Η γεμάτη ρίσκα αποστολή του Αμερικανού αντιπροέδρου απέναντι στους Ιρανούς
Αφού έμεινε εκτός δημοσιότητας σε κρίσιμες στιγμές του πολέμου με το Ιράν, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, επανέρχεται πλέον στο προσκήνιο.
Ηγείται αμερικανικής αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ για τις πρώτες κατά πρόσωπον συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους, η έκβαση των οποίων ίσως καθορίσει αν η ειρήνη επικρατήσει ή αν θα καταρρεύσει, βυθίζοντας την περιοχή σε βαθύτερη σύγκρουση και ον πλανήτη σε ενεργειακό σοκ διαρκείας.
Με το βλέμμα και στο 2028
Αλλά πολλά παίζονται και για τον ίδιο τον Βανς. Που βρέθηκε στη μέση ενός πολέμου που ο ίδιος δεν επιθυμούσε, και τωρα βλέπει τον πρόεδρο Τραμπ να βασίζεται σε εκείνον για να καταφέρει το τελικό αποτέλεσμα. Αν πετύχει, η αξιοπιστία του στη διεθνή σκηνή θα ενισχυόταν πόσω μάλλον ενόψει πιθανής υποψηφιότητάς του για τον Λευκό Οίκο το 2028. Μια αποτυχία θα μπορούσε να πλήξει τη θέση του και να του φορτώσει μεγάλο μέρος της ευθύνης.
Δύο πηγές κοντά στον Λευκό Οίκο λένε στο Bloomberg ότι ο Βανς ήθελε να ηγηθεί των διαπραγματεύσεων με το Ιράν. Θα συνοδεύεται από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Κανείς τους δεν διαθέτει παραδοσιακό διπλωματικό υπόβαθρο.
«Ήθελα να συμμετάσχω γιατί πίστευα ότι μπορούσα να κάνω τη διαφορά», δήλωσε ο Βανς σε δημοσιογράφους νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. «Οι άνθρωποι που κάνουν την καθημερινή διαπραγμάτευση στο πεδίο είναι ο Στιβ και ο Τζάρεντ», πρόσθεσε.
Δεν είναι σαφές αν οι ΗΠΑ και το Ιράν θα καταλήξουν σε μια μόνιμη συμφωνία κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του Σαββατοκύριακου, και έτσι η απόδοση Βανς μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες για να αποτιμηθεί. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε πάντως ότι ο πρόεδρος ζήτησε προσωπικά από τον Βανς να ηγηθεί των διαπραγματεύσεων.
«Ευαίσθητη Στιγμή»
Ο Βανς είχε εκφράσει την αντίθεσή του σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας με το Ιράν απευθείας στον πρόεδρο, όσο εκείνος εξέταζε το ενδεχόμενο επίθεσης, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει τις κατ’ ιδίαν συνομιλίες τους.
Και δεν είναι τυχαίο ότι ενόσω ο Τραμπ παρακολουθούσε την αμερικανο-ισραηλινή επιχείρηση βομβαρδισμών στις 28 Φεβρουαρίου από το Μαρ-α-Λάγκο, ο Βανς συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης από την αίθουσα επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου.
Ενώ όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία εκεχειρίας, εκείνος βρισκόταν στη Βουδαπέστη.
«Είναι μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για τον Βανς», λένε εμπειρος αξιωματούχος των ΗΠΑ. «Αν οι διαπραγματεύσεις οδηγήσουν σε κακό αποτέλεσμα, τότε είναι εξίσου εμπλεκόμενος. Είναι ένα ρίσκο.»
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου πίστευαν ωστόσο ότι το να ηγηθεί ένας εκλεγμένος αξιωματούχος των συνομιλιών, αντί για έναν υπουργό ή έναν απεσταλμένο, θα είχε μεγαλύτερη βαρύτητα για τους Ιρανούς.
Ο Βανς «φέρνει μαζί του μεγάλη νομιμοποίηση, την οποία δεν θα μπορούσε να φτάσει ούτε ένας υπουργός Εξωτερικών, ούτε ένας σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, ούτε ένας γερουσιαστής που έχει εκλεγεί από τους πολίτες μιας μόνο Πολιτείας», λέει ο Ρόμπερτ Ο’Μπράιεν, ένας από τους συμβούλους εθνικής ασφάλειας του Τραμπ στην πρώτη του θητεία.
Και δεδομένης της αντίθεσης Βανς στους λεγόμενους «ατελείωτους πολέμους», έχει κίνητρο να βρει μια λύση, προσθέτει ο Μπράιεν. Αν (και ) ο αντιπρόεδρος δεν καταφέρει να εξασφαλίσει μια συμφωνία, αυτό δίνει στον Τραμπ μεγαλύτερη πολιτική κάλυψη για να «ξαναρχίσει τα πράγματα», συμπλήρωσε.
Και είναι ακριβώς αυτή η δυναμική που καθιστά δύσκολη τη θέση του Βανς. Τον αναγκάζει να ισορροπήσει ανάμεσα στην πίστη του προς τον πρόεδρο και στις δικές του επιφυλάξεις για στρατιωτικές επεμβάσεις.
Ταυτόχρονα, τον φέρνει στο επίκεντρο μιας εσωτερικής σύγκρουσης μέσα στο συντηρητικό κίνημα, ανάμεσα σε απογοητευμένους «σκληρούς» απέναντι στο Ιράν και σε μέλη της βάσης «America First» του Τραμπ, που αισθάνονται προδομένα από μια σε μεγάλο βαθμό μη δημοφιλή σύγκρουση.
Από την άλλη, η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται τους Γουίτκοφ και Κούσνερ, οι οποίοι είχαν ηγηθεί ενός αποτυχημένου γύρου συνομιλιών πριν από την έναρξη του πολέμου. Έτσι, η παρουσία του Βανς θα μπορούσε να δείξει στους Ιρανούς ότι οι ΗΠΑ είναι σοβαρές στις διαπραγματεύσεις, εκτιμά η Ρόζμαρι Κελάνικ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής στο think tank Defense Priorities.
«Ακριβώς επειδή η εμπιστοσύνη είναι τόσο χαμηλή, ένα νέο πρόσωπο —ένα “φρέσκο” πρόσωπο που θεωρείται πιο συγκρατημένο— μπορεί να κάνει τους Ιρανούς να πάρουν πιο σοβαρά τις διαπραγματεύσεις», λέει η Κελάνικ.
Πολιτικό ρίσκο
Η πιο χαρακτηριστική στιγμή του Βανς στην εξωτερική πολιτική μέχρι σήμερα έγινε γνωστή για την ωμότητά της: ήταν η έντονη επίπληξη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο.
Τώρα καλείται να διαχειριστεί λεπτές διαπραγματεύσεις με εκπροσώπους μιας χώρας, της οποίας τον πολιτισμό ο Τραμπ είχε απειλήσει με θάνατο αν δεν υπάρξει συμφωνία.
Η έκβαση του πολέμου έχει βαθιές συνέπειες για την πολιτική κληρονομιά του Τραμπ. Όμως είναι ο Βανς αυτός που παίρνει το μεγάλο πολιτικό ρίσκο
Αν οι διαπραγματεύσεις πετύχουν, ο Βανς θα μπορούσε να αποκτήσει προβάδισμα έναντι πιθανών αντιπάλων —μεταξύ των οποίων ίσως και ο Ρούμπιο— υποστηρίζοντας ότι συνέβαλε στον τερματισμό μιας σύγκρουσης που δίχασε τη βάση του Τραμπ.
Η απόφαση να δοθεί στον Βανς πιο δημόσιος ρόλος είναι ριψοκίνδυνη όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τον Τραμπ. Συνήθως, οι απεσταλμένοι ή οι διπλωμάτες προετοιμάζουν το έδαφος πριν εμπλακούν κορυφαίοι αξιωματούχοι, ώστε να αποφευχθεί η απόδοση ευθυνών αν κάτι πάει στραβά.
Μισοαστεία-μισοσοβαρά πάντως ο Τραμπ το είπε:
«Αν αποτύχει θα κατηγορήσω τον Τζέι Ντι Βανς», αστειεύτηκε ο Τραμπ σε ένα πασχαλινό γεύμα την 1η Απριλίου, ενώ ο Βανς καθόταν στην πρώτη σειρά. «Αν πετύχει, θα πάρω εγώ όλη τη δόξα.»
