Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 2026
Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-706/23 | Şcoala gimnazială «Mihai Eminescu» Vaslui
Εργαζόμενος με παράλληλη σύμβαση αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης και σύμβαση ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης δικαιούται αποδοχές άδειας και επίδομα σίτισης που λαμβάνουν υπόψη και τη δεύτερη σύμβαση
Ο αποκλεισμός της εργασίας και των εισοδημάτων της δεύτερης σύμβασης συνιστά δυσμενή διάκριση σε βάρος των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και μερικής απασχόλησης.
Κατά τα έτη 2019 έως 2022 δεκατέσσερις εκπαιδευτικοί σύναψαν με σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του Vaslui στη Ρουμανία συμβάσεις ορισμένου χρόνου και μερικής απασχόλησης, με ωρομίσθιο, για το διάστημα Σεπτεμβρίου έως Ιουνίου κάθε σχολικού έτους. Παράλληλα είχαν συνάψει, με το ίδιο σχολείο ή, για μία από αυτούς, με άλλη σχολική μονάδα, συμβάσεις αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης ως μέλη του διδακτικού ή του βοηθητικού διδακτικού προσωπικού.
Οι εκπαιδευτικοί έλαβαν άδεια από είκοσι επτά (27) έως εξήντα δύο (62) ημέρες. Οι αποδοχές της ετήσιας άδειας και το επίδομα σίτισης υπολογίστηκαν μόνο με βάση τη σύμβαση αορίστου χρόνου, σύμφωνα με υπουργικές αποφάσεις οι οποίες προέβλεπαν ότι οι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί που εργάζονται και ως ωρομίσθιοι δικαιούνται άδεια μετ’ αποδοχών μόνο για την κύρια θέση τους. Η εργασία που παρείχαν με τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου δεν ελήφθη υπόψη.
Η συνδικαλιστική οργάνωση «Didactica» του Vaslui άσκησε αγωγή για λογαριασμό τους, η οποία έγινε δεκτή σε πρώτο βαθμό. Ο εργοδότης άσκησε έφεση ενώπιον του Curtea de Apel Iaşi (Εφετείου Ιασίου), το οποίο ρώτησε το Δικαστήριο της Ένωσης αν η ρύθμιση αυτή συμβιβάζεται με το δίκαιο της Ένωσης.
Με την απόφασή του το Δικαστήριο κρίνει ότι το άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, υπό το πρίσμα του άρθρου 31 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και οι ρήτρες 4 των συμφωνιών-πλαισίων για την εργασία μερικής απασχόλησης και για την εργασία ορισμένου χρόνου αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση που δεν λαμβάνει υπόψη, για τις αποδοχές της ετήσιας άδειας, τον χρόνο εργασίας και τα εισοδήματα της δεύτερης σύμβασης. Οι ίδιες διατάξεις αντιτίθενται και σε ρύθμιση και πρακτική κατά τις οποίες το επίδομα σίτισης υπολογίζεται μόνο με βάση τη σύμβαση αορίστου χρόνου και δεν συνυπολογίζεται στις αποδοχές της ετήσιας άδειας.
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών είναι ιδιαίτερης σημασίας αρχή του κοινωνικού δικαίου της Ένωσης και έχει δύο πτυχές, την άδεια και την καταβολή αποδοχών. Κατά τη διάρκεια της άδειας ο εργαζόμενος πρέπει να λαμβάνει τις τακτικές του αποδοχές, ώστε να βρίσκεται σε οικονομική κατάσταση παρόμοια με εκείνη των περιόδων εργασίας. Η απαίτηση αυτή αφορά την ελάχιστη άδεια των τεσσάρων (4) εβδομάδων της οδηγίας, ενώ μειωμένες αποδοχές άδειας θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν τον εργαζόμενο από το να λάβει την άδεια που δικαιούται. Συνεπώς, τουλάχιστον για την ελάχιστη διάρκεια, η οδηγία αντιτίθεται στον αποκλεισμό των εισοδημάτων της σύμβασης ορισμένου χρόνου.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι ρήτρες για την απαγόρευση των διακρίσεων των δύο συμφωνιών-πλαισίων εφαρμόζονται και όταν ο ίδιος εργαζόμενος έχει παράλληλα δύο συμβάσεις με τον ίδιο εργοδότη. Οι ρήτρες αυτές εκφράζουν αρχή του κοινωνικού δικαίου της Ένωσης και δεν ερμηνεύονται συσταλτικά, ενώ η ρουμανική νομοθεσία δεν έκανε χρήση της δυνατότητας εξαίρεσης των περιστασιακά απασχολούμενων. Οι αποδοχές της άδειας αποτελούν «συνθήκες απασχόλησης» και οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι με τη δεύτερη σύμβαση αναπλήρωναν άλλους εκπαιδευτικούς σε κενές θέσεις ασκώντας τα ίδια καθήκοντα, βρίσκονται σε κατάσταση παρεμφερή με εκείνη των εργαζομένων αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης.
Η λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση δεν δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους. Τέτοιοι λόγοι πρέπει να στηρίζονται σε σαφή και συγκεκριμένα στοιχεία και όχι απλώς στο ότι η διαφορετική μεταχείριση προβλέπεται από γενικό και αφηρημένο κανόνα, όπως νόμος ή συλλογική σύμβαση. Ο σκοπός της διασφάλισης της συνέχειας της εκπαιδευτικής δραστηριότητας, που επικαλέστηκαν εθνικά δικαστήρια, είναι μεν θεμιτός, αλλά ο αποκλεισμός των εισοδημάτων της δεύτερης σύμβασης από τις αποδοχές της άδειας δεν συνδέεται με αυτόν.
Ως προς το επίδομα σίτισης, το Δικαστήριο σημειώνει ότι κατά το ρουμανικό δίκαιο αυτό αποτελεί στοιχείο των μηνιαίων μισθολογικών απολαβών, καταβάλλεται ανεξάρτητα από τις πραγματικές δαπάνες σίτισης και υπόκειται στους ίδιους φόρους και επιβαρύνσεις με τον μισθό. Χορηγείται κατ’ αναλογία προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας, μέχρι ανώτατο όριο, το οποίο κατά κανόνα συμπληρώνεται με τη βασική σύμβαση. Ο εργοδότης στηρίχθηκε ακριβώς σε αυτό για να μη λαμβάνει υπόψη τη δεύτερη σύμβαση, ενώ η μειοψηφία του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου επικαλέστηκε τον σκοπό της ισορροπημένης διατροφής των εργαζομένων ανά εργάσιμη ημέρα.
Το Δικαστήριο απορρίπτει τις αιτιολογίες αυτές. Αφού το επίδομα είναι στοιχείο της αμοιβής, οι αμοιβές των εργαζομένων μερικής απασχόλησης πρέπει να είναι ανάλογες προς εκείνες των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης. Εφόσον οι εκπαιδευτικοί δεν λαμβάνουν το επίδομα για την εργασία που παρέχουν με τη σύμβαση ορισμένου χρόνου, η αρχή pro rata temporis δεν εφαρμόζεται ορθώς, υπό την επιφύλαξη επαλήθευσης από το εθνικό δικαστήριο. Ως στοιχείο των τακτικών αποδοχών, το επίδομα πρέπει επίσης να συνυπολογίζεται στις αποδοχές της ετήσιας άδειας.
Στοιχεία της απόφασης
ΥπόθεσηC-706/23, Şcoala gimnazială «Mihai Eminescu» Vaslui κατά Uniunea Sindicală «Didactica» Vaslui
ΣχηματισμόςΔικαστήριο (πρώτο τμήμα), με προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J. Richard de la Tour
Αιτούν δικαστήριοCurtea de Apel Iaşi (Εφετείο Ιασίου, Ρουμανία)
Ημερομηνία απόφασης8.10.2026
Διατάξεις που ερμηνεύθηκανΆρθρο 7 παρ. 1 της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, άρθρο 31 παρ. 2 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου της οδηγίας 97/81/ΕΚ και ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου της οδηγίας 1999/70/ΕΚ
Βασική νομολογίαΥπόθεση C-385/17 (Hein), υπόθεση C-217/20 (Staatssecretaris van Financiën), υπόθεση C-377/21 (Ζώνη επεμβάσεως Hainaut-Centre), υπόθεση C-660/20 (Lufthansa CityLine), υπόθεση C-236/20 (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών)
