ο αμπελώνας συμβολίζει το έργο του Θεού, οι απεσταλμένοι τους Προφήτες και ο γιος τον Χριστό. Η παραβολή κορυφώνεται με μια διαχρονική προειδοποίηση: ο άνθρωπος κινδυνεύει όταν αρχίζει να θεωρεί ιδιοκτησία του όσα του έχουν απλώς εμπιστευθεί.

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

• Αλέξανδρος, Αλεξάνδρα
• Ευλάλιος, Ευλαλία.
• Φύλακας

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.