FT: Η Κομισιόν βλέπει «μακρά ενεργειακή κρίση»
Σε τροχιά παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης εισέρχεται η Ευρώπη, με την Κομισιόν να προετοιμάζεται για τα χειρότερα σενάρια, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να διαταράσσει τις ροές πετρελαίου και να εκτινάσσει τις τιμές.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, που μίλησε στους Financial Times, οι Βρυξέλλες εξετάζουν «όλες τις δυνατότητες» — από την επιβολή δελτίου καυσίμων έως νέα μαζική αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων — προειδοποιώντας ότι το ενεργειακό σοκ θα είναι «μακράς διάρκειας» και με ενδεχομένως ακόμη πιο έντονες επιπτώσεις τις επόμενες εβδομάδες.
«Θα είναι μια μακρά κρίση»
Το μήνυμα από την Κομισιόν γίνεται σαφώς πιο βαρύ όσο κλιμακώνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της μεταφέρονται στις αγορές. Ο Γιόργκενσεν δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές «για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα», ενώ σε ορισμένα κρίσιμα προϊόντα η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω στο άμεσο μέλλον.
Η σχεδόν πλήρης παράλυση των μεταφορών στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά, εντείνοντας τους φόβους για διαρκή διαταραχή στην προσφορά.
Στο πλαίσιο αυτό, η ρητορική των ευρωπαϊκών αρχών γίνεται πιο σκληρή, με τον ίδιο να παραδέχεται ότι η κατάσταση αξιολογείται πλέον ως πιο σοβαρή σε σχέση με τα πρώτα στάδια της κρίσης.
Σενάρια για δελτίο καυσίμων
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν βρίσκεται ακόμη σε άμεση κρίση επάρκειας, η προετοιμασία για ακραία σενάρια βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Στο τραπέζι βρίσκονται μέτρα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητηα, όπως η επιβολή δελτίου σε κρίσιμα καύσιμα, μεταξύ των οποίων το ντίζελ και τα καύσιμα αεροπορίας.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τον κλάδο των αερομεταφορών, καθώς οι εταιρείες βλέπουν ήδη αυξανόμενες πιέσεις στην προμήθεια καυσίμων, με τον κίνδυνο διαταραχών στις πτήσεις να μην μπορεί να αποκλειστεί εάν η κατάσταση επιδεινωθεί.
Παράλληλα, εξετάζονται και εναλλακτικά εργαλεία πολιτικής, αν και προς το παρόν δεν υπάρχει απόφαση για χαλάρωση των κανονισμών ή αλλαγή προδιαγραφών στα καύσιμα. Ωστόσο, όπως ξεκαθαρίζεται, όσο η κρίση βαθαίνει, τόσο περισσότερες επιλογές θα μπαίνουν στο τραπέζι — ακόμη και σε επίπεδο νομοθετικών παρεμβάσεων.
Στο τραπέζι νέα αποδέσμευση αποθεμάτων
Ένα από τα βασικά «όπλα» της ΕΕ παραμένει η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων. Μετά τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση πετρελαίου στην ιστορία που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα, οι Βρυξέλλες αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να επαναλάβουν την κίνηση, εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί.
Ο Νταν Γιόργκενσεν δεν προσδιορίζει το χρονικό σημείο μιας πιθανής νέας παρέμβασης, τονίζει όμως ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να δράσει «όταν και εφόσον καταστεί αναγκαίο», υπογραμμίζοντας ότι ο χρόνος και η αναλογικότητα των μέτρων θα είναι κρίσιμοι παράγοντες.
Ο κίνδυνος για πληθωρισμό και ανάπτυξη
Το ενεργειακό σοκ δεν περιορίζεται στην αγορά καυσίμων, αλλά ήδη μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία. Η εκτίναξη των τιμών αυξάνει τον κίνδυνο νέου πληθωριστικού κύματος, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει τις προοπτικές ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο καταρτίζουν σχέδια στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις επανέρχονται ακόμη και πιο ρυπογόνες λύσεις, όπως η ενίσχυση της χρήσης άνθρακα, προκειμένου να καλυφθούν τα ενεργειακά κενά.
Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός η διασφάλιση επάρκειας και αφετέρου η αποφυγή μιας νέας βαθιάς οικονομικής επιβράδυνσης.
«Να είμαστε έτοιμοι για το χειρότερο»
Το βασικό μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η Ένωση δεν βρίσκεται ακόμη στο χειρότερο σημείο της κρίσης, αλλά οφείλει να προετοιμαστεί σαν να βρίσκεται ήδη εκεί.
Η στρατηγική που διαμορφώνεται βασίζεται στην αρχή της προληπτικής δράσης, με την Κομισιόν να επιδιώκει να έχει στη διάθεσή της όλα τα εργαλεία, ώστε να αντιδράσει άμεσα σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης.
Όπως σημειώνει ο Ευρωπαίος Επίτροπος η κρίση αυτή δεν θα είναι σύντομη και απαιτεί διαχείριση με διάρκεια, ακρίβεια και πολιτικό συντονισμό.
Ανοιχτά μέτωπα και εξαρτήσεις
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη συνεχίζει να βασίζεται σε εισαγωγές ενέργειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους προμηθευτές, σε ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα αλλά και λειτουργία των αγορών σε καθεστώς «ελεύθερου ανταγωνισμού».
Παρά τις πιέσεις, δεν υπάρχει προς το παρόν αλλαγή στη στρατηγική για το ρωσικό LNG εντός του έτους, γεγονός που υπογραμμίζει τα όρια αλλά και τις ισορροπίες που καλείται να διαχειριστεί η ΕΕ.
Ένα σοκ με διάρκεια
Η προειδοποίηση της Κομισιόν αποτυπώνει τη μετάβαση από μια οξεία κρίση σε μια πιο δομική πρόκληση για την ευρωπαϊκή οικονομία. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για μια προσωρινή αναστάτωση στις αγορές, αλλά για ένα σοκ που απειλεί να αναδιαμορφώσει τις ενεργειακές ισορροπίες και να επιβαρύνει μακροπρόθεσμα το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην άμεση διαχείριση της κρίσης και στη διατήρηση της ενεργειακής της στρατηγικής, γνωρίζοντας ότι οι αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων μπορεί να καθορίσουν την πορεία των επόμενων ετών.
