Η Ιταλία εξετάζει «φρένο» στις νέες φυτεύσεις αμπελώνων
Με τα αποθέματα κρασιού να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και την αγορά να μην απορροφά πλέον με την ίδια ταχύτητα την παραγωγή, η ιταλική κυβέρνηση ανοίγει τη συζήτηση για προσωρινό περιορισμό των νέων αμπελοφυτεύσεων. Το μήνυμα έστειλε ο υπουργός Γεωργίας της χώρας, Φραντσέσκο Λολομπρίτζιντα, κατά την επίσκεψή του στις Λάνγκε του Πιεμόντε, την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη ο τρύγος του Barolo.
Ειδικότερα, ο Ιταλός υπουργός περιέγραψε τη σημερινή συγκυρία ως μια «φάση προσαρμογής» για τον αμπελοοινικό τομέα, συνδέοντας ευθέως την πίεση στην αγορά με τη συσσώρευση σημαντικών ποσοτήτων κρασιού στις δεξαμενές. Σε αυτό το περιβάλλον, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπει προσωρινό φρένο στο ετήσιο περιθώριο χορήγησης αδειών για νέες φυτεύσεις, το οποίο μπορεί να φτάνει έως το 1% της ήδη φυτεμένης αμπελουργικής έκτασης.
Προς το παρόν δεν πρόκειται για ειλημμένη απόφαση. Δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ούτε έχει διευκρινιστεί εάν ένα ενδεχόμενο μέτρο θα εφαρμοζόταν σε εθνικό επίπεδο ή με διαφορετικούς όρους ανά περιφέρεια και ζώνη παραγωγής. Ωστόσο, η δημόσια τοποθέτηση του Λολομπρίτζιντα αποτελεί σαφές πολιτικό μήνυμα ότι η Ρώμη εξετάζει πλέον πιο προσεκτικά την περαιτέρω διεύρυνση του ιταλικού αμπελώνα.
Τα υψηλά αποθέματα αλλάζουν τους σχεδιασμούς
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των νέων αμπελώνων. Αγγίζει ολόκληρη την αλυσίδα του κρασιού, από τους αμπελουργούς και τα οινοποιεία έως τις εταιρείες εμφιάλωσης, τους διανομείς και τους προμηθευτές εξοπλισμού.
Παράλληλα, οι νέες φυτεύσεις αποτελούν επενδύσεις με ορίζοντα δεκαετιών. Επηρεάζουν την αξία της γης, τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων και, τελικά, τις ποσότητες κρασιού που θα φτάσουν στην αγορά τα επόμενα χρόνια. Όταν όμως τα ήδη υπάρχοντα αποθέματα αυξάνονται και η κατανάλωση επιβραδύνεται, κάθε νέα επέκταση ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Ένας προσωρινός περιορισμός των αδειών θα μπορούσε να επιτρέψει στην αγορά να απορροφήσει μέρος των αποθεμάτων χωρίς να προστεθεί νέα παραγωγική δυναμικότητα. Ταυτόχρονα, όμως, θα μπορούσε να δυσκολέψει τα σχέδια νεότερων παραγωγών ή επιχειρήσεων που επιδιώκουν να επεκταθούν σε ανερχόμενες ζώνες και ονομασίες προέλευσης.
Η εναλλακτική απέναντι στις εκριζώσεις
Η προσέγγιση που εξετάζεται στην Ιταλία θεωρείται ηπιότερη από την επιδοτούμενη εκρίζωση αμπελώνων, ένα μέτρο που έχει επανέλθει δυναμικά στη συζήτηση σε αρκετές ευρωπαϊκές οινοπαραγωγικές χώρες.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Η αναστολή νέων φυτεύσεων επιβραδύνει την επέκταση του αμπελώνα, χωρίς να αφαιρεί υφιστάμενες παραγωγικές εκτάσεις. Αντίθετα, η εκρίζωση μειώνει άμεσα την παραγωγική βάση και μπορεί να αφήσει βαθύτερο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα στις αγροτικές περιοχές.
Η ιταλική κυβέρνηση φαίνεται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να αναζητά έναν τρόπο σταθεροποίησης της αγοράς χωρίς να οδηγηθεί σε μια περισσότερο επώδυνη συρρίκνωση του κλάδου. Η επιλογή των Λάνγκε για τη συγκεκριμένη τοποθέτηση μόνο τυχαία δεν ήταν. Στην ιστορική πατρίδα του Barolo και του Barbaresco, όπου η αξία της αμπελουργικής γης και η φήμη των κρασιών παραμένουν εξαιρετικά υψηλές, κάθε μεταβολή στην πολιτική φυτεύσεων αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό βάρος.
Ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα με ιταλική διάσταση
Η πίεση που δέχεται το ιταλικό κρασί αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Η κάμψη της κατανάλωσης σε παραδοσιακές αγορές, οι αλλαγές στις συνήθειες των νεότερων καταναλωτών και οι δυσκολότερες συνθήκες στο διεθνές εμπόριο περιορίζουν τη δυνατότητα απορρόφησης της παραγωγής.
Η πιθανή αναστολή των νέων φυτεύσεων δεν μπορεί από μόνη της να λύσει το πρόβλημα. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι σε μια βαθύτερη υπερπροσφορά και να δώσει χρόνο στον κλάδο να επανεξετάσει το παραγωγικό του μοντέλο.
Εν κατακλείδι, το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι απλώς πόσο κρασί μπορεί να παράγει η Ιταλία, αλλά πόσο κρασί μπορεί να διαθέσει με βιώσιμο τρόπο και σε τι τιμή. Η παρέμβαση του Λολομπρίτζιντα δείχνει ότι, ακόμη και για μία από τις ισχυρότερες οινοπαραγωγικές δυνάμεις του κόσμου, η εποχή της αδιάκοπης επέκτασης ίσως παραχωρεί τη θέση της σε μια περίοδο μεγαλύτερης αυτοσυγκράτησης.
