Η. Φραγκιαδάκη, Μ. Σειραγάκης και Δ. Φίλιας μιλούν για τη σιωπηλή ηρωίδα της αρχαιότητας

© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Η «Ισμήνη» της πολυβραβευμένης Καναδής συγγραφέα Καρόλ Φρεσέτ έρχεται για να δώσει φωνή σε έναν από τους πιο σιωπηλούς χαρακτήρες της αρχαίας τραγωδίας. Με λόγο άμεσο, αιχμηρό και ανθρώπινο, η Ισμήνη βγαίνει από τη σκιά της Αντιγόνης και μας καλεί να ξαναδούμε τον μύθο μέσα από μία άλλη ματιά.

Η παράσταση ανεβαίνει  στη σκηνή του Arroyo, κάθε Σάββατο και Κυριακή, στις 7 μ.μ. [Μ. Αλεξάνδρου 128, Κεραμεικός -Αθήνα].

Σε μετάφραση Δημήτρη Φίλια και σκηνοθεσία Μανόλη Σειραγάκη, τον  μονόλογο  της Ισμήνης ερμηνεύει η Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη· οι τρεις συντελεστές μίλησαν μαζί μας.

Η «Ισμήνη» της Καρόλ Φρεσέτ φέρνει στο προσκήνιο μια ηρωίδα που έμεινε για αιώνες στη σκιά. Τι ήταν αυτό που βοήθησε να ταυτιστείτε μαζί της;           
Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη (Η.Φ.): «Η Καρόλ καταφέρνει να δημιουργήσει μία ηρωίδα που ενώ κουβαλάει τις αντιφάσεις και τους προβληματισμούς του σοφόκλειου δράματος, είναι μία γυναίκα, ένα κορίτσι, μία θηλυκότητα συγγενής μας. Η αμεσότητα του λόγου της, η ειλικρίνεια των συναισθημάτων της, η αιχμηρή και ταυτόχρονα τρυφερή ματιά της δεν δημιουργεί την ανάγκη να φανταστούμε έναν ρόλο σύμβολο, κάτι που υπερβαίνει το ανθρώπινο και το περικλείει, όπως νιώθουμε με την τραγωδία, αλλά έναν άνθρωπο σαν όλους μας, με διλήμματα, προβλήματα, αγάπη, φωτεινές και σκοτεινές πλευρές».

Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη

Η Ισμήνη υπερασπίζεται το δικαίωμα στη ζωή και όχι την ηρωική αυτοθυσία. Πιστεύετε ότι αυτή η στάση αποτελεί σήμερα μια πιο ριζοσπαστική μορφή αντίστασης;        
Η.Φ.: «Σήμερα θεωρώ ότι το πρόσταγμα για την προστασία της ζωής ξεπερνάει την ίδια τη ζωή. Επί κόβιντ βιώσαμε το παράδοξο να μας απαγορεύουν να ζούμε, προκειμένου να μην πεθάνουμε. Και ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι, στο Δυτικό κόσμο αναφέρομαι, δεν ήταν τόσο αποξενωμένοι από τον θάνατο και ταυτόχρονα τόσο φοβισμένοι για τη ζωή. Υπό αυτό το πρίσμα, ναι θεωρώ επαναστατικό το αίτημα της Ισμήνης να ζήσει».

Πρόκειται για έναν απαιτητικό, μοναχικό επί σκηνής ρόλο. Ποια ήταν η μεγαλύτερη εσωτερική πρόκληση στην ερμηνεία του;  
Η.Φ.:«Η αμεσότητα και η επικοινωνία με το κοινό. Γιατί ο μύθος είναι γνωστός στο μεγαλύτερο μέρος του κοινού και δεν υπάρχει το σασπένς μίας καινούργιας ιστορίας. Επιπλέον,  σε πολλές σκηνές του έργου η Ισμήνη απευθύνεται στην Αντιγόνη, τον Κρέοντα, τα αδέλφια της. Τα φαντάσματα, δηλαδή, αυτά που στοιχειώνουν το μυαλό της, παίρνουν σάρκα και οστά και συνομιλούν με την ηρωίδα. Οι σκηνές αυτές είναι μία πρόκληση από μόνες τους, καθώς δεν υπάρχει άλλος ηθοποιός επί σκηνής».

Έχοντας συμμετάσχει και σε μια ιστορική κινηματογραφική παραγωγή για τον Ιωάννη Καποδίστρια, ποιες διαφορές εντοπίζετε ανάμεσα στη διαχείριση της Ιστορίας στον κινηματογράφο και στον μύθο στο θέατρο;

Η.Φ.: «Oι διαφορές είναι πολλές γιατί το μέσο είναι διαφορετικό. Αν, όμως, μπορούσα να εντοπίσω κάποιες ομοιότητες, θα ήταν ότι δεν μπορεί ένα έργο να είναι αντικειμενικό ή να ικανοποιεί το σύνολο του κοινού. Αφενός μία ταινία ή μία παράσταση είναι κυρίως προϊόν της διανοίας του σκηνοθέτη και του τρόπου με τον οποίο αυτός προσλαμβάνει την Ιστορία ή την ιστορία και αφετέρου οι θεατές μέσα σε μία αίθουσα “βλέπουν” ένα τελείως διαφορετικό έργο μεταξύ τους».

Δημήτρης Φίλιας

Μεταφράζοντας το έργο της Φρεσέτ, ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στη μεταφορά ενός τόσο σύγχρονου, αλλά βαθιά πολιτικού κειμένου που συνομιλεί με την αρχαία τραγωδία;

Δημήτρης Φίλιας: «Μεταφράζοντας την “Ισμήνη” της Καρόλ Φρεσέτ, η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα ήταν να γεφυρώσω το δραματικό κείμενο με το σκηνικό του σύμπαν, γνωρίζοντας ότι η θεατρική μετάφραση είναι συλλογική δημιουργία. Έπρεπε να σταθμίσω την πολιτιστική συγκυρία: αν θα διατηρήσω αυτούσιους τόπους και αναφορές ή αν θα αναζητήσω πολιτιστικά ισοδύναμα για να διευρύνω την πρόσληψη. Παράλληλα, με απασχόλησε η πολιτική διάσταση του έργου, τόσο εσωτερικά, μέσα στον ίδιο τον λόγο, όσο και εξωτερικά, στο κοινωνικό του πλαίσιο. Κάθε επιλογή όφειλε να σέβεται το πνεύμα της συγγραφέα, χωρίς να αποδυναμώνει τη σύγχρονη πολιτική του αιχμή».

Μανόλης Σειραγάκης

Σκηνοθετώντας έναν μονόλογο που ακροβατεί ανάμεσα στην εξομολόγηση και την πολιτική τοποθέτηση, ποια ήταν η βασική σας σκηνοθετική γραμμή; Πώς επιδιώξατε να φωτίσετε την Ισμήνη ως σύγχρονη γυναίκα και όχι ως «σκιά» της Αντιγόνης; 

Μανόλης Σειραγάκης: «Φέρνουμε στη σκηνή τη γυναίκα αυτή από τα βάθη του χρόνου και του μύθου. Ωστόσο,  πολύ σύντομα μέσα στην παράσταση καταλαβαίνει κανείς ότι κομβικά ζητήματα του αρχαίου κόσμου όπως θεοί, μοίρα κ.λπ. παραχωρούν τη θέση τους σε έναν σύγχρονο προβληματισμό,  που αφορά καθαρά τη σημερινή ζωή με τις καινούργιες της ανάγκες και προκλήσεις. Η Ισμήνη είναι πλάσμα σημερινό· τα ζητήματα που θέτει έρχονται, φυσικά, από τον αρχαίο κόσμο, ο οποίος άλλωστε έχει σημαδέψει τη σύγχρονη δυτική σκέψη, αλλά σκέπτεται σαν γυναίκα του σήμερα. Το γεγονός ότι πολλά ζητήματα που αφορούν τη ζωή μιας γυναίκας, και σε μεγάλο βαθμό την δυσκολεύουν, υπήρχαν και τότε και τώρα, δεν κρατά το έργο προσκολλημένο στο παρελθόν· απλά,  δείχνει ότι υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει ακόμα να γίνουν».

Ταυτότητα Παράστασης

Κείμενο: Καρόλ Φρεσέτ (Carole Fréchette)
Μετάφραση: Δημήτρης Φίλιας
Σκηνοθεσία: Μανόλης Σειραγάκης
Σκηνογραφία- ενδυματολογία: Κάλλη Καραδάκη
Φωτογραφίες: Έφη Καρανικόλα – Ευάγγελος Έξαρχος- Κώστας Γκιόκας
Μακιγιάζ: Ελένη Ζουρελίδου
Οργάνωση και εκτέλεση παραγωγής: Θέατρο Αντίβαρο
Υπ. Επικοινωνίας: Γεωργία Ζούμπα
Τρέιλερ: Έφη Καρανικόλα

Τον ρόλο της Ισμήνης ερμηνεύει η Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη

Προπώληση: ticketservices & στα ταμεία του Θεάτρου