Ευρωπαϊκή παραδοχή για «διόδια» στα Στενά του Ορμούζ

Σε μία καίρια παραδοχή φαίνεται να προχωρούν ορισμένες από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες αποδέχονται πλέον ότι τα πλοία που θα διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να πληρώνουν «διόδια» στο Ιράν και το Ομάν, σύμφωνα με το δίκτυο Bloomberg που επικαλείται αξιωματούχους με γνώση των σχετικών διεργασιών.

Το ενδεχόμενο επιβολής κάποιου είδους τέλους παροχής υπηρεσιών, μετά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θεωρείται πλέον δεδομένο από δύο από τις πηγές, οι οποίες ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, καθώς οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ιδιωτικά και ορισμένοι αξιωματούχοι αραβικών χωρών του Κόλπου συμμερίζονται αυτή την άποψη, αν και δεν αποτελεί απαραίτητα την επίσημη θέση των κυβερνήσεών τους.

Παραμένει ασαφές ποιο θα είναι το είδος ή το ύψος των τελών που θα ήταν διατεθειμένες να αποδεχθούν οι ενδιαφερόμενες χώρες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα αραβικά κράτη του Κόλπου εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι το Ιράν και το Ομάν δεν έχουν το δικαίωμα να επιβάλουν οποιαδήποτε χρέωση για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Ανησυχούν, μεταξύ άλλων, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε προηγούμενο, επιτρέποντας και σε άλλες χώρες να επιβάλλουν τέλη σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς.

Παρά το γεγονός ότι φαίνεται να αποδέχονται την πιθανότητα επιπλέον κόστους, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ζητήσει από το Ιράν και το Ομάν να μην κάνουν διακρίσεις εις βάρος πλοίων με βάση τη σημαία ή την εθνικότητά τους, ανέφεραν οι ίδιες πηγές. Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες προωθούν τη δημιουργία μιας διεθνούς ναυτικής συμμαχίας που θα αναλάβει την εκκαθάριση πιθανών ναρκών στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η ανάπτυξη μιας τέτοιας δύναμης θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Το Ομάν, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Κουβέιτ είτε αρνήθηκαν να σχολιάσουν είτε δεν απάντησαν σε σχετικό αίτημα του Bloomberg.

Το Μπαχρέιν απορρίπτει τα τέλη

Η κυβέρνηση του Μπαχρέιν διέψευσε ότι έχει αποδεχθεί ή ακόμη και αφήσει να εννοηθεί πως αποδέχεται την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά.

«Η ελεύθερη και ανεμπόδιστη διέλευση της διεθνούς ναυσιπλοΐας από τα Στενά αποτελεί ζήτημα διεθνούς δικαίου και όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης», ανέφερε σε ανακοίνωσή της.

Το μοντέλο των Στενών της Μαλάκκας

Το Bloomberg είχε αποκαλύψει την προηγούμενη εβδομάδα ότι το Ομάν ενημέρωσε Ευρωπαίους αξιωματούχους πως δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα επιστροφής στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο στα Στενά του Ορμούζ.

Τα πλοία που διέρχονται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία — κρίσιμη για τις παγκόσμιες εξαγωγές ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο — ενδέχεται να επιβαρύνονται με τέλη για υπηρεσίες όπως η απορρύπανση της περιοχής και η παροχή ναυτιλιακών υπηρεσιών.

Το Ομάν, το οποίο διατηρεί στενές σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με το Ιράν, βρίσκεται υπό πίεση και από τις δύο πλευρές. Δημοσίως έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τις προθέσεις του, αν και επαναλαμβάνει ότι θα τηρήσει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, το σουλτανάτο εξετάζει ως πιθανό πρότυπο το καθεστώς που ισχύει στα Στενά της Μαλάκκας στην Ασία, σε μια προσπάθεια να βρεθεί μια λύση που θα ικανοποιεί τόσο το Ιράν όσο και τη διεθνή κοινότητα. Ωστόσο, η ίδια πηγή επισημαίνει ότι οι ηγέτες του Ομάν θεωρούν πως ένα αντίστοιχο σύστημα θα μπορούσε να εφαρμοστεί μόνο εφόσον συμφωνήσουν όλα τα κράτη του Περσικού Κόλπου. Παραμένει αβέβαιο αν μια τέτοια λύση θα ήταν αποδεκτή από την Τεχεράνη.

Στα Στενά της Μαλάκκας η διαχείριση γίνεται από κοινού από την Ινδονησία, τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη. Οι χώρες αυτές χρεώνουν τα πλοία μόνο για συγκεκριμένες υπηρεσίες ναυσιπλοΐας και ασφάλειας που παρέχουν. Παράλληλα λειτουργεί ειδικό ταμείο, στο οποίο τα κράτη και οι χρήστες της θαλάσσιας οδού καταβάλλουν εθελοντικές εισφορές για την ασφαλή ναυσιπλοΐα. Το ταμείο δεν δημοσιοποιεί τακτικά οικονομικά στοιχεία, ωστόσο η Σιγκαπούρη είχε ανακοινώσει το 2017 ότι είχαν συγκεντρωθεί περίπου 22 εκατ. δολάρια μέσα σε δέκα χρόνια, δηλαδή περίπου 2,2 εκατ. δολάρια ετησίως.

Αυξάνεται η ναυτιλιακή κίνηση

Η εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει αυξηθεί μετά την υπογραφή της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν πριν από περίπου δύο εβδομάδες. Η συμφωνία αυτή, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική προστασία που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα εμπορικά πλοία, αύξησε τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω των Στενών από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε λίγο περισσότερο από το ήμισυ των προπολεμικών ροών.

Παράλληλα, το Ιράν αύξησε και τις δικές του εξαγωγές αργού πετρελαίου, μετά την άρση από τις ΗΠΑ του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται

Κατά τη σπάνια επίσκεψή του στην Ευρώπη την περασμένη εβδομάδα, ο σουλτάνος του Ομάν, Χαϊθάμ μπιν Ταρίκ, συζήτησε τα σχέδια για τα Στενά του Ορμούζ με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παρίσι. Στην κοινή τους δήλωση οι δύο ηγέτες δεσμεύτηκαν να προωθήσουν την ανεμπόδιστη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι αραβικές χώρες του Κόλπου, που είχαν δεχθεί σφοδρές ιρανικές επιθέσεις κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, εμφανίζονται πλέον πιο πρόθυμες να αποδεχθούν την καταβολή διοδίων, εφόσον αυτό συμβάλει στην αποκλιμάκωση της έντασης.

Οι διαβουλεύσεις μεταξύ Ιράν, Ομάν και των γειτονικών κρατών πραγματοποιούνται ενώ οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδεψαν αυτή την εβδομάδα στο Κατάρ για έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Στόχος τους είναι να αξιοποιήσουν τη δυναμική της προσωρινής συμφωνίας, η οποία εγκαινίασε μια περίοδο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές ξεκίνησαν με δυσκολίες, καθώς στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας σημειώθηκαν νέα επεισόδια στα Στενά του Ορμούζ και αναζωπυρώθηκαν οι διαφωνίες για το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισής τους. Πριν από τον πόλεμο, περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονταν από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι οι συνομιλίες έχουν σημειώσει πρόοδο. «Πηγαίνουμε πολύ καλά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ με την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ στη συνέχεια η Ουάσιγκτον απέκλεισε την πρόσβαση πλοίων στα ιρανικά λιμάνια.

Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και ελλείψεις σε άλλα βασικά προϊόντα, όπως το ήλιο και τα λιπάσματα. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες του πολέμου, το Ιράν ζητά να αποκτήσει κάποιον βαθμό ελέγχου της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Με πληροφορίες από Bloomberg

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.