Η «επιλογή» του Τραμπ για τη διαδοχή Μαδούρο μπορεί να αποδειχθεί μοιραίο λάθος

Οι πρώτες ενδείξεις για τη μετάβαση της Βενεζουέλας στη μετά-Μαδούρο είναι εξαιρετικά ανησυχητικές. Σύμφωνα με ορισμένες πρόσφατες αναφορές, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να έχει καταλήξει σιωπηρά ότι η Ντέλσι Ροντρίγκες -το δεξί χέρι του Νικολάς Μαδούρο- είναι το πρόσωπο που προτιμά να ηγηθεί της Βενεζουέλας μετά την πτώση του Μαδούρο. Δεν πρόκειται για κίνηση αυτοσχεδιασμού. Φέρεται να είναι αποτέλεσμα παρατεταμένων διαπραγματεύσεων, στις οποίες η ίδια παρουσιάστηκε ως η «φυσική» διάδοχος του Μαδούρο.

Αν ισχύει κάτι τέτοιο, η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να βρίσκεται προ ενός οδυνηρού λάθους.

Η πτώση του Μαδούρο θα μπορούσε ακόμη να εξελιχθεί σε ένα από τα πιο καταλυτικά σημεία καμπής στη σύγχρονη ιστορία του δυτικού ημισφαιρίου. Υπό το καθεστώς του Τσαβισμού, η Βενεζουέλα μετατράπηκε σε ένα «αποτυχημένο» κράτος και, με την πάροδο του χρόνο, σε παγκόσμιο θέατρο της αυταρχικής ισχύος. Η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν την εκμεταλλεύτηκαν σε μεγάλο βαθμό για να προωθήσουν τους στόχους τους στην περιοχή.

Όμως, η Κούβα ξεχωρίζει ως το κατεξοχήν αυταρχικό παράδειγμα. Παρότι ο Φιντέλ Κάστρο ήταν ο ιδεολογικός «πατέρας» του Τσαβισμού, το δολοφονικό καθεστώς του πιθανότατα θα είχε καταρρεύσει εδώ και καιρό χωρίς τη σταθερή ροή βενεζουελάνικου πετρελαίου και χρήματος. Το τέλος τόσο του Τσαβισμού όσο και του καθεστώτος στην Αβάνα θα αναχάρασσε τον πολιτικό χάρτη της Λατινικής Αμερικής, την οποία η κουβανική επανάσταση δηλητηριάζει επί δεκαετίες.

Δυστυχώς, η Ροντρίγκες δεν είναι το πρόσωπο που μπορεί να βοηθήσει ώστε αυτή η κληρονομιά να αποτελέσει κάποια στιγμή παρελθόν. Δεν είναι ούτε ένας ουδέτερος «διαχειριστής» ούτε ένα μεταβατικό «outsider». Είναι μέρος ακριβώς εκείνης της δομής εξουσίας που κατέστρεψε τη Βενεζουέλα. 

Όλη της η σταδιοδρομία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εδραίωση του Τσαβισμού: καταστολή, διαφθορά και αποδόμηση των δημοκρατικών θεσμών. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια ήταν υπεύθυνη για την «εποπτεία» των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας (που είναι γνωστό ότι σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν υπό τις εντολές της Αβάνας). Αναρωτιέται κανείς αν αυτή η «λεοπάρδαλη» είναι καν ικανή να αλλάξει «τρίχωμα», ακόμη κι αν το ήθελε πραγματικά.

Παρ’ όλα αυτά, οι μέχρι τώρα ενδείξεις δείχνουν πως ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τη βλέπει ως ένα πρόσωπο ευέλικτο και πιστό στις άμεσες προτεραιότητες της Ουάσινγκτον και φαίνεται πως επιθυμεί να τη δει να εδραιώνει την εξουσία της.

Ο Τραμπ έχει υπάρξει ασυνήθιστα σαφής και για τις άλλες προτεραιότητές του. Η πρόσβαση στο βενεζουελάνικο πετρέλαιο παρουσιάστηκε όχι ως μια παράπλευρη θετική συνέπεια της απομάκρυνσης του Μαδούρο, αλλά σχεδόν ως η ίδια η δικαιολογία γι’ αυτήν. 

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ έχει υποτιμήσει την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, λέγοντας ότι δεν διαθέτει την απαραίτητη «στήριξη» ούτε «σεβασμό» στο εσωτερικό της χώρας. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει επίσης «παγώσει» από την πλευρά του τις εκκλήσεις για άμεση ορκωμοσία του Εδμούνδο Γκονσάλες, του ανθρώπου που νίκησε τον Μαδούρο στις τελευταίες εκλογές, αφήνοντας το εκλογικό μέλλον της χώρας εμφανώς ακαθόριστο.

Ναι, η αποδόμηση του Τσαβισμού θα είναι ένα σύνθετο εγχείρημα. Ο Μαδούρο δεν κυβερνούσε μόνος. Προήδρευε ενός συστήματος που συντηρείται από εγκληματικά δίκτυα και έναν απόλυτα συμβιβασμένο στρατό. Τα βαθιά αυτά δίκτυα πελατειακών σχέσεων του καθεστώτος έχουν γεννήσει λεγεώνες υποστηρικτών. Το να περιμένει κανείς μετάβαση «εν μία νυκτί» είναι αφελές. Όμως η πολυπλοκότητα δεν μπορεί να αποτελεί πρόσχημα για να καθυστερεί η μετάβαση στη δημοκρατία. Η περιθωριοποίηση της Ματσάδο σημαίνει άρνηση της πραγματικότητας. Κανένα πρόσωπο στη σημερινή Βενεζουέλα δεν μπορεί να καυχηθεί για μεγαλύτερο σεβασμό και λαϊκή στήριξη.

Η Λατινική Αμερική γνωρίζει καλά το κόστος των κοντόφθαλμων αμερικανικών παρεμβάσεων που προτάσσουν τη «σταθερότητα» έναντι της δημοκρατίας. Παρότι ο Παναμάς τελικά ανέκαμψε μετά την ανατροπή του δικτάτορα Μανουέλ Αντόνιο Νοριέγα, η Χιλή υπέμεινε 17 χρόνια αγριότητας από τον Αουγκούστο Πινοσέτ, και η Γουατεμάλα βυθίστηκε στον τρόμο μετά από το πραξικόπημα που οργανώθηκε από τη CIA. Στο Μεξικό, η αμερικανική ανάμιξη συνέβαλε στην καταστροφή του δημοκρατικού πειράματος του Φρανσίσκο Ι. Μαδέρο το 1913, σπρώχνοντας τη χώρα προς σχεδόν έναν αιώνα αυταρχικής διακυβέρνησης. Η εγκατάσταση της Ροντρίγκες ως μακροχρόνιου «πελάτη» θα συνέχιζε αυτή την άσχημη κληρονομιά.

Αν η Ροντρίγκες πάψει να αποτελεί μεταβατικό πρόσωπο και αντίθετα καταστεί ένα μόνιμο, υπάκουο «σκυλάκι» της αμερικανικής προεδρίας, ασκώντας τις εξουσίες της μόνο στον βαθμό που θα της το επιτρέπει η Ουάσινγκτον, αυτή η στιγμή θα μείνει στη μνήμη ως η επιστροφή σε ένα παρελθόν που κάποιοι από εμάς ελπίζαμε ότι έχει τελειώσει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χάσουν το όποιο, ελάχιστο, ηθικό πλεονέκτημα τους απομένει στο ημισφαίριο και η Λατινική Αμερική θα ξαναπάρει ένα πικρό μάθημα: ότι όταν η Ουάσινγκτον μιλά για δημοκρατία, πολύ συχνά εννοεί κάτι άλλο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ακόμη λίγο χρόνο για να επιλέξουν διαφορετικό δρόμο. 

Θα πρέπει να στείλουν ένα σαφές μήνυμα ότι η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας θα παίξει κεντρικό ρόλο στη μετάβαση, όχι ως διακοσμητική παρουσία αλλά ως νόμιμη πολιτική δύναμη. Θα πρέπει να απαιτήσουν την άμεση απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων. Θα πρέπει να δεσμευτούν δημόσια και χωρίς ασάφειες σε ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για εκλογές υπό διεθνή εποπτεία. Και θα πρέπει να δεσμευτούν κατηγορηματικά ότι θα σεβαστούν και θα εγγυηθούν την κυριαρχία της Βενεζουέλας στους φυσικούς πόρους της. Τα πετρελαϊκά συμβόλαια μπορούν να ακολουθήσουν τη μετάβαση στη δημοκρατία – όχι να την υποκαταστήσουν.

Αν επαληθευτούν τα χειρότερα σενάρια, η Βενεζουέλα δεν θα είναι η μόνη χώρα που θα χάσει μια ιστορική ευκαιρία. Θα τη χάσουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μια σπάνια στιγμή όπου η Ουάσινγκτον μπορεί να αντικαταστήσει ένα, εχθρικό αυταρχικό καθεστώς με ένα δυνητικά φιλικό δημοκρατικό. Το να ποντάρει κανείς στη δημοκρατία της Βενεζουέλας δεν είναι ούτε φιλανθρωπία ούτε ιδεαλισμός. Είναι μια έξυπνη επένδυση. Το να υπάρχουν σταθερές, επιτυχημένες δημοκρατίες «στην αυλή» της Αμερικής εξυπηρετεί την αμερικανική ισχύ, την ασφάλεια και τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της πολύ περισσότερο από το να υποστηρίζει βολικά,  ισχυρά πρόσωπα.

*Ο León Krauze είναι βραβευμένος Μεξικανός δημοσιογράφος, συγγραφέας και παρουσιαστής ειδήσεων

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.