Η ΕΛΑΣ ζητά ανεξάρτητη αξιολόγηση για την αποτελεσματικότητά του AntiNero
Σε αυστηρούς τόνους απαντά η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη στο ΥΠΕΝ για το σύστημα AntiNero, μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές σε Δυτική Αττική και Χαλκιδική, με τους τομείς Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος & Ενέργειας να ζητούν «ανεξάρτητη αξιολόγηση αντί κυβερνητικής αυτοεπιβεβαίωσης».
Ειδικότερα, με αφορμή την ανακοίνωση του υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, που υποστηρίζει πως «το AntiNero κρίνεται από τα στοιχεία και τα αποτελέσματά του», οι δύο τομείς της ΕΛΑΣ επισημαίνουν ότι ένα πρόγραμμα τέτοιας κλίμακας πρέπει πράγματι να κρίνεται από τα στοιχεία.
«Το υπουργείο, όμως, παραθέτει κυρίως στοιχεία που πιστοποιούν την υλοποίηση φυσικού αντικειμένου, όχι αυτομάτως την επιχειρησιακή, περιβαλλοντική και οικονομική αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Ούτε η επιμέτρηση και παραλαβή των έργων ούτε η διαπίστωση εφαρμογής καλών πρακτικών σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο Περιαστικό Δάσος Θεσσαλονίκης το 2025 υποκαθιστούν μια συνολική ανεξάρτητη αξιολόγηση με δημοσιευμένη μεθοδολογία, δείκτες και συγκριτικά δεδομένα» σημειώνουν οι τομείς της ΕΛΑΣ.
Όπως υπογραμμίζουν, στην ανακοίνωσή τους, «η ενεργός διαχείριση των δασών και της καύσιμης ύλης είναι αναγκαίο μέτρο πρόληψης. Το AntiNero, επομένως, δεν πρέπει ούτε να απαξιώνεται συλλήβδην ούτε να μετατρέπεται σε κυβερνητικό επικοινωνιακό τρόπαιο».
«Η έκθεση του ΟΟΣΑ του 2024 το καταγράφει ως σημαντική πρωτοβουλία ενίσχυσης της πρόληψης, αλλά παράλληλα εντοπίζει την απουσία συνεκτικών κύκλων παρακολούθησης και αξιολόγησης των πολιτικών για τις δασικές πυρκαγιές. Αναγνωρίζει, δηλαδή, την σωστή κατεύθυνση, όχι την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του προγράμματος» συμπληρώνουν, υπογραμμίζοντας ότι το ΥΠΕΝ παρουσιάζει ως «σαφές» το συμπέρασμα για την αντιπυρική περίοδο του 2026 πριν αυτή ολοκληρωθεί.
«Επικαλείται τη συμβολή των έργων στη Δυτική Αττική και στη Σίβηρη Χαλκιδικής, χωρίς να δημοσιοποιεί τα δεδομένα και τη μεθοδολογία της εκτίμησής του. Η εκδήλωση πυρκαγιών σε περιοχές όπου είχαν γίνει παρεμβάσεις δεν αποδεικνύει ούτε την αποτυχία ούτε την επιτυχία του προγράμματος. Πρέπει να διερευνηθεί εάν τα έργα αξιοποιήθηκαν επιχειρησιακά, περιόρισαν την ένταση και την εξάπλωση της φωτιάς ή διευκόλυναν την ασφαλή επέμβαση των δυνάμεων – ιδίως στο Πόρτο Γερμενό, λόγω της σοβαρότητας των συνεπειών» συμπληρώνουν οι τομείς της ΕΛΑΣ.
Το κόστος του AntiNero II
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι αποτελεί σοβαρό ζήτημα και η δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29,94 εκατ. ευρώ για μέρος των συμβάσεων του AntiNero II.
«Σύμφωνα με το ίδιο το ΥΠΕΝ, επιβλήθηκε κατόπιν ευρήματος της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου περί τεχνητής κατάτμησης συμβάσεων της περιόδου 2022–2023. Η απόφαση έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί και η δικαστική κρίση εκκρεμεί. Χωρίς να προδικάζεται η έκβασή της, το ύψος της διόρθωσης επιβάλλει πλήρη διαφάνεια και εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς τη χρηστή διαχείριση των δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων» προσθέτουν.
Οι Τομείς Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος & Ενέργειας της ΕΛ.Α.Σ. ζητούν:
• Ανεξάρτητη αξιολόγηση του συνόλου του προγράμματος από διεπιστημονική επιτροπή εμπειρογνωμόνων, με τη συμμετοχή πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων και χωρίς την εποπτεία των φορέων υλοποίησης.
• Δημοσιοποίηση των μελετών, των γεωχωρικών δεδομένων των παρεμβάσεων AntiNero και των μη διαβαθμισμένων επιχειρησιακών εκτιμήσεων, ώστε τα αποτελέσματα να μπορούν να ελεγχθούν και να επαληθευτούν.
• Προκαθορισμένους δείκτες επιχειρησιακής, οικολογικής και οικονομικής αποτελεσματικότητας, όπως η επίδραση στην ένταση και στην ταχύτητα εξάπλωσης των πυρκαγιών, ο περιορισμός της καμένης έκτασης, η επιχειρησιακή χρησιμότητα και η σχέση κόστους–οφέλους.
• Αξιολόγηση της αξιοποίησης των παρεμβάσεων πρόληψης από το Πυροσβεστικό Σώμα και τη Δασική Υπηρεσία, και αποτίμηση της συμβολής τους κατά την αντιμετώπιση πραγματικών συμβάντων.
• Αποσαφήνιση του καθεστώτος περιβαλλοντικής αξιολόγησης, με δημόσια τεκμηρίωση του τρόπου εξέτασης των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός προγράμματος εθνικής κλίμακας.
«Η πρόληψη είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αξιολογείται αποκλειστικά από εκείνους που σχεδιάζουν, χρηματοδοτούν και υλοποιούν το πρόγραμμα» υπογραμμίζουν τα στελέχη της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, προσθέτοντας πως «χωρίς ανεξάρτητη αξιολόγηση και μετρήσιμα αποτελέσματα, ο ισχυρισμός ότι ‘το AntiNero δουλεύει’ παραμένει κυβερνητικό αφήγημα και όχι επιστημονικά τεκμηριωμένο συμπέρασμα».
