H Theranos, το ανατριχιαστικό τρέιλερ και το νέο πείραμα της Ελίζαμπεθ Χολμς από τη φυλακή
Το πλάνο κρατά περισσότερο από όσο αντέχει ο θεατής. Η Ελίζαμπεθ Χολμς κοιτάζει σχεδόν ακίνητη τον άνθρωπο που κάθεται απέναντί της.
Τα μάτια της παραμένουν ορθάνοιχτα, το χαμόγελο μοιάζει παγωμένο και η φωνή της έχει εκείνον τον χαμηλό, προσεκτικά ελεγχόμενο τόνο που κάποτε βοήθησε να πειστούν επενδυτές, πολιτικοί και δημοσιογράφοι ότι βρίσκονταν μπροστά στη νέα Στιβ Τζομπς.
«Δεν έχω κάτι για να σε εξαπατήσω. Σου μιλάω ως άνθρωπος. Γιατί να σε εξαπατήσω; Δεν υπάρχει λόγος», λέει. Ακολουθεί μια μεγάλη σιωπή. «Είσαι ειλικρινής αυτή τη στιγμή;» τη ρωτά ο Νέιθαν Φίλντερ. «Πάντα είμαι αληθινή», απαντά εκείνη χωρίς να πάρει τα μάτια της από πάνω του.
Η κάμερα απομακρύνεται και αποκαλύπτει μία ακόμη παράξενη λεπτομέρεια: σε όλη τη διάρκεια της ασφυκτικής συνομιλίας, η Χολμς κουνά με το πόδι της το βρεφικό ριλάξ που βρίσκεται δίπλα της.
Το διάρκειας περίπου 80 δευτερολέπτων τρέιλερ του You Can See Everything ήταν αρκετό για να επαναφέρει την ιδρύτρια της Theranos στο κέντρο της παγκόσμιας συζήτησης. Η Χολμς, που εκτίει ποινή κάθειρξης για εξαπάτηση επενδυτών, επιστρέφει μπροστά στην κάμερα για να υποστηρίξει ότι δεν είναι ο άνθρωπος που όλοι πιστεύουν.
Το κοινό έχει ακούσει ξανά αυτή την εκδοχή. Αυτή τη φορά, όμως, απέναντί της κάθεται ίσως ο πιο απρόβλεπτος άνθρωπος που θα μπορούσε να επιλέξει.
Ο παράξενος άνθρωπος απέναντί της
Ο Καναδός κωμικός και δημιουργός Νέιθαν Φίλντερ έχει χτίσει ολόκληρη την καριέρα του θολώνοντας τα σύνορα ανάμεσα στην πραγματικότητα, τη χειραγώγηση και την παράσταση.
Στα Nathan for You και The Rehearsal δημιουργεί εξωφρενικά περίπλοκες καταστάσεις, αφήνοντας τους ανθρώπους που συμμετέχουν –αλλά και το κοινό– να αναρωτιούνται ποιος παίζει ρόλο, ποιος λέει την αλήθεια και ποιος ελέγχει τελικά το πείραμα.
Μαζί με τον σκηνοθέτη Λανς Όπενχαϊμ, γνωστό από τα Some Kind of Heaven και Spermworld, αρχίζει να κινηματογραφεί τη Χολμς θεωρώντας αρχικά ότι θα παραμείνει πίσω από την κάμερα.
Οι επαφές του με εκείνη και τον σύντροφό της, Μπίλι Έβανς, γίνονται όμως τόσο παράξενες και αποπροσανατολιστικές, ώστε ο Φίλντερ περνά σταδιακά μπροστά από τον φακό και μετατρέπεται σε κεντρικό πρόσωπο του ντοκιμαντέρ.
Ο ίδιος παραδέχεται ότι ακόμη και τα μέλη του συνεργείου διαφωνούσαν καθημερινά για το τι ακριβώς είχε συμβεί μέσα στο σπίτι. Παρά τα χρόνια που πέρασε παρακολουθώντας τη Χολμς, δηλώνει ότι εξακολουθεί να μην καταλαβαίνει πλήρως τι βίωσε.
Οι 34 ημέρες πριν από τη φυλακή
Η ιστορία του You Can See Everything αρχίζει 34 ημέρες πριν από τις 30 Μαΐου 2023, όταν η Χολμς πρόκειται να παρουσιαστεί σε ομοσπονδιακή φυλακή του Τέξας.
Η ίδια και ο Έβανς καλούν ένα μικρό κινηματογραφικό συνεργείο στο νοικιασμένο σπίτι τους στη Νότια Καλιφόρνια. Υπόσχονται «ριζική διαφάνεια» και δηλώνουν ότι θέλουν να απαντήσουν στην εικόνα που έχουν δημιουργήσει για τη Χολμς τα βιβλία, τα δημοσιεύματα, το ντοκιμαντέρ The Inventor και η σειρά The Dropout, στην οποία την υποδύεται η Αμάντα Σέιφριντ.
Για πρώτη φορά, η ίδια η Χολμς συμμετέχει ενεργά στην κινηματογραφική αφήγηση της υπόθεσής της.
Δύο εβδομάδες πριν από την αναχώρησή της για τη φυλακή, ο Φίλντερ μετακομίζει στο σπίτι της οικογένειας. Η κάμερα αποκτά πρόσβαση στη ζωή της με τον Έβανς και τα δύο μικρά παιδιά τους, σε στιγμές που συνήθως παραμένουν εκτός ορίων.
Αυτό που αρχίζει ως προσωπικό πορτρέτο εξελίσσεται σε μια τριετή κινηματογραφική διαδρομή, διάρκειας 174 λεπτών, με αναπαραστάσεις, απρόβλεπτες ανατροπές και μια διαρκή σύγκρουση γύρω από το ποιος ελέγχει το αφήγημα, ποιος (ξανα)γράφει την ιστορία.
Η παγκόσμια πρεμιέρα πραγματοποιείται στο Telluride Film Festival υπό συνθήκες απόλυτης μυστικότητας. Οι θεατές δεν γνωρίζουν ποια ταινία πρόκειται να παρακολουθήσουν, τα κινητά τηλέφωνα κλειδώνονται σε ειδικές θήκες και φύλακες με συσκευές νυχτερινής όρασης επιτηρούν την αίθουσα. Μόνο όταν κάθονται στις θέσεις τους μαθαίνουν ότι μπροστά τους βρίσκεται το νέο ντοκιμαντέρ για την Ελίζαμπεθ Χολμς.
Το You Can See Everything θα κυκλοφορήσει στις αμερικανικές κινηματογραφικές αίθουσες από την A24 στις 16 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τους New York Times.
Η υπόσχεση της μίας σταγόνας
Για να καταλάβει κανείς γιατί το νέο τρέιλερ προκαλεί τόση δυσφορία, πρέπει να επιστρέψει στην πρώτη ιστορία που αφηγήθηκε η Χολμς – και την οποία η Silicon Valley θέλησε απελπισμένα να πιστέψει.
Το 2003, σε ηλικία 19 ετών, εγκαταλείπει το Stanford και ιδρύει την εταιρεία που θα γίνει γνωστή ως Theranos, συνδυάζοντας τις λέξεις therapy και diagnosis.
Η ιδέα είναι σχεδόν ακαταμάχητη: αντί για βελόνες και πολλαπλά φιαλίδια αίματος, οι ασθενείς θα δίνουν λίγες σταγόνες από το δάχτυλο. Ένα μικρό, κομψό μηχάνημα με την ονομασία Edison θα πραγματοποιεί γρήγορα και φθηνά εκατοντάδες εξετάσεις.
Αν λειτουργούσε, θα άλλαζε την ιατρική διάγνωση σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η Χολμς δεν πουλά απλώς ένα μηχάνημα. Πουλά την υπόσχεση ότι οι άνθρωποι θα εντοπίζουν νωρίτερα τις ασθένειες, θα παρακολουθούν ευκολότερα την υγεία τους και θα αποφεύγουν τον φόβο και τον πόνο της αιμοληψίας.
Οι επενδυτές βλέπουν μια αγορά τεράστιου μεγέθους. Η Theranos συγκεντρώνει περισσότερα από 700 εκατ. δολάρια και φτάνει σε αποτίμηση περίπου 9 δισ. δολαρίων. Η συμμετοχή της Χολμς αποτιμάται στα 4,5 δισ. και η ίδια παρουσιάζεται ως η νεότερη αυτοδημιούργητη γυναίκα δισεκατομμυριούχος στον κόσμο.
Φορά μαύρα ζιβάγκο, μιλά για την τεχνολογία ως αποστολή ζωής και φωτογραφίζεται στα εξώφυλλα των μεγαλύτερων περιοδικών. Το πρόσωπό της γίνεται το προϊόν πριν αποδειχθεί ότι λειτουργεί το πραγματικό προϊόν.
Η μηχανή που δεν έκανε όσα υποσχόταν
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των εργαστηρίων, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Το Edison μπορεί να πραγματοποιήσει μόνο έναν περιορισμένο αριθμό εξετάσεων και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ακρίβειας και αξιοπιστίας. Για τη μεγάλη πλειονότητα των αναλύσεων, η Theranos χρησιμοποιεί συμβατικά μηχανήματα άλλων κατασκευαστών – πολλές φορές τροποποιώντας τα δείγματα ώστε να μπορούν να επεξεργαστούν τις μικρές ποσότητες αίματος.
Οι επενδυτές, όμως, ακούνε άλλη ιστορία. Η Χολμς και ο τότε πρόεδρος της εταιρείας, Ραμές «Σάνι» Μπαλουάνι, παρουσιάζουν την τεχνολογία ως δοκιμασμένη και έτοιμη. Ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιείται από τον αμερικανικό στρατό στο Αφγανιστάν και σε ελικόπτερα διακομιδής τραυματιών, κάτι που δεν συνέβη ποτέ.
Παρουσιάζουν επίσης εκθέσεις με τα λογότυπα της Pfizer και της Schering-Plough, δημιουργώντας την εντύπωση ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν επικυρώσει την τεχνολογία. Η ίδια η Χολμς θα παραδεχθεί αργότερα στη δίκη ότι είχε προσθέσει τα λογότυπα.
Το 2014 η Theranos προβλέπει στους επενδυτές έσοδα άνω των 100 εκατ. δολαρίων. Σύμφωνα με την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, τα πραγματικά λειτουργικά έσοδα της εταιρείας εκείνη τη χρονιά μόλις ξεπερνούν τις 100.000 δολάρια.
Το χάσμα ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην παρουσίαση δεν αποτελεί πλέον επιχειρηματική αισιοδοξία. Είναι απάτη.
Πώς πείστηκαν οι ισχυρότεροι άνθρωποι της Αμερικής
Η Theranos αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της δύναμης της κοινωνικής επιβεβαίωσης.
Στο διοικητικό συμβούλιο κάθονται πρώην υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, στρατηγοί και πολιτικοί με τεράστιο κύρος: ο Χένρι Κίσινγκερ, ο Τζορτζ Σουλτς, ο Γουίλιαμ Πέρι και ο Τζέιμς Μάτις. Διαθέτουν επιρροή και πρόσβαση στα κέντρα εξουσίας, αλλά ελάχιστη σχετική εμπειρία στην εργαστηριακή ιατρική και στη διαγνωστική τεχνολογία.
Η παρουσία τους λειτουργεί ως σφραγίδα αξιοπιστίας. Εάν άνθρωποι αυτού του επιπέδου βρίσκονται δίπλα στη Χολμς, σκέφτονται οι επενδυτές, κάποιος θα έχει ελέγξει την τεχνολογία.
Στην πραγματικότητα, όλοι στηρίζονται στην υποτιθέμενη έρευνα κάποιου άλλου.
Η μυστικότητα της Theranos, αντί να θεωρηθεί προειδοποιητικό σημάδι, παρουσιάζεται ως αναγκαία προστασία μιας επαναστατικής πατέντας. Οι επενδυτές πιέζονται να αποφασίσουν γρήγορα και με περιορισμένη πρόσβαση σε οικονομικά ή επιστημονικά δεδομένα. Ο φόβος ότι θα χάσουν «την επόμενη Apple» αποδεικνύεται ισχυρότερος από την ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο.
Όπως επισημαίνει το Darden School of Business, το σκάνδαλο δεν είναι μόνο ιστορία μιας χαρισματικής ιδρύτριας. Είναι αποτυχία εταιρικής διακυβέρνησης, εποπτείας και επενδυτικής πειθαρχίας.
Οι άνθρωποι πίσω από τις λανθασμένες εξετάσεις
Η κατάρρευση δεν αφορά μόνο εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια επενδυτών.
Πραγματικοί ασθενείς λαμβάνουν από τη Theranos ανακριβή ή αντιφατικά αποτελέσματα για εγκυμοσύνες, ορμόνες, λοιμώξεις και άλλες κρίσιμες ενδείξεις.
Σε μία από τις γνωστότερες περιπτώσεις, μια έγκυος γυναίκα με ιστορικό αποβολών ενημερώνεται, βάσει εξετάσεων της Theranos, ότι τα επίπεδα της ορμόνης της δείχνουν πιθανή νέα αποβολή. Εξέταση σε συμβατικό εργαστήριο δείχνει ότι η εγκυμοσύνη εξελίσσεται φυσιολογικά. Η γυναίκα γεννά ένα υγιές κορίτσι.
Το 2015, η έρευνα του Τζον Κάρεϊρου στη Wall Street Journal, με τη βοήθεια πρώην εργαζομένων όπως ο Τάιλερ Σουλτς και η Έρικα Τσενγκ, αποκαλύπτει ότι η τεχνολογία δεν λειτουργεί όπως διαφημίζεται. Η πρόσοψη αρχίζει να καταρρέει.
Οι συνεργασίες διαλύονται, οι ρυθμιστικές αρχές παρεμβαίνουν και η Theranos οδηγείται τελικά σε εκκαθάριση το 2018.
Για τι ακριβώς καταδικάστηκε
Η Χολμς κατηγορείται για δύο διαφορετικά σχέδια εξαπάτησης: ένα με θύματα τους επενδυτές και ένα με θύματα τους γιατρούς και τους ασθενείς. Τον Ιανουάριο του 2022 καταδικάζεται για μία κατηγορία συνωμοσίας και τρεις κατηγορίες ηλεκτρονικής απάτης που αφορούν επενδυτές.
Αθωώνεται για τις κατηγορίες που σχετίζονται με τους ασθενείς, ενώ για τρεις ακόμη επενδυτικές κατηγορίες οι ένορκοι δεν καταλήγουν σε ομόφωνη απόφαση. Η αθώωση σε αυτά τα σκέλη δεν σημαίνει ότι οι εξετάσεις ήταν αξιόπιστες· σημαίνει ότι οι εισαγγελείς δεν απέδειξαν πέραν εύλογης αμφιβολίας τη συγκεκριμένη ποινική απάτη εις βάρος των ασθενών.
Το δικαστήριο την καταδικάζει σε 11 χρόνια και τρεις μήνες κάθειρξης. Σήμερα κρατείται στο Federal Prison Camp Bryan του Τέξας και εξακολουθεί να δηλώνει αθώα. Η ακριβής ετυμηγορία και τα ψευδή στοιχεία που παρουσιάστηκαν στους επενδυτές καταγράφονται αναλυτικά από το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης.
Μια «νέα Theranos» μέσα από τη φυλακή;
Η πιο εκρηκτική πληροφορία γύρω από το νέο ντοκιμαντέρ είναι ότι η ιστορία ίσως να μην έχει τελειώσει.
Σύμφωνα με τους New York Times, η ταινία αποκαλύπτει ότι η Χολμς και ο Έβανς κάνουν σχέδια για τη δημιουργία μιας «νέας και βελτιωμένης Theranos», ενώ εκείνη βρίσκεται στη φυλακή. Η διατύπωση και η πραγματική έκταση αυτών των σχεδίων μένει να φανούν όταν κυκλοφορήσει ολόκληρο το ντοκιμαντέρ.
Η Χολμς έχει ήδη δηλώσει ότι συνεχίζει να ασχολείται με έρευνα και εφευρέσεις και ότι επιθυμεί να επιστρέψει στην τεχνολογία της υγείας μετά την αποφυλάκισή της.
Την ίδια στιγμή, το You Can See Everything καταγράφει τον Έβανς να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση της δημόσιας εικόνας της. Καθώς η παραγωγή προχωρά, επιχειρεί –σύμφωνα με τους δημιουργούς– να ασκήσει ολοένα μεγαλύτερο έλεγχο στο υλικό. Ούτε εκείνος ούτε η Χολμς έχουν δει την τελική ταινία.
Μπορεί πράγματι η κάμερα να δει τα πάντα;
Το τρέιλερ προκάλεσε αμέσως αναλύσεις για το ακίνητο βλέμμα, το χαμόγελο και τον τρόπο ομιλίας της Χολμς. Κανένα από αυτά, όμως, δεν αποτελεί επιστημονική απόδειξη ψεύδους. Βλέπουμε ένα προσεκτικά μονταρισμένο απόσπασμα, σχεδιασμένο για να δημιουργήσει ένταση και αμφιβολία.
Αυτό είναι και το πραγματικό ενδιαφέρον του ντοκιμαντέρ. Η Χολμς δεν χρειάζεται απλώς να πείσει ότι έχει αλλάξει. Προσπαθεί να πείσει ότι η ιστορία που γνωρίζουμε για εκείνη είναι λανθασμένη. Και το κάνει χρησιμοποιώντας ξανά το ισχυρότερο όπλο που διέθετε σε όλη την πορεία της Theranos: την ικανότητα να μετατρέπει μια επιθυμητή εκδοχή του μέλλοντος σε κάτι που μοιάζει ήδη πραγματικό.
Την πρώτη φορά ζήτησε από τον κόσμο να πιστέψει ότι λίγες σταγόνες αίματος μπορούσαν να αντικαταστήσουν ένα ολόκληρο εργαστήριο. Επενδυτές έχασαν εκατοντάδες εκατομμύρια και ασθενείς έλαβαν αποτελέσματα στα οποία δεν μπορούσαν να στηριχθούν. Τώρα ζητά κάτι ακόμη πιο «ακριβό»: το δικαίωμα να αφηγηθεί η ίδια τι συνέβη.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
