Gaesa: Η παραστρατιωτική εταιρία – φάντασμα που έγινε το παράλληλο κράτος της Κούβας
Υπάρχει παντού αλλά δεν φαίνεται πουθενά: Eνα ξενοδοχείο στο κέντρο της Αβάνας ή στις βόρειες παραλίες της Κούβας, είναι πολύ πιθανό να ανήκει στην Gaesa. Οποιο κατάστημα επισκεφθείτε στο νησί -ιδιαίτερα όσα δέχονται δολάρια- πιθανότατα το διαχειρίζεται η Gaesa.
Κι αν κανείς στείλει δολάρια σε φίλους ή συγγενείς στην Κούβα, η τράπεζα που θα επεξεργαστεί την πληρωμή πιθανότατα θα είναι ανήκει στην Gaesa (Γκαέσα).
Στην κομμουνιστική Κούβα, όλοι οι δρόμοι οδηγούν τελικά στη Grupo de Administración Empresarial SA, όπως είναι η επίσημη ονομασία της εταιρείας.
Ο όμιλος της Γκαέσα διοικείται από τον στρατό. Αναδείχθηκε με τη στήριξη του Ραούλ Κάστρο (ναι, παραμένει ο ύπατος ηγέτης της Κούβας) και αποτελεί ενα μυστήριο.
Δεν διαθέτει ιστοσελίδα, δεν δημοσιεύει στοιχεία για τα οικονομικά της ή για το ποια κέρδη της μεταφέρει στο δημόσιο ταμείο.
Ακόμη και η δομή της ιδιοκτησίας της παραμένει μυστική.
Και όμως Κουβανοί οικονομολόγοι, διαρρεύσαντα έγγραφα αλλά και αμερικαμνικές εκτιμήσεις, θεωρούν ότι η Gaesa αντιπροσωπεύει έως και το 40% του ΑΕΠ της χώρας.
Και η κυρίαρχη θέση της την καθιστά κομβικό ζήτημα στις συνομιλίες μεταξύ της κουβανικής και κυβέρνησης Τραμπ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, την έχει στοχοποιήσει δημόσια. «Έχουν μια στρατιωτικά ελεγχόμενη εταιρεία συμμετοχών που λέγεται Gaesa, η οποία ελέγχει το 40% του ΑΕΠ τους και τίποτα από τα χρήματα που διαχιερίζεται δεν καταλήγει στα κρατικά ταμεία». Υποστηρίζει ότι τα κέρδη της εταιρείας δεν πηγαίνουν σε σχολεία, δρόμους ή στη σίτιση του πληθυσμού.
Την Πέμπτη, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις στη Gaesa, δίνοντας στις ξένες εταιρείες προθεσμία ενός μήνα για να τερματίσουν τις συναλλαγές τους με τον όμιλο.
Κυρώσεις επιβλήθηκαν επίσης στην ταξίαρχο Ανία Γκιγιερμίνα Λάστρες Μορέρα, (φωτογραφία) επικεφαλής της Gaesa και μέλος της κεντρικής επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Οι κυρώσεις αποτελούν μέρος της πιο σκληρής στάσης που έχουν υιοθετήσει οι ΗΠΑ τις τελευταίες εβδομάδες απέναντι στις συνομιλίες με την Κούβα, Oρισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ίσως χρησιμοποιείται για να ενισχυθεί το επιχείρημα υπέρ στρατιωτικής δράσης.
Μ’ αυτούς, δεν γίνεται
Ο Ρούμπιο υποστήριξε επίσης ότι η σημερινή ηγεσία της Αβάνας αδυνατεί να αναστρέψει την οικονομική κατάσταση του νησιού. «Σοβαρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις είναι αδύνατες με αυτούς τους ανθρώπους στην εξουσία, δεν γίνεται», είπε.
🇺🇸🇨🇺 pic.twitter.com/nwEePVJ1lX
— Secretary Marco Rubio (@SecRubio) May 20, 2026
Σύμφωνα με ορισμένους Κουβανούς οικονομολόγους, η Gaesa έχει εξελιχθεί σε ισχυρό συμφέρον για τις ένοπλες δυνάμεις και τις μυστικές υπηρεσίες — ένα κουβανικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα — που χρησιμοποιείται για να εδραιώνει την εξουσία του καθεστώτος και αποτελεί πιθανή πηγή διαφθοράς.
«Έχουν βάλει χέρι σε πολλούς από τους πιο κερδοφόρους τομείς της οικονομίας που λειτουργούν σε ξένο νόμισμα, αλλά λειτουργούν και χωρίς δημόσιο έλεγχο», δήλωσε ο Πάβελ Βιδάλ, πρώην στέλεχος της κεντρικής τράπεζας της Κούβας. «Είναι κάτι σαν ένα παράλληλο οικονομικό κράτος.»
Ειδικοί για την Κούβα λένε ότι οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με στόχο την ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα στο νησί θα πρέπει να αντιμετωπίσει την τεράστια πολιτική και οικονομική επιρροή της Gaesa.
«Σε οποιοδήποτε σχέδιο οικονομικής μεταρρύθμισης, μεγάλο μέρος πρέπει να είναι η διάλυση της Gaesa», δήλωσε ο Ρικάρδο Ερέρο, επικεφαλής του Cuba Study Group, μιας μη κομματικής οργάνωσης με έδρα την Ουάσινγκτον.
Η Gaesa δημιουργήθηκε κατά τη λεγόμενη «Ειδική Περίοδο» μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν ο Φιντέλ Κάστρο αποφάσισε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανοίξει τη χώρα στον τουρισμό και στα εμβάσματα από το εξωτερικό. Στρατιωτικές ιδιοκτησίες στις ακτές μετατράπηκαν σε ξενοδοχεία, ενώ δύο ρωσικά αεροσκάφη επαναχρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά τουριστών.
Η εταιρεία επεκτάθηκε ραγδαία όταν ο Ραούλ Κάστρο έγινε πρόεδρος το 2008: ο πρώην υπουργός Άμυνας πίστευε ότι ο στρατός ήταν πιο αποτελεσματικός από άλλα κρατικά όργανα στη διαχείριση επιχειρήσεων.
Η Gaesa ανέλαβε τον έλεγχο σημαντικού αριθμού ξενοδοχείων της χώρας, καθώς και επιχειρήσεων εισαγωγών-εξαγωγών, σούπερ μάρκετ και πρατηρίων καυσίμων. Οι δραστηριότητές της περιλαμβάνουν επίσης ειδική οικονομική ζώνη με βιομηχανική παραγωγή και εμπορευματικό λιμάνι, καθώς και μία από τις βασικές εμπορικές τράπεζες της χώρας.
Έτσι, η Gaesa κυριαρχεί σε πολλούς από τους τομείς που αποφέρουν ξένο συνάλλαγμα — κάτι που η Κούβα χρειάζεται απελπισμένα, εν μέσω κατάρρευσης των τουριστικών εσόδων και αμερικανικής πίεσης.
Ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι η ισχύς της Gaesa αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της σοβαρής ενεργειακής κρίσης στην Κούβα, η οποία έχει προκαλέσει επαναλαμβανόμενα μπλακ άουτ σε όλη τη χώρα.
Σύμφωνα με έρευνα του Κουβανού οικονομολόγου Ρικάρδο Τόρες Πέρες, οι επενδύσεις στον τουρισμό ξεπέρασαν κατά πολύ τις επενδύσεις στην ενέργεια την τελευταία δεκαετία — κάτι που αντανακλά εν μέρει και την έντονη οικοδόμηση ξενοδοχείων από τη Gaesa.
Μεταξύ 2019 και 2024, περίοδο κατά την οποία η οικονομία βρισκόταν σε κρίση, το 40% των επενδύσεων της χώρας κατευθύνθηκε στον τουρισμό, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ξενοδοχείων. Αντίθετα, σε αρκετά από αυτά τα χρόνια, οι επενδύσεις σε βασικές υποδομές, όπως η ενέργεια και το νερό, ήταν κάτω από το 10% του συνόλου.
Στις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνεται και ο πύργος K23 Tower της Gaesa, ένα ξενοδοχείο 42 ορόφων — το ψηλότερο κτίριο στην Κούβα — που άνοιξε πέρυσι, ακριβώς τη στιγμή που οι αφίξεις τουριστών άρχισαν να καταρρέουν.
Υπάρχει ελάχιστη διαφάνεια σχετικά με τα οικονομικά ή τις δραστηριότητες της Gaesa. Το 2024, η γενική ελεγκτής της Κούβας, δήλωσε σε ισπανικό μέσο ενημέρωσης ότι η υπηρεσία της δεν είχε αρμοδιότητα να ελέγχει τη Gaesa. Λίγο αργότερα έχασε τη θέση της.
Ο Βιδάλ, σήμερα καθηγητής στο Pontificia Universidad Javeriana στην Κολομβία, δήλωσε ότι όταν εργαζόταν στην κεντρική τράπεζα της Κούβας, ούτε ο ίδιος ούτε οι συνάδελφοί του είχαν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα αποθέματα δολαρίων ή άλλων ξένων νομισμάτων της Gaesa.
Ρευστότητα 18 δισ.
Μία από τις ελάχιστες εικόνες για τα οικονομικά της προήλθε από διαρροή εγγράφων που δημοσίευσε πέρυσι η Miami Herald, σύμφωνα με τα οποία ο όμιλος είχε κέρδη 2,1 δισ. δολαρίων μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2024. Άλλο έγγραφο ανέφερε ότι η εταιρεία διέθετε 18 δισ. δολάρια σε ρευστότητα, αν και άλλες αναφορές υποστηρίζουν ότι τα πραγματικά διαθέσιμα σε δολάρια είναι πολύ χαμηλότερα.
Αυτός ο συνδυασμός πλούτου και μυστικότητας καθιστά την εταιρεία εύκολο στόχο για τους επικριτές του κουβανικού καθεστώτος. «Η Gaesa είναι μια καθαρή κλεπτοκρατία», δήλωσε ο Εμίλιο Μοράλες, πρόεδρος της Havana Consulting Group στο Μαϊάμι. «Είναι η μεγάλη μαύρη τρύπα που κατέστρεψε την κουβανική οικονομία.»
Ο όμιλος συνδέεται άμεσα με την κορυφή του κουβανικού συστήματος εξουσίας. Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο Κρους ήταν παλαιότερα επικεφαλής της ξενοδοχειακής εταιρείας του ομίλου. Μέχρι τον θάνατό του το 2021, τη Gaesa διοικούσε επί περισσότερο από μία δεκαετία ο στρατηγός Λουίς Αλμπέρτο Ροδρίγκες Λόπες-Καλέχα, γαμπρός του Ραούλ Κάστρο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μυστική δομή του ομίλου ίσως σχεδιάστηκε εν μέρει για την αποφυγή κυρώσεων. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι πλέον λειτουργεί ως μέσο χρηματοδότησης του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών εκτός επίσημου προϋπολογισμού. Παράλληλα, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό δίκτυο πελατειακών σχέσεων μεταξύ στρατιωτικών και κρατικών αξιωματούχων.
«Η Gaesa δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες για διαφθορά. Το ερώτημα είναι αν η ετα
Ευκαρίες διαφθοράς
Η εταιρεία λειτουργεί ως μηχανισμός απομύζησης πόρων για λίγους ή ως εργαλείο του κράτους για να παρακάμπτει τις κυρώσεις», δήλωσε η Έμιλι Μόρις του University College London.
Ο Βιδάλ υποστηρίζει ότι η Gaesa είναι ένα από τα πιο πολιτικά δύσκολα ζητήματα στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
«Δεν θα μπορέσουμε να εφαρμόσουμε ουσιαστικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις αν δεν διαλύσουμε τις δομές της Gaesa», είπε. «Αλλά φυσικά, λόγω της οικονομικής και πολιτικής της ισχύος, αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε να συζητήσει η κουβανική κυβέρνηση σε μια διαπραγμάτευση.»
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
