Η Ε.Ε. στη γεωπολιτική μέγγενη
Τoυ Φάνη Ματσόπουλου, μέλους Διοικητικής Επιτροπής ΕΒΕΑ
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΗΠΑ – Ιράν απέκλεισε την ελεύθερη ροή πετρελαίου από τον Αραβικό Κόλπο προς τις παγκόσμιες ενεργοβόρες αγορές οι οποίες είχαν στηρίξει τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες στον όρο τα Στενά του Ορμούζ να είναι πάντα ανοικτά.
Η εξέλιξη αυτή όμως επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά την ανεπαρκή προετοιμασία της Ε.Ε. και ιδίως την ανυπαρξία εναλλακτικών πηγών τροφοδοσίας.
Ενεργειακή εξάρτηση
ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 2010-2020 η Ε.Ε. είχε βασίσει την ενεργειακή της τροφοδοσία, ειδικότερα ως προς το φυσικό αέριο, στη Ρωσία.
Μετά το 2022 οι Ευρωπαίοι επέβαλαν κυρώσεις και άλλαξαν ριζικά την ενεργειακή τους στρατηγική, συνάπτοντας συμφωνίες με τις ΗΠΑ προμηθευόμενοι άνω του 60% ως προς το LNG.
Αν αναλυθούν οι βασικές αμερικανικές πηγές τροφοδοσίας, παρατηρούμε ότι βρίσκονται πολύ κοντά η μία στην άλλη και σε περιοχές που πολλάκις έχουν πληγεί από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Αυτό σημαίνει ότι ελλοχεύει ο κίνδυνος ο διαχρονικός στρατηγικός εταίρος της Ευρώπης, ανεξαρτήτως πολιτικής βούλησης και διεθνών συγκυριών, να αδυνατεί να προμηθεύσει τις συμφωνηθείσες ποσότητες, ενώ ταυτόχρονα η διά θαλάσσης μεταφορά να σημειώσει καθυστέρηση, απορρυθμίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας.
Η Ε.Ε. προώθησε ένα σχέδιο απανθρακοποίησης χωρίς ξεκάθαρο νομοθετικό και χωροταξικό σχεδιασμό, ιδίως για την αποθήκευση της ενέργειας, με αποτέλεσμα το διπλάσιο ενεργειακό κόστος από αυτό των ΗΠΑ, που δημιουργεί αφενός έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και αδυναμία προσέλκυσης μακροπρόθεσμων μεταποιητικών επενδύσεων και αφετέρου ακριβή ενέργεια για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ο συνδυασμός αυτός κατέστησε την Ε.Ε. ακόμα πιο ευάλωτη στα πληθωριστικά σοκ του 2022 και του 2026.
Κινεζική αλλαγή κατεύθυνσης
ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ του 2026 εμφαίνεται ότι το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ έναντι της Κίνας έχει περιοριστεί αισθητά, με το διμερές έλλειμμα αγαθών να ανέρχεται κατά το 2025 στα περίπου 202,1 δισ. δολάρια, έναντι σημαντικά υψηλότερων επιπέδων των προηγούμενων ετών, εξέλιξη που συνδέεται με τη μείωση των αμερικανικών εισαγωγών και την εφαρμογή δασμών και εμπορικών περιορισμών.
Ωστόσο, η υποχώρηση των κινεζικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη μείωση της συνολικής εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας, καθώς οι κινεζικές επιχειρήσεις κατεύθυναν μεγάλο μέρος της παραγωγής τους προς άλλες αγορές, ιδίως προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατά τη Eurostat, το 2025 η Ε.Ε. εισήγαγε από την Κίνα αγαθά αξίας 559,4 δισ. ευρώ, ενώ εξήγαγε αγαθά αξίας 199,6 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα το εμπορικό έλλειμμα να ανέλθει στα 359,8 δισ. ευρώ.
Οι σημαντικότερες κατηγορίες κινεζικών εισαγωγών στην Ευρώπη περιλάμβαναν ηλεκτρολογικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό (164,9 δισ. ευρώ – 29,5% επί του συνόλου), μηχανήματα και βιομηχανικό εξοπλισμό (106,5 δισ. ευρώ – 19,0%), οργανικά χημικά προϊόντα, οχήματα και τα εξαρτήματά τους, και προϊόντα πράσινης τεχνολογίας (μπαταρίες λιθίου, φωτοβολταϊκά πάνελ και ηλεκτρικά οχήματα).
Η μείωση αυτή του εμπορικού ελλείμματος ΗΠΑ-Κίνας αντανακλά κυρίως μια αναδιάρθρωση των διεθνών εμπορικών ροών και των αλυσίδων εφοδιασμού, με την Κίνα να ενισχύει τη διείσδυσή της σε άλλες αγορές όπως της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διατηρεί ισχυρή παρουσία σε κλάδους υψηλής τεχνολογίας και πράσινης βιομηχανίας.
Ετεροχρονισμένη «απάντηση»
ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ αυτό, ο αρμόδιος για θέματα Εμπορίου Ευρωπαίος επίτροπος Μάρος Σέφκοβιτς θα υποδεχθεί τον Κινέζο ομόλογό του Wang Wentao για την από κοινού εξέταση του περιορισμού του διαρκώς διευρυνόμενου εις βάρος της Ε.Ε. διμερούς εμπορικού ελλείμματος υπό τη σκιά ενός εξαιρετικά σύνθετου και σημαντικού περιορισμού: Η Κίνα αποτελεί τον βασικότερο εξαγωγέα σπάνιων γαιών, βασικής προϋπόθεσης για πολλούς κλάδους της βιομηχανίας και της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία κατά πολλούς αποτελεί τη μοναδική ευκαιρία για ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως η αμερικανική και η ευρωπαϊκή, να εκτινάξουν την παραγωγικότητά τους και να αποκαταστήσουν τη χαμένη ανταγωνιστικότητά τους.
Η ΕΥΡΩΠΗ, έστω με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, κατανόησε ότι η βαριά βιομηχανία, όπως του χάλυβα και του αλουμινίου, πρέπει να προστατευτεί από τα -κατά πολλούς- επιδοτούμενα κινεζικά εμπορεύματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υιοθέτηση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που αποσκοπεί πρωτίστως στη διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής μεταποίησης απέναντι σε εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά κριτήρια.
Η επιβολή ισοδύναμου κόστους άνθρακα στα εισαγόμενα προϊόντα αποσκοπεί στην αποτροπή της διαρροής παραγωγής και επενδύσεων, προστατεύοντας βιομηχανικούς κλάδους, όπως τον χάλυβα, το αλουμίνιο, το τσιμέντο και τα λιπάσματα.
Παράλληλα, ο CBAM ενισχύει τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας, προωθεί τη διεθνή απανθρακοποίηση και, το σημαντικότερο, προσπαθεί να δημιουργήσει ίσους όρους ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Το κόστος όμως το επωμίζεται σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο η οικονομία, αφού η αναβίωση ενός άτυπου προστατευτισμού ωθεί τις τιμές των εμπορευμάτων αυτών σε υψηλά επίπεδα, πολλές φορές πλήρως αποκομμένα από την ισορροπία της αγοράς, προκαλώντας περαιτέρω στρεβλώσεις.
Συμπέρασμα
Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ στη Μέση Ανατολή ανέδειξε για άλλη μια φορά την έλλειψη ευρωπαϊκής συναντίληψης, για τον σχεδιασμό της μετάβασής της στη νέα πραγματικότητα, όπου δεν υπάρχουν οι βεβαιότητες του παρελθόντος, ενώ αναβιώνουν βαθιά συναλλακτικές προσεγγίσεις που την επαυξάνουν.
Η Ε.Ε. πρέπει να ενστερνιστεί επιτέλους άμεσα μια συνολική προσέγγιση ενεργειακής θωράκισης, η οποία θα συνδυάζει τα ορυκτά καύσιμα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα διασυνδεδεμένα ευρωπαϊκά δίκτυα κοκ, όχι μεμονωμένα αλλά συνδυαστικά, με διάχυση των ωφελειών στο σύνολο του ευρωπαϊκού πληθυσμού και των κρατών.
Η ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ με την Κίνα πρέπει να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της κάθε οικονομίας και να φροντίζει για αναλογικότητα ως προς τον επιμερισμό της μελλοντικής ωφέλειας.
Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα να επιβιώσει ο βιομηχανικός Βορράς και να μαραζώσει οικονομικά ο ευρωπαϊκός Νότος.
Είναι απαραίτητο να θεσπιστούν άμεσα επαρκή εργαλεία χρηματοδότησης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, ώστε να μετασχηματιστούν δραστικά και να διατηρήσουν ζωντανή την ευρωπαϊκή κατανάλωση, που δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς την οικονομική δυνατότητα των πολιτών.
ΕΑΝ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ των κρατών μας επιτευχθεί συναίνεση στην κοινή ενεργειακή και εμπορική πολιτική, μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι είναι εφικτή η περαιτέρω ενοποίηση, η οποία δεν θα περιορίζεται στο κοινό νόμισμα, αλλά θα περιλαμβάνει επί ίσοις όροις όλα τα κράτη-μέλη.
ΓΙΑΤΙ, σε μια ένωση κρατών, που κινείται συνολικά προς έναν πρωτόγνωρο για την ιστορία στόχο, δεν μπορεί να χωρέσει η επικυριαρχία κάποιων δυνατών που αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση των στενών συμφερόντων τους.
Η σκιά των εμπνευστών και των ιδρυτών της ειρηνικής, ενιαίας, δημοκρατικής Ευρώπης παρακολουθεί τα βήματα των επιγόνων. Ας μην τους διαψεύσουμε.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
