Γιατί το πετρέλαιο πέφτει, χρυσός και Bitcoin απογειώνονται

Οι ΗΠΑ κηρύσσουν «οικονομικό πόλεμο» στο Ιράν και οι αγορές αντιδρούν με έναν τρόπο που, εκ πρώτης όψεως, μοιάζει παράδοξος: το πετρέλαιο δεν εκτινάσσεται, αλλά υποχωρεί, το Bitcoin καλπάζει στα 80.000 δολάρια και ο χρυσός σκαρφαλώνει σε υψηλό άνω των τριών μηνών.

Πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκεται ένα κρίσιμο στοίχημα των επενδυτών. Η αγορά εκτιμά, τουλάχιστον για την ώρα, ότι η νέα αμερικανική εκστρατεία «οικονομικής ασφυξίας» κατά της Τεχεράνης μειώνει τον κίνδυνο μιας άμεσης στρατιωτικής κλιμάκωσης που θα μπορούσε να απειλήσει ακόμη περισσότερο τις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Είναι όμως ένα εξαιρετικά εύθραυστο στοίχημα. Λίγες ώρες μετά τις ανακοινώσεις της Ουάσιγκτον, ένα δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα και ακινητοποιήθηκε ανοικτά του Ομάν. Και στο κέντρο της παγκόσμιας ενεργειακής εξίσωσης βρίσκεται ξανά το Στενό του Ορμούζ.

Γιατί το πετρέλαιο υποχωρεί

Το Brent κινείται το πρωί της Τρίτης κοντά στα 92,16 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό στα 85,02 δολάρια, με πτώση της τάξης του 0,5%, έχοντας χθες υποχωρήσει περισσότερο από 2%.

Η αντίδραση έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ανακοίνωσε τη Δευτέρα δραστική διεύρυνση των δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν, προειδοποιώντας ουσιαστικά τις χώρες που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη ότι θα πρέπει να επιλέξουν: είτε θα διακόψουν τις οικονομικές σχέσεις τους με το Ιράν είτε θα διακινδυνεύσουν την πρόσβασή τους στο χρηματοπιστωτικό σύστημα του δολαρίου.

Ο ίδιος μίλησε για ένα «οικονομικό D-Day», δίνοντας το στίγμα της νέας αμερικανικής στρατηγικής.

Δεν ανακοίνωσε, ωστόσο, ποιες χώρες και επιχειρήσεις θα βρεθούν πρώτες στο στόχαστρο ούτε πότε ακριβώς θα ενεργοποιηθούν οι νέες κυρώσεις. Αντίθετα, άφησε ένα χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης.

Και αυτό ακριβώς διάβασαν οι αγορές. «Οι αγορές φαίνεται να αποτιμούν την οικονομική πίεση ως έναν δρόμο χαμηλότερου κινδύνου για τη φυσική προσφορά από ό,τι η στρατιωτική δράση», εξηγεί ο Τιμ Γουότερερ, επικεφαλής αναλυτής αγορών της KCM. Γι’ αυτό, όπως σημειώνει, η πρώτη αντίδραση του πετρελαίου ήταν πτωτική και όχι ένα νέο άλμα των τιμών.

Το μεγάλο ρίσκο λέγεται Ορμούζ

Αυτή η σχετική ανακούφιση μπορεί να αποδειχθεί βραχύβια. Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ένα εξαιρετικά ισχυρό όπλο: τη δυνατότητα να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από την έναρξη του πολέμου περνούσαν ποσότητες πετρελαίου που αντιστοιχούσαν περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης.

Η Τεχεράνη κατονόμασε τη Δευτέρα 45 δεξαμενόπλοια τα οποία, όπως υποστηρίζει, παραβίασαν τους κανόνες που έχει θέσει για τη διέλευση από το στενό και απείλησε ακόμη και με κατάσχεση των φορτίων τους.

Λίγες ώρες αργότερα ήρθε μία ακόμη ανησυχητική υπενθύμιση. Δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα περίπου 17 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Ας Σίσα στο Ομάν, με αποτέλεσμα να υποστεί ζημιές στο μηχανοστάσιο και να ακινητοποιηθεί.

Το πλήρωμά του είναι ασφαλές, αλλά για τις αγορές το μήνυμα είναι σαφές: ο κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα δεν έχει εξαφανιστεί.

Και τα περιθώρια ασφαλείας στενεύουν. Τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν την περασμένη εβδομάδα κατά περίπου 3,7 εκατ. βαρέλια, στα 289,7 εκατ. βαρέλια – στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 1982.

Χρυσός πάνω από τα 4.670 δολάρια

Την ίδια στιγμή, ένα διαφορετικό μήνυμα έρχεται από την αγορά χρυσού.

Η τιμή spot ενισχύθηκε κατά 0,6% στα 4.677,19 δολάρια ανά ουγκιά, αγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο από τα μέσα Μαΐου, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης κινήθηκαν στα 4.720,30 δολάρια.

Ο χρυσός έχει ενισχυθεί περισσότερο από 15% μόνο μέσα στον Αύγουστο και, σύμφωνα με τη UOB, οδεύει προς την ισχυρότερη μηνιαία επίδοσή του από τον Σεπτέμβριο του 1999.

Δεν είναι μόνο η γεωπολιτική που τον τροφοδοτεί. Ο δείκτης του δολαρίου έχει χάσει περίπου 0,8% μέσα στον μήνα, ενώ τα σχέδια του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών για αυξημένες επαναγορές κρατικών ομολόγων έχουν συγκρατήσει τις αποδόσεις.

Ένα ασθενέστερο δολάριο κάνει τον χρυσό φθηνότερο για τους επενδυτές εκτός ΗΠΑ, ενώ η υποχώρηση των αποδόσεων μειώνει το κόστος ευκαιρίας της κατοχής ενός περιουσιακού στοιχείου που δεν προσφέρει τόκο.

Πίσω όμως από το ράλι υπάρχει και ένας βαθύτερος φόβος: το τεράστιο αμερικανικό χρέος, η πορεία του πληθωρισμού και η αμφισβήτηση της μακροπρόθεσμης αξίας των παραδοσιακών νομισμάτων.

Bitcoin: Μια ανάσα από τα 80.000 δολάρια

Η ίδια αναζήτηση εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων φαίνεται να δίνει νέα ώθηση και στο Bitcoin.

Το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα ενισχύθηκε κατά 3,1%, φθάνοντας στα 79.739 δολάρια, μετά το εντυπωσιακό ράλι άνω του 20% μέσα σε μόλις τρεις ημέρες την περασμένη εβδομάδα – τη μεγαλύτερη τριήμερη άνοδό του από το 2023.

Η αρχική έκρηξη των τιμών ενισχύθηκε από το κλείσιμο μαζικών στοιχημάτων στην πτώση του Bitcoin, με περισσότερα από 4 δισ. δολάρια σε απαισιόδοξες θέσεις να ρευστοποιούνται καθώς η αγορά ανέβαινε.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι πίσω από το ράλι βρίσκεται και πραγματική ζήτηση. Τα αμερικανικά spot ETF του Bitcoin προσέλκυσαν καθαρές εισροές 1,92 δισ. δολαρίων την περασμένη εβδομάδα, τις μεγαλύτερες από τον περασμένο Οκτώβριο.

Το Ether ακολουθεί, με άνοδο περίπου 2% στα 2.494 δολάρια.

Από το Ιράν στην Κίνα – Η πραγματική δοκιμασία

Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί πράγματι να επιβάλει την οικονομική απομόνωση του Ιράν χωρίς να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Οι δευτερογενείς κυρώσεις είναι ισχυρό όπλο ακριβώς επειδή δεν στρέφονται μόνο εναντίον της Τεχεράνης. Απειλούν τράπεζες, επιχειρήσεις και χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται μαζί της με αποκλεισμό από το σύστημα του δολαρίου.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται η Κίνα. Κινεζικές τράπεζες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου και το Πεκίνο έχει ήδη διαμηνύσει ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά του. Η επιβολή κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές οντότητες θα μπορούσε επομένως να μετατρέψει την προσπάθεια οικονομικού στραγγαλισμού της Τεχεράνης σε μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο Μπέσεντ, όταν ρωτήθηκε γιατί οι ΗΠΑ δεν επιβάλλουν αμέσως τις δευτερογενείς κυρώσεις, απάντησε με μία φράση που ίσως εξηγεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη νευρικότητα πίσω από τη νέα στρατηγική:

«Γιατί να θέλω να τινάξω στον αέρα το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα;»

Η εύθραυστη ισορροπία των αγορών

Προς το παρόν, οι επενδυτές ποντάρουν ότι η οικονομική πίεση θα υποκαταστήσει τη στρατιωτική κλιμάκωση. Αυτό εξηγεί γιατί το πετρέλαιο δεν απογειώνεται και τα περιουσιακά στοιχεία υψηλότερου κινδύνου βρίσκουν χώρο να ανακάμψουν.

Ταυτόχρονα όμως, η άνοδος του χρυσού και η επιστροφή κεφαλαίων στο Bitcoin αποκαλύπτουν ότι κάτω από την επιφάνεια η ανάγκη για προστασία παραμένει ισχυρή.

Το κρίσιμο τεστ θα είναι τι θα συμβεί όταν –και εάν– η Ουάσιγκτον περάσει από τις απειλές στην εφαρμογή των δευτερογενών κυρώσεων. Ποιες χώρες θα στοχοποιήσει, πώς θα αντιδράσει η Κίνα και, πάνω απ’ όλα, τι θα κάνει το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ.

Γιατί αυτή τη στιγμή οι αγορές τιμολογούν έναν οικονομικό πόλεμο που δεν θα μετατραπεί σε μεγαλύτερο στρατιωτικό. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγες ώρες.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.