Γιατί οι Ολλανδοί είναι οι πιο ψηλοί, οι Ασιάτες μύωπες και οι Αφρικανοί πρωταθλητές στην αντοχή; Δεν είναι μόνο θέμα γενετικής

Ποιο είναι το μυστικό όσων εγκλιματίζονται με ευκολία σε μεγάλο υψόμετρο, διατηρούν άριστη όραση χωρίς γυαλιά ή ξεπερνούν τα 90 έτη ζωής με εξαιρετική υγεία;   Ανά τις ηπείρους και τους πολιτισμούς, χιλιάδες χρόνια εξέλιξης έχουν διαμορφώσει μοναδικές βιολογικές διαφορές, οι οποίες επηρεάζουν καταλυτικά την υγεία, τις σωματικές αντοχές και την ανθεκτικότητα.

Οι επιστήμονες αποκαλύπτουν με γοργούς ρυθμούς τα γενετικά θεμέλια πίσω από την όραση, την αντοχή, την αντοχή στις ασθένειες, τον μεταβολισμό και την υγιή γήρανση. Το σημαντικότερο μάθημα ωστόσο, και το πλέον ελπιδοφόρο: η γενετική προδιάθεση μπορεί να θέτει τις βάσεις, οι καθημερινές επιλογές όμως εξακολουθούν να καθορίζουν το μεγαλύτερο μέρος της πορείας.

Ως εκ τούτου το ερώτημα δεν αφορά το ποιος κατέχει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα σήμερα, αλλά το αν θα μπορούσε η ανθρωπότητα να τα «δανειστεί» και να ωφεληθεί από αυτά στο μέλλον.

Στόχος της επιστημονικής κοινότητας δεν είναι η δημιουργία «υπερανθρώπων», αλλά η αποτελεσματικότερη πρόληψη και η διασφάλιση μιας μακράς και ποιοτικής ζωής.

Καθώς η γνώση διευρύνεται, η ιατρική επιστήμη εγκαταλείπει τις οριζόντιες θεραπείες και στρέφεται στην ιατρική ακριβείας, η οποία αναμένεται να αποτελέσει τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο κλάδο της υγειονομικής περίθαλψης την επόμενη δεκαετία. Πρόκειται για μια σύγχρονη προσέγγιση που προσαρμόζει την ιατρική φροντίδα στο μοναδικό DNA, στο περιβάλλον και στον τρόπο ζωής κάθε ασθενούς. Η μεγαλύτερη επανάσταση, εξάλλου, ίσως να μην κρύβεται στην τροποποίηση των γονιδίων, αλλά στην πλήρη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους.

Ακολουθούν ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά γενετικά πλεονεκτήματα, μαζί με τα μαθήματα που προσφέρουν για ποιοτικότερη ζωή.

1. Η γεωγραφία της ιδανικής όρασης

Η τέλεια όραση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στον πλανήτη, οι λόγοι όμως εκπλήσσουν.

Επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής συχνά έχει μεγαλύτερη σημασία από τη γενετική προδιάθεση.

Τα αστικά κέντρα της Ανατολικής Ασίας καταγράφουν πλέον τα υψηλότερα ποσοστά μυωπίας παγκοσμίως, με το 80-90% των εφήβων σε περιοχές όπως η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊβάν and τμήματα της Κίνας να χρειάζεται γυαλιά.

Παράλληλα, πολλοί αγροτικοί πληθυσμοί στην Αφρική και σε περιοχές της Ωκεανίας εξακολουθούν να παρουσιάζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά μυωπίας, αν και τα δεδομένα αυτά αρχίζουν να αυξάνονται καθώς η αστικοποίηση εξαπλώνεται.

Αυτό σημαίνει ότι: Η καλή όραση δεν είναι απλώς κληρονομική, καθώς επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις παιδικές συνήθειες. Η παραμονή περισσότερου χρόνου σε εξωτερικούς χώρους συνδέεται σταθερά με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης μυωπίας.

Αξιοσημείωτο εύρημα: Ερευνητές προβλέπουν πλέον ότι σχεδόν η μισή ανθρωπότητα ενδέχεται να έχει μυωπία έως το 2050, εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις.

2. Γιατί οι Ολλανδοί ξεχωρίζουν σε ύψος

Το ανάστημα δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τη διατροφή — αποτελεί μια από τις πιο συναρπαστικές γενετικές ιστορίες της ανθρωπότητας.

Η Ολλανδία κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των ψηλότερων εθνών στον πλανήτη. Οι Ολλανδοί άνδρες έχουν μέσο ύψος περίπου 183 εκατοστά, ενώ οι γυναίκες συγκαταλέγονται επίσης στις ψηλότερες παγκοσμίως. Η αναβαθμισμένη υγειονομική περίθαλψη και η ποιότητα διατροφής διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο, η γενετική προδιάθεση όμως σαφώς συμβάλλει καθοριστικά.

Σε απόσταση αναπνοής ακολουθούν το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και αρκετές άλλες χώρες των Βαλκανίων, όπου το εξαιρετικό ανάστημα είναι συνηθισμένο φαινόμενο εδώ και γενιές.

Είναι ενδιαφέρον ότι το ύψος δεν αποτελεί απλώς αισθητικό χαρακτηριστικό. Οι ψηλότεροι πληθυσμοί απολαμβάνουν συχνά πλεονεκτήματα σε αθλήματα όπως η καλαθοσφαίριση και η πετοσφαίριση, ενώ την ίδια στιγμή έχουν μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες και ελαφρύ αυξημένο κίνδυνο για ορισμένες παθήσεις.

Αυτό σημαίνει ότι: Το ανάστημα αντανακλά μια αξιοσημείωτη αλληλεπίδραση μεταξύ κληρονομικού δυναμικού και υγείας κατά την παιδική ηλικία. Ακόμη και το κορυφαίο γενετικό υπόβαθρο αδυνατεί να φτάσει στην πλήρη έκφρασή του χωρίς σωστή διατροφή.

Ιστορικό δεδομένο: Ο μέσος Ολλανδός άνδρας σήμερα είναι περίπου 20 εκατοστά ψηλότερος από τον αντίστοιχο άνδρα πριν από 170 χρόνια – εξέλιξη που αποτελεί μια από τις ταχύτερες αυξήσεις στην καταγεγραμμένη ανθρώπινη ιστορία.

3. Η απαράμιλλη αντοχή της Ανατολικής Αφρικής

Καμία περιοχή δεν έχει κυριαρχήσει στις δρόμους αντοχής μεγάλων αποστάσεων όπως η Ανατολική Αφρική.

Η Κένυα και η Αιθιοπία έχουν αναδείξει εντυπωσιακό αριθμό Ολυμπιονικών και παγκόσμιων πρωταθλητών στον μαραθώνιο, καθώς και σε άλλα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων. Πολλοί από τους κορυφαίους δρομείς προέρχονται από ορεινές περιοχές, όπου γενιές ανθρώπων έχουν ζήσει σε υψόμετρο που υπερβαίνει τα 2.000 μέτρα.

Ερευνητές εκτιμούν ότι η εξήγηση κρύβεται στη σύγκλιση διαφόρων παραγόντων: τη διαβίωση σε μεγάλο υψόμετρο, τη λεπτή σωματική διάπλαση, τον αποδοτικό μηχανισμό τρεξίματος, τις ισχυρές πολιτισμικές παραδόσεις και την ευνοϊκή γενετική προδιάθεση. Κανένας μεμονωμένος παράγοντας δεν αρκεί για να ερμηνεύσει το φαινόμενο.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται σε μια εξαιρετική αντοχή, η οποία έχει μετατρέψει τα συγκεκριμένα κράτη σε παγκόσμιες υπερδυνάμεις του στίβου.

 Αυτό σημαίνει ότι:  Το αθλητικό μεγαλείο σπάνια πηγάζει αποκλειστικά από το DNA. Το περιβάλλον, η συστηματική προπόνηση, το κίνητρο και οι ευκαιρίες διαδραματίζουν συχνά εξίσου καθοριστικό ρόλο.

Στατιστικό δεδομένο: Οι Κενυάτες δρομείς έχουν καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ μαραθωνίου ανδρών περισσότερες φορές από αθλητές οποιουδήποτε άλλου έθνους.

4. Η άγνωστη υπερδύναμη του Θιβέτ

Δύσκολο να φανταστεί κανείς τη διαβίωση σε υψόμετρα όπου οι περισσότεροι επισκέπτες δυσκολεύονται ακόμη και να αναπνεύσουν.

Για χιλιάδες χρόνια, οι Θιβετιανοί κατοικούσαν σε ορισμένους από τους υψηλότερους οικισμούς του πλανήτη, συχνά πάνω από τα 4.000 μέτρα. Στο πέρασμα αμέτρητων γενεών, η φυσική επιλογή ευνόησε γενετικές προσαρμογές που επιτρέπουν στον οργανισμό τους να χρησιμοποιεί το οξυγόνο πολύ πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με τους πληθυσμούς των πεδινών περιοχών.

Σε αντίθεση με τους επισκέπτες, των οποίων το σώμα αντισταθμίζει την έλλειψη με την παραγωγή υπερβολικών ερυθρών αιμοσφαιρίων, οι Θιβετιανοί διατηρούν υγιή μεταφορά οξυγόνου, επιβαρύνοντας πολύ λιγότερο την καρδιά.

Ανάλογες —αλλά διακριτές— προσαρμογές έχουν εξελιχθεί ανεξάρτητα στους πληθυσμούς των ορεινών περιοχών των Άνδεων και της Αιθιοπίας.

Αυτό σημαίνει ότι: Η εξέλιξη λύνει μερικές φορές το ίδιο πρόβλημα με διαφορετικούς τρόπους. Οι άνθρωποι που ζουν σε μεγάλο υψόμετρο αποτελούν ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα συνεχιζόμενης ανθρώπινης προσαρμογής.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Οι ορειβάτες του Έβερεστ περνούν συχνά εβδομάδες εγκλιματισμού, την ώρα που πολλοί Θιβετιανοί ζουν ολόκληρη τη ζωή τους σε παρόμοια υψόμετρα χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.

5. Οι ενήλικες που δεν σταμάτησαν ποτέ να καταναλώνουν γάλα

Τα περισσότερα θηλαστικά χάνουν την ικανότητα πέψης του γάλακτος μετά την παιδική ηλικία. Το ανθρώπινο είδος αποτελεί εξαίρεση.

Στη Βόρεια Ευρώπη ,ιδιαίτερα σε Φινλανδία, Ιρλανδία, Δανία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο,  η πλειονότητα των ενηλίκων συνεχίζει να παράγει λακτάση, το απαραίτητο ένζυμο για τη διάσπαση της λακτόζης.

Η συγκεκριμένη γενετική προσαρμογή εμφανίστηκε πριν από χιλιάδες χρόνια παράλληλα με την ανάπτυξη της γαλακτοκομίας και εξαπλώθηκε ραγδαία, καθώς προσέφερε σημαντικό διατροφικό πλεονέκτημα.

Αντίθετα, σε άλλες περιοχές του πλανήτη, η δυσανεξία στη λακτόζη στους ενήλικες παραμένει απολύτως φυσιολογική και επηρεάζει την πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού.

Καμία από τις δύο καταστάσεις δεν υπερέχει της άλλης. Απλώς αντανακλούν διαφορετικές εξελικτικές διαδρομές.

Αυτό σημαίνει ότι: Οι διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας συνεχίζουν να καθορίζουν τη βιολογία μας. Η εξατομικευμένη διατροφή λαμβάνει όλο και περισσότερο υπόψη τις κληρονομικές διαφορές.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου τα δύο τρίτα των ενηλίκων χάνουν φυσιολογικά την ικανότητα πέψης της λακτόζης μετά την παιδική ηλικία.

6. Οι περιοχές όπου η μακροζωία αποτελεί… οικογενειακή παράδοση

Ποιο είναι το μυστικό που επιτρέπει σε ορισμένες κοινότητες να αναδεικνύουν τόσους πολλούς αιωνόβιους;
Ερευνητές που μελετούν τις περίφημες Μπλε Ζώνες του πλανήτη έχουν εντοπίσει περιοχές όπως η Οκινάουα στην Ιαπωνία, η Σαρδηνία στην Ιταλία, η Ικαρία στην Ελλάδα, η Νικόγια στην Κόστα Ρίκα και η Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια.

Η γενετική προδιάθεση διαδραματίζει ρόλο, αλλά μόνο εν μέρει.

Η καθημερινή σωματική άσκηση, οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί, η ύπαρξη σκοπού στη ζωή, η ισορροπημένη διατροφή, η αποχή από το κάπνισμα και οι στενές κοινωνικές σχέσεις φαίνεται να συμβάλλουν ακόμη περισσότερο από την κληρονομική βιολογία.

Με άλλα λόγια, οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί υπενθυμίζουν ότι το ισχυρό DNA βοηθά — οι σωστές συνήθειες όμως έχουν συχνά μεγαλύτερη σημασία.

Αυτό σημαίνει ότι: Η μακροβιότητα αποτελεί πεδίο όπου ο τρόπος ζωής μπορεί να ενισχύσει δραματικά — ή να περιορίσει — το γενετικό δυναμικό.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Επιστήμονες εκτιμούν ότι η γενετική εξηγεί μόνο ένα μικρό ποσοστό των διαφορών στο προσδόκιμο ζωής, καθώς ο τρόπος διαβίωσης και το περιβάλλον ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος τους.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.