Η «αδυναμία» του Τραμπ στην Λατινική Αμερική

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επικεντρωθεί σε αρκετούς στόχους στη Δυτική Ημισφαίριο πέρα από τη Βενεζουέλα — από το Μεξικό με τις συμμορίες ναρκωτικών του μέχρι την πολιτική ατζέντα της Κούβας. Αλλά υπάρχει ένα παράξενο κενό: η Νικαράγουα.

Αυτή η χώρα κυβερνάται από δύο δικτάτορες, τον Ντάνιελ Ορτέγκα και τη Ροζάριο Μουρίγιο, όπου η αντιπολίτευση έχει εκτοπιστεί, φυλακιστεί ή κατασταλεί σε σημείο που η λέξη «ολοκληρωτικό» ταιριάζει. Στην πρώτη θητεία Τραμπ, η Νικαράγουα είχε συμπεριληφθεί μαζί με την Κούβα και τη Βενεζουέλα σε μια «τρόικα τυραννίας». Ωστόσο, στη δεύτερη θητεία Τραμπ η χώρα σχεδόν δεν έχει αναφερθεί.

Τι κάνει η Νικαράγουα σωστά;

Ειδικοί και πρώην αξιωματούχοι της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι το καθεστώς έχει επιδείξει στρατηγική ευφυΐα: περιορίζει τη διακίνηση ναρκωτικών, δεν διαθέτει φυσικούς πόρους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επιθυμία του Τραμπ και δεν στέλνει μαζικά μετανάστες στις ΗΠΑ.

«Το μάθημα από τη Νικαράγουα είναι: μην έχεις μεγάλη σημασία, μην ντροπιάζεις την Ουάσιγκτον και μην γίνεις ζήτημα πολιτικής στο εσωτερικό», δήλωσε ο Χουάν Γκονζάλες, πρώην σύμβουλος Λατινικής Αμερικής του Προέδρου Τζο Μπάιντεν. «Για μια διοίκηση που δεν νοιάζεται για δημοκρατία ή ανθρώπινα δικαιώματα, αυτή είναι μια αποτελεσματική στρατηγική επιβίωσης για αυταρχικούς».

Αντιπολιτευόμενοι Νικαραγουανοί παραμένουν αισιόδοξοι, αν και γνωρίζουν ότι ο Τραμπ είναι απρόβλεπτος. «Το γεγονός ότι η Νικαράγουα δεν είναι στο επίκεντρο της τρέχουσας συζήτησης δεν σημαίνει ότι είναι αδιάφορη», είπε ο Φέλιξ Μαραντιάγκα, Νικαραγουανός πολιτικός στην εξορία. «Σημαίνει ότι τα γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ αυτή τη στιγμή βρίσκονται αλλού».

Η κυριαρχία Ορτέγκα και Μουρίγιο

Ο Ορτέγκα και η Μουρίγιο, σύζυγος και σύζυγος, κυβερνούν τη χώρα των 7 εκατομμυρίων ως «συν-πρόεδροι». Έχουν νοθεύσει εκλογές, ελέγχουν τα άλλα κλαδιά της κυβέρνησης και έχουν καταστείλει την αντιπολίτευση, ενώ φαίνεται ότι προετοιμάζουν τα παιδιά τους να τους διαδεχθούν. Έχουν ενισχύσει τις σχέσεις με Ρωσία, Κίνα και άλλες χώρες αντίπαλες προς τις ΗΠΑ, ενώ οι σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον παραμένουν τεταμένες. Παρά κυρώσεις και δασμούς από την Ουάσιγκτον, το καθεστώς δεν έχει υποκύψει.

Η Νικαράγουα δεν είναι μεγάλος προμηθευτής πετρελαίου, αν και διαθέτει χρυσό, δεν έχει επαρκείς πόρους για να κεντρίσει το ενδιαφέρον του Τραμπ. Δεν στέλνει πολλούς μετανάστες στις ΗΠΑ, ούτε διαθέτει στρατηγικά έργα όπως η Διώρυγα του Παναμά. Παράλληλα, μπορεί να ευνοείται από κινήσεις περιορισμού της διακίνησης ναρκωτικών, όπως ανέφερε ανώνυμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου: «Η Νικαράγουα συνεργάζεται μαζί μας για να σταματήσουμε τη διακίνηση ναρκωτικών και να αντιμετωπίσουμε εγκληματικά στοιχεία στην επικράτειά τους».

Η συνεργασία με τις ΗΠΑ για τα ναρκωτικά έχει διακυμάνσεις με την πάροδο των χρόνων. Παρά τη χρήση της χώρας για διακίνηση, δεν αποτελεί σημαντικό κόμβο καρτέλ όπως το Μεξικό. Αντιπολιτευόμενοι ελπίζουν ότι η δίωξη του Μαδούρο στη Βενεζουέλα θα φέρει στο φως πιθανές συνδέσεις με τη Νικαράγουα, αλλά η πιο πρόσφατη κατηγορία στις 3 Ιανουαρίου δεν αναφέρει τη χώρα.

Στρατηγική και πολιτική σημασία

Η Νικαράγουα δεν αποτελεί πολιτικό ζήτημα στις ΗΠΑ όπως η Κούβα, και η κοινότητα Νικαραγουανών Αμερικανών δεν έχει την ίδια επιρροή στις εκλογές με την κουβανική. Οι σύμβουλοι του Τραμπ δεν φαίνεται να είναι εμμονικοί με τη χώρα. Επιπλέον, το καθεστώς δεν προκαλεί ανοιχτά τον Τραμπ, πιθανώς έχοντας διδαχθεί από την εμπειρία της Κολομβίας.

Οι Ορτέγκα και Μουρίγιο έχουν δείξει διπλή προσέγγιση: καταστέλλουν περιστασιακά τους αντιφρονούντες, αλλά ταυτόχρονα απελευθερώνουν κρατούμενους μετά από αμερικανικές πιέσεις, όπως συνέβη πρόσφατα με την απελευθέρωση «δεκάδων» κρατουμένων για να τιμήσουν τα 19 χρόνια διακυβέρνησής τους.

Σχέσεις με Ρωσία, Κίνα και Ιράν

Η Νικαράγουα αποτελεί «πρότυπο» για τη λεγόμενη Trump Corollary στη Δομή Μονρόε, προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ θα εμποδίσουν τις ξένες δυνάμεις να εμπλακούν στη Δυτική Ημισφαίριο.

Η χώρα έχει ισχυρές σχέσεις ασφαλείας με τη Ρωσία, ενώ η Κίνα επεκτείνει οικονομικές συνεργασίες και το Ιράν διατηρεί φιλικές σχέσεις. Παρά αυτά, η τρέχουσα διοίκηση του Τραμπ φαίνεται να παρακολουθεί στενά, αλλά δεν δίνει προτεραιότητα στη Νικαράγουα.

Αντίκτυπος στην αντιπολίτευση

Η αντιπολίτευση στη Νικαράγουα δρα κυρίως από την εξορία. Το 2023, Ορτέγκα και Μουρίγιο έστειλαν 222 αντιφρονούντες στις ΗΠΑ, αφαιρώντας τους την ιθαγένεια, καθιστώντας τους ουσιαστικά χωρίς κράτος αλλά ευάλωτους σε μέτρα μετανάστευσης της κυβέρνησης Τραμπ. Η σταθερότητα και η συνεργασία του καθεστώτος με τις ΗΠΑ μοιάζουν να υπερτερούν της προώθησης δημοκρατίας ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι παρατηρητές ελπίζουν ότι η πτώση του Μαδούρο θα ασκήσει πίεση στους Ορτέγκα και Μουρίγιο να μειώσουν την καταστολή, αλλά οι αποφάσεις τους παραμένουν προσεκτικές. Όπως είπε ο Χουάν Σεμπαστιάν Τσαμόρο, Νικαραγουανός πολιτικός στην εξορία: «Όταν δέχεσαι τέτοιου είδους πίεση, πολλά πράγματα τίθενται σε κίνηση. Αισθάνονται τη ζέστη».

Με πληροφορίες από Politico