Euractiv: Ταξίδια χωρίς βίζα με… τίμημα τα προσωπικά δεδομένα

Ένα προσχέδιο συμφωνίας που περιήλθε στην κατοχή του Euractiv δείχνει ότι οι αμερικανικές αρχές δεν θα απαγορεύεται ρητά να λαμβάνουν σημαντικές αποφάσεις για Ευρωπαίους ταξιδιώτες βασιζόμενες αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων τους.

Η συμφωνία — η οποία στοχεύει στη διατήρηση του καθεστώτος ταξιδιών χωρίς βίζα από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες — θα μπορούσε να επιτρέπει τέτοιες αποφάσεις, εφόσον επιτρέπονται από το αμερικανικό εσωτερικό δίκαιο.

Πρόσβαση σε βιομετρικές βάσεις δεδομένων

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ ετοιμάζονται να επιτρέψουν στις ΗΠΑ πρόσβαση σε εθνικές βάσεις βιομετρικών δεδομένων — που περιλαμβάνουν ευαίσθητα στοιχεία όπως δακτυλικά αποτυπώματα και σαρώσεις προσώπου — ώστε να διατηρηθεί η απαλλαγή από βίζα. Το έγγραφο αφορά ένα πλαίσιο συμφωνίας που προετοιμάζεται σε επίπεδο ΕΕ.

Σύμφωνα με το κείμενο, «αποφάσεις που παράγουν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στα συμφέροντα των ατόμων» δεν πρέπει να λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, εκτός αν αυτό επιτρέπεται από την εθνική νομοθεσία. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να υπάρχουν «κατάλληλες εγγυήσεις», όπως το δικαίωμα του πολίτη να ζητήσει ανθρώπινη παρέμβαση.

Παραμένει ασαφές πώς θα λειτουργήσει το σύστημα σε σχέση με το περίπλοκο πλαίσιο ευρωπαϊκής προστασίας δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου του Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR), που έχει εξωεδαφική ισχύ. Το προσχέδιο πάντως αναφέρει ότι «συμπληρώνει και υπερισχύει» προηγούμενων συμφωνιών προστασίας δεδομένων μεταξύ χωρών της ΕΕ και των ΗΠΑ.

Το πλαίσιο EBSP και η προθεσμία του 2026

Το 2022 οι ΗΠΑ εισήγαγαν νέα απαίτηση για τα ταξίδια χωρίς βίζα, ζητώντας από τα κράτη-μέλη να συνάψουν ατομικές συμφωνίες με το Department of Homeland Security, γνωστές ως Enhanced Border Security Partnerships (EBSPs).

Τα κράτη της ΕΕ ανέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ηγηθεί των διαπραγματεύσεων για μια αρχική συμφωνία στα τέλη του περασμένου έτους, ενώ ο πρώτος γύρος έγινε στα τέλη Ιανουαρίου. Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες, ενημέρωση για τις συζητήσεις προγραμματίζεται για τις αρχές του επόμενου μήνα.

Η συμφωνία πρέπει πρώτα να εγκριθεί από ΕΕ και ΗΠΑ και στη συνέχεια τα κράτη-μέλη θα ξεκινήσουν διμερείς συνομιλίες με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ για να καθοριστεί ποιες εθνικές βάσεις δεδομένων θα καλύπτονται.

Το DHS θα αποκτήσει πρόσβαση σε βιομετρικές βάσεις για έλεγχο μετανάστευσης και διασταύρωση στοιχείων. Το υπουργείο βρίσκεται ήδη υπό αυξημένο έλεγχο μετά από σειρά βίαιων περιστατικών και θανατηφόρων πυροβολισμών Αμερικανών πολιτών από την Immigration and Customs Enforcement (ICE), υπηρεσία που υπάγεται στο DHS.

Η Ουάσινγκτον έθεσε προθεσμία μέχρι το τέλος του 2026 για τη σύναψη διμερών συμφωνιών. Όσα κράτη δεν καταλήξουν σε συμφωνία κινδυνεύουν με αναστολή από το πρόγραμμα απαλλαγής βίζας.

Ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα

Το προσχέδιο επιτρέπει επίσης τη μεταφορά «ειδικών κατηγοριών» προσωπικών δεδομένων — όπως πολιτικές απόψεις, συμμετοχή σε συνδικάτα, πληροφορίες για τη σεξουαλική ζωή ή βιομετρικά στοιχεία.

Η μεταφορά θα γίνεται μόνο με «κατάλληλες εγγυήσεις», που μπορεί να περιλαμβάνουν περιορισμό πρόσβασης ή υποχρέωση έγκρισης από εποπτική αρχή.

Προηγουμένως, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ήταν έτοιμες να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να διαβιβάζουν δεδομένα πολιτών τους χωρίς να έχουν λόγο, εάν αυτά κρίνονταν απαραίτητα για την αποτροπή «σοβαρής και άμεσης απειλής για τη δημόσια ασφάλεια».

Επίλυση διαφορών εκτός δικαστηρίων

Ιδιαίτερο στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι τυχόν διαφωνίες δεν θα οδηγούνται στα δικαστήρια.
Το έγγραφο προβλέπει ότι κάθε διαφορά σχετικά με την ερμηνεία ή εφαρμογή των EBSP θα επιλύεται μέσω διαβουλεύσεων σε «Κοινή Επιτροπή» και «δεν θα παραπέμπεται σε εθνικό ή διεθνές δικαστήριο ή τρίτο μέρος».

Η επιτροπή θα αποτελείται από εκπροσώπους της ΕΕ και των ΗΠΑ, χωρίς να καθορίζονται ονόματα ή αξιώματα.

Περιορισμοί στη μεταβίβαση δεδομένων

Το προσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει παλαιότερες ανησυχίες περιορίζοντας τη διαβίβαση δεδομένων ταξιδιωτών σε τρίτους. Οι αμερικανικές αρχές θα μπορούν να μοιράζονται πληροφορίες που προέρχονται από την ΕΕ μόνο με ρητή συγκατάθεση του ευρωπαϊκού φορέα που τις παρείχε.

Κατά τη χορήγηση της άδειας, θα πρέπει να αξιολογείται αν ο αποδέκτης εξασφαλίζει «επαρκές επίπεδο προστασίας προσωπικών δεδομένων».

Νέος γύρος διαπραγματεύσεων

Το έγγραφο αποτελεί αρχικό σχέδιο και αναμένεται να αλλάξει κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πραγματοποιήσει κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση για το θέμα στις 24 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την πρόσφατη ημερήσια διάταξη.

Με πληροφορίες από Euractiv