Η φωτογραφία του 1901 που θα μπορούσε να είναι στο Instagram σήμερα

Την κοιτάς και νομίζεις ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε σήμερα. Το φως πέφτει απαλά στα μαλλιά, το βλέμμα είναι χαλαρό, σχεδόν αθώο. Θα μπορούσε να είναι εικόνα από Instagram. Κι όμως, το έτος είναι 1901.

Το κορίτσι είναι η Evelyn Nesbit, μόλις 16 ή 17 ετών. Χωρίς να το γνωρίζει, το πρόσωπό της γίνεται ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στην Αμερική — και η ζωή της θα βρεθεί στο επίκεντρο του πρώτου μεγάλου celebrity σκανδάλου της χώρας, όπως διαβάζουμε στο Curiosity Curator.

Από τη φτώχεια στη βιτρίνα της Νέας Υόρκης

Η Έβελιν γεννιέται το 1884 σε οικογένεια χαμηλού εισοδήματος. Ο πατέρας της πεθαίνει νωρίς και η μητέρα της μετακομίζει με τα παιδιά στη Νέα Υόρκη αναζητώντας εργασία. Η πόλη της υπόσχεται ευκαιρίες, αλλά απαιτεί τίμημα.

Σε ηλικία μόλις 14 ετών, η Έβελιν αρχίζει να ποζάρει για ζωγράφους και φωτογράφους, συμβάλλοντας στο οικογενειακό εισόδημα. Η ομορφιά της —πορσελάνινο δέρμα, μεγάλα μάτια, πλούσια κόκκινα μαλλιά— ξεχωρίζει αμέσως.

Η Gibson Girl και η γέννηση του «It Girl»

Η άνοδος είναι αστραπιαία. Σύντομα γίνεται μούσα κορυφαίων εικονογράφων της εποχής, με πιο γνωστό τον Τσαρλς Γκίμπσον.  Το πρόσωπό της ταυτίζεται με το ιδανικό του Gibson Girl: νεότητα, κομψότητα, αυτοπεποίθηση, μια γυναίκα που εκπροσωπεί τη νέα Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα.

Η εικόνα της κυκλοφορεί παντού —σε εξώφυλλα περιοδικών, διαφημίσεις, καρτ ποστάλ. Χωρίς να υπάρχει ακόμη ο όρος, η Έβελιν γίνεται το πρώτο «It Girl». Η φήμη της προηγείται της ίδιας της ζωής της.

Wikimedia CommonsΗ σκοτεινή πλευρά της ιστορίας

Πίσω από τη λάμψη, όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή. Ο Στάνφορντ Γουάιτ, ένας από τους πιο διάσημους και ισχυρούς αρχιτέκτονες της Νέας Υόρκης, γνωρίζει την Έβελιν όταν εκείνη είναι περίπου 15 ετών. Εκείνος είναι πλούσιος, κοινωνικά πανίσχυρος, με πρόσβαση στους πιο κλειστούς κύκλους της πόλης.

Την εισάγει στην υψηλή κοινωνία, χρηματοδοτεί τον τρόπο ζωής της, εμφανίζεται ως προστάτης.

Χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας, η Έβελιν θα καταθέσει ότι σε ηλικία 16 ετών ο Γουάιτ τη νάρκωσε και τη βίασε στο διαμέρισμά του. Την εποχή εκείνη δεν υπάρχει γλώσσα για να περιγράψει κανείς τέτοιες εμπειρίες, ούτε μηχανισμοί προστασίας για ένα ανήλικο κορίτσι.

Η σχέση εξουσίας είναι απόλυτα άνιση. Εκείνος διαθέτει χρήμα, κύρος και επιρροή. Εκείνη, μόνο τη σιωπή της.

Ένας γάμος με εμμονή

Στη ζωή της εμφανίζεται ο Χάρι Κένταλ Θόου κληρονόμος μεγάλης περιουσίας, με έντονη ψυχολογική αστάθεια. Εμμονικός με την Έβελιν και ζηλόφθονος απέναντι στον Στάνφορντ Γουάιτ την πολιορκεί επίμονα. Το 1905 παντρεύονται. Ο γάμος δεν φέρνει ηρεμία. Η εμμονή του με τον Γουάιτ διογκώνεται, μετατρέπεται σε ιδέα-καταδίωξη.

Στις 25 Ιουνίου 1906, κατά τη διάρκεια παράστασης στο rooftop θέατρο του Madison Square Garden —κτίριο σχεδιασμένο από τον ίδιο τον Γουάιτ— ο Θόου πλησιάζει το τραπέζι του αρχιτέκτονα και τον πυροβολεί τρεις φορές στο πρόσωπο. Μπροστά σε εκατοντάδες θεατές. Η σκηνή είναι τόσο δημόσια όσο και συμβολική: ο δημιουργός του χώρου πέφτει νεκρός μέσα στο ίδιο του το δημιούργημα.

«Η Δίκη του Αιώνα»

Η δολοφονία συγκλονίζει τη χώρα. Η δίκη που ακολουθεί περνά στην ιστορία ως «Η Δίκη του Αιώνα». Οι εφημερίδες αφιερώνουν πρωτοσέλιδα, οι αίθουσες ασφυκτιούν, η κοινή γνώμη παρακολουθεί με πάθος κάθε λεπτομέρεια. Στο κέντρο της υπόθεσης βρίσκεται η Έβελιν.

Καλείται να καταθέσει δημόσια για την κακοποίησή της. Το προσωπικό της τραύμα γίνεται εργαλείο υπεράσπισης και ταυτόχρονα δημόσιο θέαμα. Η κοινωνία διχάζεται: κάποιοι τη βλέπουν ως θύμα, άλλοι τη θεωρούν συνυπεύθυνη για το σκάνδαλο. Σε κάθε περίπτωση, η αθωότητα που είχε χτίσει η εικόνα της Gibson Girl έχει χαθεί οριστικά.

WikipediaΖωή μετά το σκάνδαλο

Η Έβελιν Νέσμπιτ δεν θα ξαναβρεί ποτέ την ισορροπία της. Θα δοκιμάσει να εργαστεί ως ηθοποιός, θα διδάξει κεραμική, θα ανοίξει ένα μικρό tea room. Η οικονομική της κατάσταση παραμένει εύθραυστη.

Το όνομά της, όμως, θα είναι για πάντα δεμένο με εκείνη τη δίκη. Πεθαίνει το 1967, σε ηλικία 82 ετών, έχοντας ζήσει περισσότερο στη σκιά της φήμης της παρά στο φως της.

Γιατί η ιστορία της παραμένει επίκαιρη

Η ιστορία της Έβελιν Νέσμπιτ θεωρείται σήμερα το πρώτο μεγάλο celebrity σκάνδαλο των Ηνωμένων Πολιτειών. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά, μοιάζει ανατριχιαστικά σύγχρονη: ένα νεαρό κορίτσι, ισχυροί άνδρες, ανισορροπία εξουσίας, τραύμα που μετατρέπεται σε δημόσιο θέαμα. Άλλαξε η τεχνολογία, όχι το μοτίβο.

Και όταν κοιτά κανείς ξανά εκείνη τη φωτογραφία, αξίζει να θυμάται κάτι απλό και ουσιαστικό: πίσω από το διαχρονικό πρόσωπο υπήρχε ένα παιδί. Και ο κόσμος που το ανέβασε σε βάθρο, ήταν ο ίδιος που το συνέθλιψε.

Με πληροφορίες από Curiosity Curator, The New York Times Archive, Smithsonian Magazine, Library of Congress