Στα μηνύματα που έστειλε ο Μάρκο Ρούμπιο και στο συμβολισμό της επίσκεψης επιμένει ιδιαιτέρως η Αθήνα σημειώνοντας ότι η επίσκεψη ήταν «αυτοτελής», κοινώς ο αμερικανός ΥΠΕΞ δεν επέλεξε να μεταβεί και στην Τουρκία μετά την Ελλάδα.
Ανώτατη διπλωματική πηγή αποτιμώντας την επίσκεψη Ρούμπιο σημείωνε το ρόλο του όχι μόνο ως Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, αλλά και ως Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, τονίζοντας τη σημασία της παρουσίας του στην Αθήνα.
Στο ίδιο πλαίσιο η Αθήνα δίνει έμφαση στις αναφορές του αμερικανού ΥΠΕΞ, ο οποίος χαρακτήρισε την Ελλάδα ως υπολογίσιμο και αξιόπιστο σύμμαχο, ενώ τονίζονται και οι αναφορές στη θέση της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη, αλλά και για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI).
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως και η Ελλάδα, έχουμε μια κοινή κατανόηση στο ότι θα πρέπει να υπάρχει μία όσο το δυνατόν επιλογή μεγαλύτερης ευελιξίας σε ό,τι αφορά την ενεργειακή όδευση, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε το ότι θα υπάρξει ανθεκτικότητα υπό δύσκολους καιρούς. Νομίζω το είπε ξεκάθαρα ο Υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών ότι εμείς έχουμε απόλυτη δέσμευση στην ενεργειακή διαφοροποίηση», ανέφερε χαρακτηριστικά η ίδια πηγή.
Ενώ αναφερόμενη ειδικά στο καλώδιο Ελλάδα – Κύπρου και τη θέση των ΗΠΑ, όπως εκφράστηκε από τον Ρούμπιο και με δηλώσεις περί «ιδιωτικής διπλωματίας», τόνισε ότι: «Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της ιδιωτικής διπλωματίας, η δήλωση Ρούμπιο ήταν πάρα πολύ σαφής και σίγουρα δεν έχει πει «βρείτε τα». Το αντίθετο διαβάζω».
Υπογράμμισε δε το γεγονός ότι ο Ρούμπιο στην απάντηση του επανέλαβε τρεις φορές ότι οι ΗΠΑ είναι «απολύτως δεσμευμένες στο πρότζεκτ της ηλεκτρικής διασύνδεσης όπως και σε όλα τα πρότζεκτ τα οποία συνδέονται με τη συνδεσιμότητα και την ενεργειακή διασύνδεση». Συνέχισε σημειώνοντας ότι ο αμερικανός ΥΠΕΞ χαρακτήρισε την Ελλάδα σημαντικό εταίρο τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν «απόλυτη δέσμευση για να πετύχουν αυτές οι εργασίες και η συνέργεια που έχουμε με την Ελλάδα και η συμμαχία είναι απολύτως σημαντική για να πετύχουμε τους στόχους της ασφάλειας».
Όπως τονίζει ανώτατη διπλωματική πηγή, η τοποθέτηση Ρούμπιο δεν παραπέμπει σε παρότρυνση «βρείτε τα», αλλά δηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι απολύτως δεσμευμένες «στα κριτήρια, η θέση τους είναι υπέρ του έργου και πιστεύουν ότι η φιλία την οποία έχουν με την Ελλάδα τους δίνει και το πλαίσιο για τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται η δέσμευση αυτή».
Όσον αφορά στο τι συνιστά η δέσμευση αυτή και τι συζητήθηκε, η ίδια πηγή αρνήθηκε τις λεπτομέρειες, υπογραμμίζοντας πάντως ότι στη συνάντηση Γεραπετρίτη – Ρουμπιο έγινε εκτενέστατη ενημέρωση στον αμερικανό ΥΠΕΞ, για όλα τα θέματα που αφορούν την ευρύτερη περιοχή και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και για την Τουρκία. Ωστόσο το θέμα δεν ήταν μόνο η Τουρκία ούτε μόνο η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου καθώς κάτι τέτοιο θα υποβάθμιζε το εύρος των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Σημείωσε ωστόσο σχολιάζοντας την αναφορά Ρούμπιο σε «ιδιωτική διπλωματία» πως το τι θα πράξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το State Department σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν με την ενεργειακή συνδεσιμότητα, εφόσον προκύψει οποιοδήποτε ζήτημα ως προς αυτά, δεν είναι κάτι το οποίο μπορεί να εκτεθεί δημοσίως. Είναι ένα θέμα το οποίο θα ακολουθήσει τη διπλωματική οδό. Ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών και το επιτελείο του και οι υπηρεσίες του State Department θα φροντίσουν, ε, να υπηρετήσουν την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία, κατά την ίδια πηγή μέσα από τη δήλωσή του προκύπτει με πολλαπλούς τρόπους και σε όλους τους τόνους ότι είναι στήριξη της Ελλάδας.
Για να προσθέσει πως η ύπαρξη ευαισθησιών από άλλες χώρες δεν σημαίνει ότι υπάρχει και δικαίωμα.
Η Αθήνα δε θεωρεί ότι υπήρξε σαφής δέσμευση για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου και εκτιμά ότι η ενεργειακή συνεργασία, η οποία ήδη έχει ξεκινήσει τον τελευταίο χρόνο, θα συνεχιστεί με πολύ γοργά βήματα.
Το θέμα του καλωδίου
Επιμένοντας στο θέμα του καλωδίου ανώτατες διπλωματικές πηγές σημείωναν πως το θέμα του πότε θα ξεκινήσουν οι έρευνες είναι πρωτίστως των δύο γαλλικών εταιρειών και δεν εξαρτάται από την ελληνική κυβέρνηση ούτε από κανένα ελληνικό φορέα αφού ανάδοχος οτυ έργου είναι γαλλική εταιρεία η οποία πρέπει να υποβάλει το αίτημα.
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα του GSI, η τονίζεται ότι «δεν έχει υπάρξει συζήτηση με την τουρκική πλευρά για το πώς θα εκκινήσει το έργο. Το έργο θα ακολουθήσει την τυπική διαδικασία, εφόσον υποβληθεί αίτημα και όποτε υποβληθεί αίτημα από την ανάδοχη εταιρεία, θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη εσωτερική διαδικασία για την αδειοδότηση του έργου και θα εκδοθεί η προβλεπόμενη NAVTEX για το έργο αυτό».
Στην ατζέντα και το Κυπριακό
Στην ατζέντα των συνομιλιών Γεραπετρίτη – Ρούμπιο ήταν και το Κυπριακό, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, που σημείωναν ότι για την Ελλάδα αποτελεί βασική προτεραιότητα. Κρίσιμο χαρακτηρίζεται στο ίδιο πλαίσιο και η εκλογή νέου ΓΓ του ΟΗΕ, η οποία θα γίνει υπό ελληνική προεδρία, και είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα το Κυπριακό να παραμείνει στις προτεραιότητες του.
Ένα από τα ζητήματα που απασχολούν την Αθήνα είναι και αυτό της πώλησης των F-35 στην Τουρκία, με ανώτατη διπλωματική πηγή να ξεκαθαρίζει για μία ακόμα φορά πως η Ελλάδα «δεν μπορεί να επιβάλει την πολιτική προμηθειών που έχει μία χώρα έναντι των εν δυνάμει πελατών, πολλώ δε μάλλον όταν πρόκειται για πρώην συμπαραγωγούς του προγράμματος των F-35. Εκείνο το οποίο όμως ισχύει και έδωσε απάντηση ο κύριος Ρούμπιο είναι ότι αυτή τη στιγμή που μιλάμε υπάρχει ένα καθεστώς μονομερούς απαγόρευσης για την πώληση των F-35. Και τούτο διότι τόσο ο νόμος ο νόμος CAATSA, που αφορά τους περιορισμούς για χώρες οι οποίες συνδέονται με Ρωσία, Βόρεια Κορέα και Ιράν, καταλαμβάνει και την Τουρκία με βάση την απόφαση του Δεκεμβρίου του 2020, αλλά επίσης και ο προϋπολογισμός του 2019 σαφώς αναφέρεται στο ότι δεν μπορεί να υπάρξει η οποιαδήποτε πώληση των F-35 προς την Τουρκία, παρά μόνο εάν υπάρξει πλήρης απαγκίστρωση ης Τουρκίας από τους πυραύλους S-400».
Με την Αθήνα να θεωρεί τον Ρούμπιο καλό γνώστη των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και η κρίση του θα είναι εξαιρετικά σημαντική για το μέλλον του προγράμματος των F-35.
Το θέμα συζητήθηκε και στο δείπνο που είχε ο Ρούμπιο στο King George το βράδυ της Τετάρτης, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του ΥΠΕΞ, Γιώργου Γεραπετρίτη και πλήθους ακόμα υπουργών της κυβέρνησης, στο οποίο διπλωμάτες του επεσήμαναν με νόημα ότι δεν θα θέλει η Τουρκία, ενώ εξακολουθεί να διατηρεί τους S-400 να αποκτήσει και F-35, με το ίδιο να μην διαφωνεί.
Πληροφορίες του in δε από αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι στη συζήτηση Γεραπετρίτη – Ρούμπιο ο Υπουργός Εξωτερικών, έκανε επαρκή αναφορά στις τουρκικές προκλήσεις, εξηγώντας σύμφωνα με κάποιες πηγές και με χάρτες τα όσα έχουν λάβει χώρα μέχρι σήμερα, αλλά και το θέμα των παράνομων θαλάσσιων πάρκων που επέλεξε να ανακηρύξει η Τουρκία.
Αναφορές έκανε πάντως ανώτατη διπλωματική πηγή και στο θέμα των Στενών του Ορμούζ και τον πιθανό ρόλο της Ελλάδας σε ενδεχόμενη επιχείρηση εκεί.
Σημειώνοντας πως το μέγεθος του ελληνόκτητου εμπορικού στόλου δημιουργεί στη χώρα μία πρόσθετη ευθύνη και υποχρέωση να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλειά της.
Η ίδια πηγή επεσήμανε πως «η ελευθερία του εμπορίου δεν είναι ένα ζήτημα το οποίο αφορά μία χώρα, την Ελλάδα ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι ένα θέμα το οποίο αφορά την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και εν δυνάμει μπορεί να δημιουργήσει όχι μόνο ενεργειακή ανεπάρκεια, αλλά μπορεί να δημιουργήσει τεράστιες κρίσεις, επισιτιστική κρίση και αύξηση τιμών παγκοσμίως».
Σε αυτό το πλαίσιο τόνισε ότι «πρέπει όλοι να αντιληφθούμε τη σημασία η οποία αποδίδεται στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας».
Η ίδια πηγή ισχυρίστηκε ότι οποιαδήποτε αλλαγή στους κανόνες διέλευσης των Στενών του Ορμούζ αλλά και γενικά στο ζήτημα των θαλασσίων οδών, θα αποτελέσει εν πολλοίς και ένα προηγούμενο για το μέλλον σε ανάλογες περιπτώσεις. Κάτι το οποίο όπως λένε υπερβαίνει την σημερινή κατάσταση, διότι εάν «οι θαλάσσιοι δρόμοι και ιδίως τα στενά που σήμερα ρυθμίζονται με ένα καθεστώς ελευθερίας από το Δίκαιο της Θάλασσας, καταστούν στην πραγματικότητα σημεία ελέγχου και περιορισμού, αυτό θα δημιουργήσει τεράστια αναστάτωση σε όλες τις εφοδιαστικές αλυσίδες».
Σημειώνεται δε ότι δεν υπάρχει κανένα αίτημα από μέρους των Αμερικανών για συμμετοχή της Ελλάδας στην οποιαδήποτε αποστολή, με διπλωματικές πηγές να καθιστούν σαφές σε όλους τους τόνους «ότι η δική μας προδιάθεση είναι θετική για συμμετοχή, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει πλοίο ή διάθεση υποδομών, αλλά μόνο σε καθεστώς συναίνεσης και ειρήνης, που σημαίνει ότι θα έχει διασφαλιστεί η ειρήνη στην περιοχή και θα υπάρχει συναίνεση των εμπλεκόμενων μερών, έτσι ώστε να υπάρχει και η ασφάλεια του δικού μας προσωπικού. Χωρίς να διακινδυνευτεί υπό οποιαδήποτε συνθήκη ούτε η ασφάλεια του ελληνικού προσωπικού, πολύ δε περισσότερο η εθνική μας ασφάλεια».
